Vững tin kiểm soát lạm phát

Những yếu tố giúp kiểm soát lạm phát

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, mặt bằng giá cả thị trường từ đầu năm đến nay cơ bản biến động theo quy luật, với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 7 tháng đầu năm ước tăng ở mức khoảng 3,2% - 3,3% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này được các chuyên gia đánh giá là lý tưởng, tạo ra dư địa chính sách dồi dào để Chính phủ linh hoạt hơn trong điều hành tài khóa và tiền tệ, đồng thời hỗ trợ tối đa cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao nhất.

“Nếu không kiểm soát tốt lạm phát thì tăng trưởng GDP sẽ không có nhiều ý nghĩa đối với đời sống người dân cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,” Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh. Đây không chỉ là một chỉ đạo mà còn là một quan điểm nhất quán của Chính phủ, cho thấy lạm phát được coi là thước đo quan trọng nhất về sức khỏe nền kinh tế. Giữ lạm phát ở mức hợp lý không chỉ bảo vệ sức mua của đồng tiền, đảm bảo an sinh xã hội mà còn tạo môi trường kinh doanh ổn định, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.

Với kịch bản điều hành giá được Bộ Tài chính cập nhật, nếu CPI các tháng còn lại của năm tăng đều, mỗi tháng có thể tăng tối đa khoảng 1,19% đến 1,58%, thì lạm phát bình quân cả năm vẫn đảm bảo kiểm soát trong khoảng 4,5% - 5,0% như Quốc hội và Chính phủ đề ra. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, mức lạm phát dưới 4% vẫn là mục tiêu đầy tham vọng và hoàn toàn khả thi nếu các bộ, ngành có sự phối hợp chặt chẽ, chủ động.

Dữ liệu CPI 7 tháng đầu năm cho thấy một bức tranh khá rõ ràng về các yếu tố tác động đến giá cả. Quý I, giá tăng cao do nhu cầu mua sắm dịp Tết, sau đó hạ nhiệt vào tháng 3. Sang quý II, giá cả bắt đầu tăng trở lại, đặc biệt là vào tháng 6 với mức tăng 0,48% do giá xăng dầu và một số vật liệu xây dựng biến động theo thị trường thế giới. Điều này cho thấy, lạm phát của Việt Nam chịu ảnh hưởng đáng kể từ các cú sốc giá từ bên ngoài, đặc biệt là giá năng lượng.

Việc giá xăng dầu tăng cao vào tháng 6 là một lời nhắc nhở quan trọng về tính dễ tổn thương của nền kinh tế trước các biến động địa chính trị và thị trường hàng hóa toàn cầu. Mặc dù Việt Nam đã có các quỹ bình ổn giá, nhưng áp lực từ giá năng lượng vẫn luôn hiện hữu. Do đó, việc xây dựng các kịch bản điều hành phải tính đến các tình huống xấu nhất từ bên ngoài để có thể ứng phó kịp thời, thay vì chỉ dựa vào các dự báo lạc quan.

Phó Thủ tướng đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường theo dõi sát sao diễn biến giá cả thị trường, nhất là với các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng và dịch vụ vận tải. Yêu cầu này cho thấy sự nhìn nhận đúng đắn về vai trò của những mặt hàng này trong rổ tính CPI. Một sự tăng giá đột biến của bất kỳ mặt hàng nào trong số đó đều có thể kéo theo sự tăng giá dây chuyền, tạo ra áp lực lạm phát lớn.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh đến các đợt cao điểm tiêu dùng vào cuối năm và dịp Tết Nguyên đán. Đây là thời điểm nhu cầu tăng cao, dễ dẫn đến tình trạng găm hàng, đầu cơ, đẩy giá lên bất hợp lý. Do đó, việc đảm bảo nguồn cung hàng hóa dồi dào, ổn định là một trong những giải pháp quan trọng nhất.

Chính sách linh hoạt, chìa khóa thành công

Một trong những điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của Phó Thủ tướng là yêu cầu các bộ, ngành cần xây dựng phương án điều hành giá đối với các mặt hàng thuộc lĩnh vực quản lý cho năm 2026, với thời hạn hoàn thành trước tháng 10/2025. Đây là một động thái rất chủ động và mang tính chiến lược.

Thông thường, công tác điều hành giá thường mang tính ngắn hạn, tập trung vào giải quyết các vấn đề trước mắt. Tuy nhiên, việc xây dựng kịch bản cho năm sau ngay từ bây giờ cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản lý. Nó cho phép các cơ quan có thời gian chuẩn bị, phối hợp đồng bộ và đưa ra các chính sách dài hơi, tránh tình trạng bị động trước các cú sốc. Chẳng hạn, với giá điện, việc điều chỉnh giá cần phải có lộ trình, công khai, minh bạch để người dân và doanh nghiệp có thể chủ động trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, việc công khai, minh bạch trong công tác điều hành giá cũng được đặt lên hàng đầu. Phó Thủ tướng yêu cầu thông tin kịp thời về các mặt hàng thiết yếu để tránh gây tâm lý hoang mang, tích trữ trong dân, đồng thời ngăn chặn các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh chóng qua mạng xã hội, việc cung cấp thông tin chính xác và kịp thời là vô cùng quan trọng. Một thông tin sai lệch có thể tạo ra "cơn sốt ảo", gây ra những tác động tiêu cực đến thị trường. Do đó, các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ với truyền thông để cung cấp thông tin chính xác, trấn an dư luận và xây dựng niềm tin.

Cơ sở vững chắc và triển vọng tích cực

Mặc dù vẫn còn nhiều yếu tố rủi ro, nhưng Việt Nam có nhiều lợi thế để giữ lạm phát trong tầm kiểm soát. Nguồn cung hàng hóa dồi dào, đặc biệt là lương thực, thực phẩm, là một yếu tố nội tại quan trọng. Tỷ giá ổn định do chính sách điều hành linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước cũng góp phần hạn chế áp lực lạm phát nhập khẩu. Sức cầu trong nước đang dần phục hồi sau đại dịch, tạo ra động lực tăng trưởng nhưng vẫn cần được theo dõi để tránh "quá nóng".

Theo đánh giá của các tổ chức quốc tế uy tín như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), lạm phát bình quân năm 2025 của Việt Nam được dự báo trong khoảng từ 2,9% đến 4,2%. Đây là những con số rất tích cực, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới.

Những dự báo này không chỉ là một tín hiệu đáng mừng mà còn là sự công nhận của cộng đồng quốc tế đối với nỗ lực và hiệu quả của các chính sách điều hành kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Tuy nhiên, chúng ta không nên chủ quan. Việc giữ lạm phát ở mức thấp nhất có thể trong bối cảnh kinh tế thế giới đầy bất định sẽ đòi hỏi sự tỉnh táo, quyết liệt và linh hoạt trong điều hành của Chính phủ.

Với kịch bản điều hành giá linh hoạt, chủ động và sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ ngành, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để giữ lạm phát trong tầm kiểm soát. Điều này sẽ tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong năm 2025 và các năm tiếp theo, đảm bảo một cuộc sống ổn định và thịnh vượng hơn cho người dân.