Việt Nam – Hoa Kỳ: Mở rộng trụ cột hợp tác, hướng tới cân bằng và bền vững

Từ nền tảng hợp tác thương mại truyền thống, hai nước đang mở rộng sang các lĩnh vực mang tính chiến lược như công nghệ cao, năng lượng, đổi mới sáng tạo và hạ tầng số.

Thương mại giữ vai trò nền tảng, hướng tới cân bằng lợi ích

Trong bức tranh tổng thể quan hệ song phương, kinh tế, thương mại và đầu tư vẫn là trụ cột quan trọng nhất. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đạt 209,5 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vị thế của Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu từ Hoa Kỳ sang Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý, đạt hơn 19 tỷ USD, tăng 28% so với năm trước.

Sự gia tăng mạnh mẽ này không chỉ phản ánh nhu cầu thị trường mà còn cho thấy mức độ gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa hai nền kinh tế. Các hợp đồng quy mô lớn, đặc biệt trong lĩnh vực hàng không và thiết bị, với tổng trị giá hơn 37 tỷ USD do doanh nghiệp Việt Nam ký kết với đối tác Hoa Kỳ, là minh chứng rõ nét cho xu hướng hợp tác thực chất và dài hạn.

Tuy nhiên, đi cùng với tăng trưởng là yêu cầu về sự cân bằng và công bằng hơn trong thương mại. Việt Nam đang thúc đẩy phía Hoa Kỳ sớm công nhận quy chế nền kinh tế thị trường đầy đủ, đồng thời xem xét đưa Việt Nam ra khỏi các danh sách hạn chế xuất khẩu. Đây được coi là bước đi quan trọng để tạo lập một môi trường thương mại minh bạch, giảm thiểu rào cản và thúc đẩy dòng chảy hàng hóa theo hướng bền vững hơn.

Song song với đó, đề xuất về một hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng cũng được đặt ra như một định hướng dài hạn. Mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô thương mại mà còn đảm bảo lợi ích hài hòa, giảm thiểu các rủi ro về mất cân đối và tạo nền tảng ổn định cho quan hệ kinh tế song phương.

Trong nước, Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách thể chế với những cam kết cụ thể. Việc cắt giảm 50% chi phí tuân thủ và 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính ngay trong quý II năm 2026 cho thấy quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư. Chính phủ cũng chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm và chủ động tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Thủ tướng Lê Minh Hưng hoan nghênh sự tham gia đông đảo của doanh nghiệp Hoa Kỳ, coi đây là minh chứng cho sự quan tâm ngày càng lớn đối với thị trường Việt Nam và triển vọng hợp tác song phương. Việt Nam đang hướng tới tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao đời sống người dân và củng cố tự chủ chiến lược, đồng thời chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Chính phủ cũng đẩy mạnh cải cách bộ máy theo hướng kiến tạo, phát huy vai trò các thành phần kinh tế, trong đó kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng.

Công nghệ, năng lượng và hạ tầng số là trụ cột mới

Bên cạnh kinh tế truyền thống, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo đang nổi lên như một trụ cột mới, mang tính quyết định đối với tương lai quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ. Trọng tâm hợp tác không chỉ dừng ở ứng dụng mà còn hướng tới chuyển giao công nghệ lõi, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Một trong những hướng đi cụ thể là phát triển hạ tầng viễn thông, bao gồm 5G và cáp quang biển. Việt Nam sẵn sàng tạo điều kiện để các doanh nghiệp Hoa Kỳ tham gia đầu tư, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực này, trên cơ sở đảm bảo an ninh quốc gia và tuân thủ quy định pháp luật. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới.

Việc cấp phép triển khai dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Việt Nam vào đầu năm 2026 đánh dấu bước tiến đáng chú ý trong hợp tác công nghệ. Không chỉ mở rộng khả năng kết nối, đặc biệt ở các khu vực khó tiếp cận, động thái này còn cho thấy cách tiếp cận linh hoạt của Việt Nam trong việc đón nhận các công nghệ mới.

Song song với hạ tầng số, lĩnh vực năng lượng cũng thu hút sự quan tâm lớn từ các tập đoàn Hoa Kỳ. Việt Nam khuyến khích đầu tư vào các dự án nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời xây dựng thị trường năng lượng minh bạch và cạnh tranh. Đây là điều kiện cần thiết để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong dài hạn, nhất là khi nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng.

Ngoài ra, các lĩnh vực như y tế, sinh học, logistics, vận tải và cơ sở hạ tầng cũng đang được mở rộng hợp tác. Việc nâng cao năng lực logistics không chỉ giúp giảm chi phí vận chuyển mà còn tăng tính kết nối của nền kinh tế Việt Nam với chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong khi đó, hợp tác trong y sinh học mở ra cơ hội tiếp cận các công nghệ tiên tiến, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.

Đáng chú ý, định hướng hợp tác không chỉ dừng ở việc thu hút đầu tư mà còn đặt ra yêu cầu rõ ràng về chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực nội tại. Việt Nam hướng tới chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ dựa vào tài nguyên và lao động sang dựa vào tri thức, công nghệ và năng suất. Điều này đồng nghĩa với việc các dự án hợp tác phải tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, đồng thời góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nước.

Một yếu tố quan trọng khác là vai trò của cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ trong việc đồng hành cùng Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chuẩn bị cho năm APEC 2027. Sự tham gia của các doanh nghiệp không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tổ chức sự kiện mà còn tạo động lực để Việt Nam tiếp tục mở cửa thị trường, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thông qua các hoạt động hợp tác, doanh nghiệp Hoa Kỳ cũng có thể đóng vai trò cầu nối, phản ánh khách quan thực tiễn kinh tế Việt Nam tới các cơ quan hoạch định chính sách. Điều này góp phần thúc đẩy đối thoại chính sách, giảm thiểu hiểu lầm và tạo điều kiện thuận lợi cho các thỏa thuận thương mại trong tương lai.