Vĩnh Long tìm đầu ra cho điện xanh

Điện xanh phải gắn với nhu cầu doanh nghiệp

Bài toán của Vĩnh Long hiện là kết nối nguồn điện xanh với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Khảo sát 275 phiếu hợp lệ do Sở Công Thương thực hiện cho thấy nhu cầu điện xanh dự kiến khoảng 155 triệu kWh/năm. Trong khi đó, 8 dự án năng lượng tái tạo có thể phân bổ khoảng 626 MW, tương đương 1,79 tỷ kWh/năm, cho cơ chế mua bán điện trực tiếp, cao hơn 11-12 lần nhu cầu đã xác định.

Khoảng cách này cho thấy nguồn cung không phải điểm nghẽn chính. Để hình thành giao dịch, bên mua và bên bán còn phải giải quyết các vấn đề về vị trí, biểu đồ phụ tải, loại nguồn điện, thời hạn hợp đồng, đo đếm và điều kiện thương mại.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện cho rằng phát triển điện xanh phải gắn với thị trường tiêu thụ, sản xuất xanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Hiệu quả không nên chỉ tính bằng công suất lắp đặt, mà cần thể hiện qua số doanh nghiệp sử dụng điện xanh, sản lượng sản phẩm sạch và giá trị kinh tế tạo ra.

Vĩnh Long có tiềm năng phát triển điện gió gần bờ, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, điện sinh khối từ phụ phẩm nông nghiệp và điện từ chất thải. Tổng công suất các nguồn điện đang vận hành thương mại trên địa bàn đạt khoảng 5.460 MW. Theo định hướng của tỉnh, nguồn điện cần được kết nối trực tiếp với hoạt động sản xuất để tạo giá trị kinh tế và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về môi trường.

Theo đại diện Cục Điện lực Nguyễn Quang Minh, cơ chế mua bán điện trực tiếp được triển khai theo hai hướng. Hình thức qua đường dây kết nối riêng áp dụng với khách hàng có mức sử dụng điện trung bình từ 20.000 kWh/tháng trở lên; hình thức qua lưới điện quốc gia hoặc thị trường điện áp dụng với khách hàng có mức sử dụng điện trung bình từ 200.000 kWh/tháng trở lên.Cơ chế này mở thêm khả năng kết nối giữa các dự án năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần nắm rõ điều kiện tham gia, quy trình đăng ký, phương thức đo đếm, cơ chế giá, thanh toán và trách nhiệm pháp lý của các bên.

Với doanh nghiệp sản xuất, vấn đề quan trọng là khả năng dự báo chi phí trong suốt thời hạn hợp đồng. Bà Nguyễn Ngọc Nhất Hạnh, Giám đốc Phát triển Dự án REE, cho rằng mua bán điện trực tiếp có thể tạo lợi ích dài hạn cho cả bên mua và bên bán: doanh nghiệp có thêm khả năng tiếp cận năng lượng sạch, giảm phát thải gián tiếp và đáp ứng các yêu cầu về ESG, RE100; nhà phát triển năng lượng có nguồn doanh thu ổn định hơn để tính toán đầu tư các dự án mới.

Tuy nhiên, theo bà Nhất Hạnh, tổng chi phí trong thời hạn hợp đồng cần được tính toán rõ, từ công thức điều chỉnh đến các khoản phí, nhằm hạn chế chi phí phát sinh hoặc chồng chéo với các cơ chế giá điện khác.Khả năng dự báo chi phí, sản lượng và phương thức thanh toán là điều kiện để doanh nghiệp đưa điện xanh vào kế hoạch sản xuất. Khi các yếu tố này được xác định rõ, doanh nghiệp có cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sử dụng điện sạch trong dài hạn.

Gỡ vướng để biến nguồn cung thành thị trường

Bên cạnh chi phí, doanh nghiệp đang đặt vấn đề về quy trình vận hành và dữ liệu. Việc đăng ký, đo đếm, đối chiếu sản lượng theo chu kỳ 30 phút, thanh toán và xuất hóa đơn cần được tổ chức theo một quy trình rõ ràng, đồng thời phải có phương án xử lý phần sản lượng không khớp giữa nguồn phát và phụ tải.

Đây là điểm cần được giải quyết bởi đặc tính của nguồn điện tái tạo và nhu cầu sử dụng điện của nhà máy không phải lúc nào cũng trùng nhau. Nếu phương án xử lý phần chênh lệch chưa rõ, doanh nghiệp sẽ khó xác định đầy đủ chi phí và rủi ro khi ký hợp đồng dài hạn.

REE đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về các dự án tham gia mua bán điện trực tiếp, cập nhật loại nguồn, vị trí, công suất và trạng thái dự án để bên mua dễ tìm nguồn, bên bán dễ tìm khách hàng

Vĩnh Long giao Sở Công Thương tổng hợp nhu cầu cung - cầu, phân loại vướng mắc và bố trí đầu mối hỗ trợ doanh nghiệp. Những vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được chuyển lên cấp có thẩm quyền để hướng dẫn, xử lý.

Tỉnh định hướng kết nối nguồn điện, lưới điện, thị trường điện với sản xuất và xuất khẩu xanh, qua đó gắn phát triển năng lượng với thu hút đầu tư và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp. REE cũng đang khảo sát các dự án điện gió gần bờ, ngoài khơi và đề xuất đưa nguồn phù hợp vào quy hoạch phát triển của tỉnh.

Theo định hướng của Vĩnh Long, hiệu quả điện xanh cần được đo bằng số doanh nghiệp sử dụng điện sạch, lượng sản phẩm xanh và giá trị kinh tế tạo ra, thay vì chỉ tính bằng công suất. Khoảng cách giữa 1,79 tỷ kWh nguồn cung tiềm năng và 155 triệu kWh nhu cầu cho thấy dư địa kết nối còn lớn.