Chuyển đổi số và chuyển đổi phương thức kê khai thuế để ‘lên đời’ hộ kinh doanh

Chuyển đổi số mang lại nhiều lợi ích cho hoạt động thương mại, kinh doanh 

Tại Chương trình Tương tác “Lên Số - Lên Đời”  - Chương trình các chuyên gia về thuế, công nghệ, tài chính tập huấn cho gần 300 hộ kinh doanh, tiểu thương, cá nhân kinh doanh... trên địa bàn phường Cầu Kiệu, TP. HCM (được tổ chức tại TP. HCM ngày 19/12/2025), ông Trần Quang Sang, Chủ tịch UBND phường Cầu Kiệu cho biết, hiện nay chuyển đổi số, kinh tế số phát triển rất mạnh, mang lại nhiều lợi ích cho hoạt động thương mại, kinh doanh.

Hiện hộ kinh doanh đang đứng trước bước ngoặt chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai, do vậy họ cũng còn băn khoăn, sợ làm sai quy định. Phường Cầu Kiệu có trung bình 46 doanh nghiệp/1.000 dân và định hướng nâng lên 50-55 doanh nghiệp/1.000 dân. Riêng hộ kinh doanh, toàn phường hiện có 2.700 hộ. Địa phương xác định nguồn lực để phát triển số lượng doanh nghiệp chính là các hộ kinh doanh hiện hữu, do vậy sắp tới phường sẽ tập trung vận động các hộ kinh doanh lên doanh nghiệp", Chủ tịch UBND phường Cầu Kiệu thông tin.
 

Còn ông Nguyễn Danh Hưng - Giám đốc phát triển giải pháp thanh toán khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ, Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) cho rằng, chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu khi các quy định về thuế, hóa đơn và minh bạch dòng tiền ngày càng rõ ràng.

Hiện nay việc mở tài khoản ngân hàng cho hộ kinh doanh đã được rút gọn tối đa. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, các chủ kinh doanh có thể hoàn tất toàn bộ quy trình mở tài khoản trong khoảng 5-10 phút. "Người dùng tải ứng dụng ngân hàng, lựa chọn loại hình hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp siêu nhỏ, sau đó tải lên giấy tờ đăng ký, giấy tờ tùy thân và thực hiện xác thực khuôn mặt. Toàn bộ quy trình diễn ra trực tuyến, không cần đến quầy giao dịch, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại cho tiểu thương", Giám đốc phát triển giải pháp thanh toán khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ VIB cho biết thêm.

Thương mại điện tử đã trở thành xu hướng không thể đảo ngược trong nền kinh tế

Cũng tại chương trình trên, ông Nguyễn An Sơn, Chủ nhiệm đề án Chuyển đổi số chợ, phòng chuyển đổi số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương cho biết, Việt Nam hiện có hơn 5 triệu hộ kinh doanh, trong đó không ít hộ đã chủ động chuyển đổi số từ sớm và kinh doanh hiệu quả trên các sàn thương mại điện tử. 

Tuy nhiên vẫn còn một bộ phận lớn tiểu thương, đặc biệt là các hộ lớn tuổi, còn hạn chế về kỹ năng số, dẫn đến quá trình chuyển đổi gặp nhiều khó khăn. Nhiều ban ngành cũng đặt ra các chính sách để hỗ trợ, đồng hành giúp các tiểu thương chưa tiếp cận được các kỹ năng chuyển đổi số, để cùng tiến lên phía trước. Thương mại điện tử đã và đang trở thành xu hướng không thể đảo ngược trong nền kinh tế. Việc chuyển đổi số là cách duy nhất để chợ truyền thống tồn tại và phát triển trong bối cảnh hiện nay, ông Nguyễn An Sơn thông tin.
 

Cũng theo đại diện Bộ Công thương, nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Công thương đã phát động Chương trình Chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống tại TP.HCM. Chương trình đưa ra các nội dung, giải pháp thiết thực để hỗ trợ hộ kinh doanh như phiên chợ chuyển đổi số, sổ tay thường niên… Với sổ tay thường niên, hộ kinh doanh dễ dàng tiếp cận miễn phí trên online, sổ tay với hướng dẫn đơn giản, dễ hiểu giúp bà con kinh doanh, tiểu thương tại chợ truyền thống dễ tiếp cận các kỹ năng chuyển đổi số hơn, đặc biệt các chính sách mới của Nhà nước.

