Việt Nam - EU thúc đẩy hợp tác chuyển đổi số

Tầm nhìn chiến lược toàn diện của Việt Nam

Tầm nhìn của Việt Nam được thể hiện rõ nét qua chiến lược chuyển đổi kép, kết hợp giữa chuyển đổi số (Digital Transformation) và chuyển đổi xanh (Green Transition), với cam kết Net Zero vào năm 2050. Đây là một tầm nhìn toàn diện, khẳng định rằng tăng trưởng kinh tế không thể tách rời khỏi phát triển bền vững và trách nhiệm môi trường.

 Việc Bộ KH&CN dẫn đầu soạn thảo ba đạo luật quan trọn Luật Trí tuệ Nhân tạo, Luật Công nghiệp Công nghệ Số và Luật Chuyển đổi số cho thấy Việt Nam đang xây dựng một giàn giáo pháp lý kiểu mẫu, không chỉ để quản lý mà còn để kích thích đổi mới.

Đặc biệt, việc Chính phủ ban hành danh sách 11 công nghệ chiến lược quốc gia bao gồm AI, bán dẫn, điện toán lượng tử, 5G/6G là một tuyên bố về ý chí tự chủ công nghệ. Đây là bước đi quan trọng nhằm chuyển đổi vị thế của Việt Nam từ một quốc gia tiếp nhận và lắp ráp công nghệ sang một quốc gia nghiên cứu và sản xuất.

Điểm nhấn triết lý của Diễn đàn chính là sự đồng điệu trong cách tiếp cận quản trị AI. Đại sứ EU Julien Guerrier nhấn mạnh mô hình AI của EU dựa trên các giá trị dân chủ, minh bạch và trách nhiệm chung, một con đường trung lập khác biệt với mô hình ưu tiên sự thống trị thị trường (Mỹ) hay kiểm soát nhà nước (Trung Quốc).

Việc ông Serrano - Phó Trưởng Ban Hợp tác EU bày tỏ sự hài lòng về những điểm tương đồng giữa dự thảo Luật AI của Việt Nam và Đạo luật AI tiên phong của EU về bảy nguyên tắc và bốn cấp độ rủi ro là một tín hiệu cực kỳ tích cực. Sự tương đồng này cho thấy Việt Nam đã chọn đứng về phía mô hình quản trị AI nhân văn, đặt đạo đức và sự an toàn của người dùng lên hàng đầu.

Việt Nam cam kết xây dựng khung thử nghiệm pháp lý (sandbox) và hài hòa hóa tiêu chuẩn quốc tế với EU là những hành động cụ thể hóa sự hội tụ này, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp EU tham gia và cho phép công nghệ mới được thử nghiệm trong môi trường có kiểm soát.

Nâng cấp quan hệ từ thương mại đến nghiên cứu và sản xuất

Nếu Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) định hình mối quan hệ về kinh tế và thị trường, thì Diễn đàn 2025 đang nâng cấp mối quan hệ này lên cấp độ nghiên cứu, phát triển (R&D) và đồng sáng tạo.

Hai yếu tố cơ chế quan trọng được đề xuất là Kế hoạch hành động EU-Việt Nam về KH&CN. Kế hoạch này, được đề xuất bởi Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, tập trung vào chuyển giao công nghệ và chuyên môn nhằm giúp Việt Nam chuyển từ mua sang sản xuất các sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây là cơ chế cốt lõi để hiện thực hóa khát vọng làm chủ công nghệ của Việt Nam.

Việc Việt Nam khao khát liên kết với Horizon Europe (chương trình R&D lớn nhất thế giới của EU) thể hiện mong muốn mở rộng quy mô hợp tác nghiên cứu vượt ra khỏi khuôn khổ song phương truyền thống. Đây sẽ là kênh dẫn vốn và chất xám khổng lồ, giúp các viện, trường và doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị đổi mới toàn cầu.

Hơn nữa, việc Việt Nam đăng cai lễ ký kết Công ước Hà Nội về Chống Tội phạm Mạng được Đại sứ Guerrier đánh giá là một minh chứng cho quyết tâm đi theo con đường số an toàn, độc lập và lấy con người làm trung tâm. Điều này củng cố niềm tin giữa hai bên trong lĩnh vực an ninh mạng, một nền tảng không thể thiếu cho hợp tác số sâu rộng.

Diễn đàn Hợp tác Số Việt Nam - EU 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng, nơi sự hợp tác không chỉ dừng lại ở các thỏa thuận kinh tế mà đã tiến vào lĩnh vực định hình luật chơi và tiêu chuẩn công nghệ toàn cầu.

Việt Nam đang tích cực định vị mình là một đối tác chiến lược trong việc thúc đẩy mô hình quản trị AI nhân văn của EU tại khu vực Châu Á. Bằng cách tập trung vào chuyển đổi kép và chuyển từ mua sang sản xuất công nghệ chiến lược, Việt Nam đã tìm thấy một đối tác lý tưởng có thể hỗ trợ củng cố chủ quyền số và hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững của mình. Thành công của kế hoạch hành động chung và việc liên kết với Horizon Europe trong những năm tới sẽ là phép thử cuối cùng cho sự hợp tác đầy tiềm năng này.