Xây dựng niềm tin số để doanh nghiệp phát triển bền vững

Cơ hội càng lớn niềm tin số càng cấp thiết

Thương mại điện tử và nền kinh tế số đang chứng kiến những bước nhảy vọt chưa từng có. Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng tỷ lệ thuận với những rủi ro trên không gian mạng. Khảo sát từ các tổ chức an ninh mạng cho thấy, các vụ lừa đảo trực tuyến và sự cố rò rỉ dữ liệu có xu hướng gia tăng, khiến người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn khi quyết định xuống tiền.

Trong bối cảnh đó, niềm tin số không còn là một khái niệm trừu tượng mà đã trở thành tài sản chiến lược, quyết định sự sống còn của mọi mô hình kinh doanh. Doanh nghiệp nào thiết lập được một môi trường giao dịch an toàn, minh bạch sẽ tự mở rộng cánh cửa tiếp cận thị trường toàn cầu. Ngược lại, nếu thiếu đi bệ đỡ này, khách hàng sẽ rơi vào trạng thái do dự, khiến dòng chảy vận hành của doanh nghiệp lập tức bị nghẽn lại.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Anh từ chương trình Giới và phát triển xã hội thuộc Quỹ Châu Á tại Việt Nam cho biết niềm tin là yếu tố quyết định hành vi mua khi số lượng lớn, chiếm đến 80% người tiêu dùng chi trả tiền mua sắm vì tin tưởng sản phẩm hàng hoá. Điều này minh chứng rằng khi kinh tế số càng đi vào chiều sâu, yêu cầu về việc minh bạch thông tin và bảo mật lại càng trở nên gắt gao.

Phân tích ở một góc nhìn rộng hơn, ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và xã hội số thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, nhận định nếu không có niềm tin số, doanh nghiệp sẽ luôn e ngại khi ứng dụng công nghệ mới. Đồng thời, khách hàng cũng thiếu đi sự yên tâm khi thực hiện các giao dịch trực tuyến, khiến cho các nguồn dữ liệu, nền tảng số hay dịch vụ số khó có thể phát huy được đầy đủ giá trị cốt lõi trong sản xuất và kinh doanh.

Bản chất của niềm tin số chính là khả năng sử dụng công nghệ một cách an toàn, có trách nhiệm và đạt hiệu quả cao nhất. Đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí là các doanh nghiệp siêu nhỏ, yếu tố này lại càng mang tính quyết định. Bản thân các đơn vị quy mô nhỏ thường có nguồn vốn mỏng và hệ thống quản trị chưa hoàn thiện, khiến họ dễ tổn thương trước các cuộc tấn công mạng hoặc khủng hoảng truyền thông số.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Anh cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức lớn mà nhóm doanh nghiệp này đang phải đối mặt, bao gồm sự thiếu hụt thông tin chính thống, thiếu các chương trình hỗ trợ chuyên sâu, sự gia tăng liên tục của các rủi ro công nghệ và áp lực lớn trong việc cập nhật, tuân thủ các quy định pháp lý mới về an toàn dữ liệu.

Năng lực mới để tạo dựng niềm tin số

Để vượt qua các rào cản và kiến tạo một nền tảng niềm tin số vững chắc, doanh nghiệp cần phải thay đổi toàn diện từ tư duy đến hành động. Ông Nguyễn Phú Tiến nhấn mạnh bốn trụ cột thiết yếu mà các đơn vị cần tập trung đầu tư bao gồm nhận thức, kỹ năng, công nghệ kết hợp hạ tầng và an toàn thông tin. Thay đổi đầu tiên và quan trọng nhất phải đến từ nhận thức của người đứng đầu.

Chuyển đổi số không đơn thuần là việc bỏ tiền mua một phần mềm quản lý đắt đỏ, mở thêm tài khoản trên các sàn thương mại điện tử hay cố gắng tin học hóa những quy trình thủ công, lỗi thời. Bản chất của quá trình này là phải trả lời được những bài toán kinh doanh rất thực tế, như giúp doanh nghiệp quản trị tối ưu hơn ở khâu nào, làm sao để tiếp cận nhiều khách hàng hơn, tăng tốc độ phục vụ, tiết kiệm nhân lực và cải tiến mô hình doanh thu ra sao.

Trụ cột tiếp theo là việc chuẩn bị nguồn nhân lực có kỹ năng số phù hợp với từng vị trí công việc. Nhân viên phải là những người hiểu rõ cách vận hành hệ thống và có ý thức bảo mật cao. Song song đó, việc lựa chọn công nghệ và hạ tầng phải dựa trên bài toán thực tế của chính doanh nghiệp.

Hiện nay, các công cụ hỗ trợ chuyển đổi số trên thị trường rất đa dạng và dễ tiếp cận. Tuy nhiên, mấu chốt không nằm ở việc chạy theo những xu hướng công nghệ quá phức tạp hay xa xỉ, mà nằm ở việc chọn đúng công cụ đáp ứng đúng nhu cầu thực tế, phù hợp quy mô, nằm trong khả năng chi trả và quan trọng là phải đo lường được hiệu quả kinh tế mang lại sau khi triển khai.

Yếu tố then chốt cuối cùng chính là bảo đảm an toàn, an ninh thông tin một cách tuyệt đối. Niềm tin số hoàn toàn không thể được hình thành nếu như dữ liệu cá nhân của khách hàng bị đe dọa, các giao dịch tài chính thiếu đi cơ chế bảo vệ mã hóa hoặc doanh nghiệp lúng túng, không có quy trình chuẩn để xử lý khi sự cố xảy ra. Việc bảo mật phải được xem như một thói quen vận hành, một nét văn hóa hằng ngày của toàn bộ tổ chức chứ không phải là giải pháp mang tính đối phó.

Bên cạnh sự chủ động của nội tại doanh nghiệp, một hệ sinh thái đồng hành từ phía Nhà nước và các hiệp hội cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng. Việc hoàn thiện các chính sách quản lý, tạo ra hành lang pháp lý an toàn, cung cấp các nền tảng hạ tầng dùng chung và kịp thời tháo gỡ các vướng mắc thực tiễn sẽ là điểm tựa vững chắc để doanh nghiệp tự tin bứt phá, biến niềm tin số thành động lực tăng trưởng bền vững.