Vì sao tỷ lệ giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia tại Cao Bằng đạt thấp

Cao Bằng là tỉnh miền núi, vùng cao, biên giới thuộc phía Đông Bắc của Tổ quốc. Toàn tỉnh có 9 huyện và 1 thành phố với 161 xã, phường, thị trấn, trong đó có 40 xã, thị trấn biên giới. Có 33 xã thuộc khu vực I, 4 xã thuộc khu vực II, 124 xã thuộc khu vực III; có 996 thôn đặc biệt khó khăn/1.462 thôn. Dân số toàn tỉnh trên 54.000 người, trong đó đồng bào các DTTS chiếm tỷ lệ gần 95%, đông nhất là dân tộc Tày (40,97%), Nùng (31,07%), còn lại là các dân tộc khác.

Các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) giai đoạn 2021 – 2025, gồm: Chương trình giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi trên địa bàn tỉnh được các cấp, ngành, địa phương chỉ đạo, triển khai thực hiện quyết liệt, huy động cả hệ thống chính trị và toàn xã hội vào cuộc.

Năm 2024, tỉnh được Trung ương giao nguồn vốn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia 3.346 tỷ 164 triệu đồng (bao gồm cả nguồn vốn năm 2022, 2023 kéo dài thời gian thực hiện sang năm 2024 và nguồn chỉ tiêu giao năm 2024).

Tuy nhiên, đến nay, toàn tỉnh mới giải ngân vốn đầu tư, vốn sự nghiệp được hơn 997 tỷ đồng/3.346 tỷ 164 triệu đồng, bằng 29,8% kế hoạch (KH). Trong đó, chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân dân tộc thiểu số và miền núi hơn 562,3 tỷ đồng/2.077 tỷ 871 triệu đồng, đạt 27,1% KH; chương trình MTQG giảm nghèo bền vững 400 tỷ 731 triệu đồng/1.148 tỷ 182 triệu đồng, đạt 34,9% KH; Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới 33 tỷ 946 triệu đồng/120 tỷ 110 triệu đồng, đạt 28,3% KH.

Qua đánh giá, việc triển khai các chương trình MTQG tại tỉnh đang gặp một số khó khăn từ phân bổ, giao KH thực hiện đến giải ngân vốn. Nhiều địa phương còn lúng túng khi áp dụng các quy định của Luật Đấu thầu mới, các gói mua sắm vật tư, nguyên vật liệu do phải thực hiện đấu thầu trên hệ thống đấu thầu quốc gia mất nhiều thời gian, dẫn đến các dự án phải thực hiện điều chỉnh dự toán, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công xây dựng công trình và tiến độ giải ngân vốn.

Theo đánh giá của tỉnh Cao Bằng, hiện nay, các bộ, ngành Trung ương đã ban hành tương đối đầy đủ các văn bản hướng dẫn thực hiện. Tuy nhiên, một số nội dung khó khăn, vướng mắc chưa được các bộ ngành Trung ương hướng dẫn cụ thể, nhất là vướng mắc trong thực hiện các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị; nội dung đầu tư phát triển kinh tế - xã hội khu vực các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, dân tộc có khó khăn đặc thù;

Nội dung về đào tạo, bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số thuộc Dự án 5 chưa được triển khai thực hiện… Tổng nguồn vốn được phân bổ trong giai đoạn 2021 – 2024 là rất lớn, trong khi thời gian thực hiện ngắn dẫn đến giải ngân vốn hàng năm không đạt kế hoạch đề ra, phải thực hiện chuyển nguồn qua các năm dẫn tới làm tăng áp lực giải ngân. Việc bố trí nguồn vốn đối ứng địa phương và các nguồn vốn khác thực hiện Chương trình còn hạn chế; một số nơi cán bộ còn lúng túng trong thực hiện…

Trước đó, vào ngày 14/5/2024, Đoàn công tác của Chính phủ do Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Hầu A Lềnh - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 làm Trưởng đoàn đã thăm, làm việc tại UBND tỉnh Cao Bằng về tình hình sản xuất kinh doanh, đầu tư công, xây dựng hạ tầng, xuất nhập khẩu, nhà ở xã hội, thị trường bất động sản, kỷ luật kỷ cương hành chính, thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh.

Tại buổi làm việc, tỉnh Cao Bằng và Đoàn công tác đã chia sẻ, giải đáp, tháo gỡ vướng mắc liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng; chuyển đổi mục đích sử dụng rừng; chính sách đào tạo, chuyển đổi nghề; bổ sung kinh phí hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo; việc phân cấp... và nhiều cơ chế chính sách đặc thù triển khai các công trình, dự án, chính sách trên địa bàn tỉnh.