Mục tiêu chương trình đưa ra giai đoạn 2025-2030 hỗ trợ các chợ truyền thống và các tuyến phố chuyển đổi số thành công tại 34 tỉnh/thành phố, hơn 1 triệu tiểu thương chợ truyền thống chuyển đổi số thành công. Các hoạt động chính được chương trình đưa ra như khảo sát nhu cầu của tiểu thương, đánh giá sản phẩm, quy mô của chợ truyền thống; giới thiệu, triển khai thực tế các giải pháp chuyển đổi số (thanh toán, logistics, phần mềm quản lý bán hàng). 

"Ngoài ra chương trình cũng sẽ chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, tạo cơ hội giao thương giữa tiểu thương và các đơn vị hỗ trợ. Thông qua khảo sát, có thể đưa ra nhận định, đánh giá tình hình thực tế, các nhu cầu, từ đó tổ chức các hoạt động đào tạo phù hợp…", ông Nguyễn An Sơn cho biết thêm.

Còn bà Huỳnh Thị Thanh Thúy, Tổ trưởng tổ nghiệp vụ dự toán pháp chế Thuế cơ sở 13 (thuộc Thuế TP.HCM) cho hay, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, ngưỡng doanh thu tính thuế của hộ kinh doanh được nâng lên 500 triệu đồng/năm, từ đầu năm 2026. Từ năm 2026, hộ kinh doanh được phân thành 4 nhóm theo doanh thu hằng năm gồm: nhóm 1 có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống; nhóm 2 trên 500 triệu đến 3 tỉ đồng; nhóm 3 trên 3 tỉ đến 50 tỉ đồng; và nhóm 4 trên 50 tỉ đồng.

Trong đó, hộ kinh doanh thuộc nhóm 1 không phải chịu thuế GTGT, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, không bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử và chế độ kế toán, chỉ cần kê khai doanh thu 2 lần mỗi năm.

Đối với nhóm 2, là nhóm chiếm tỉ trọng lớn nhất, hộ kinh doanh được lựa chọn nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp tính tỉ lệ trên doanh thu hoặc theo doanh thu trừ chi phí, đồng thời bắt buộc mở tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm minh bạch việc thu chi, bà Huỳnh Thị Thanh Thúy thông tin.

Cũng theo đại diện cơ quan Thuế TP.HCM, với trường hợp hộ kinh doanh trực tuyến, nếu sàn có thanh toán (Shopee, Tiki, TikTok Shop), cơ quan thuế tính dựa vào dữ liệu trên sàn. Nếu không, hộ tự kê khai theo quý, từng lần phát sinh. Trong trường hợp đặc biệt khi tạm ngừng hoạt động thì hộ kinh doanh phải thông báo cho cơ quan thuế; không nộp hồ sơ khai thuế trong thời gian tạm ngừng (tối đa 1 năm/lần, 2 năm liên tiếp).

Ở góc độ người kinh doanh, Ông Trần Nhật Nam (hộ kinh doanh quần áo tại phường Cầu Kiều) cho rằng, trước khi chuyển đổi số, bản thân ông cũng mang nhiều băn khoăn, từ thủ tục, hóa đơn điện tử, sổ sách thu chi đến chi phí thuê kế toán.Tuy nhiên khi bắt tay triển khai, thực tế cho thấy quá trình này không phức tạp như hình dung ban đầu.

Cơ quan thuế đã hướng dẫn rõ ràng rằng nếu hộ kinh doanh chuyển đổi đúng quy định thì sẽ không bị truy thu ngược, điều này giúp giảm đáng kể áp lực tâm lý. Đặc biệt, về nghĩa vụ thuế, không phải hộ kinh doanh nào chuyển sang kê khai cũng phải đóng thuế cao hơn. "Với cách tính dựa trên doanh thu thực tế trừ chi phí hợp lý, có những trường hợp số thuế phải nộp còn thấp hơn mức thuế khoán trước đây", ông Nam chia sẻ thêm.