Văn Lâm (Hưng Yên): Nghịch lý đầu tư xây dựng trên đất nông nghiệp

Trong quản lý, sử dụng đất đai ở tỉnh Hưng Yên, một trong những vấn đề nóng hiện nay là việc tồn tại nhiều công trình vi phạm trên đất nông nghiệp, đất hành lang bảo vệ đường bộ, đất thủy lợi. Các trường hợp vi phạm cũng rất đa dạng, có công trình là nhà ở, công trình phụ, nhà tạm xây dựng quá diện tích cho phép... có công trình là trang trại và các công trình khác khiến cho việc giải toả gặp không ít khó khăn.

Trước tình trạng một số doanh nghiệp, đơn vị đã tự ý san lấp mặt bằng, xây dựng các công trình để thực hiện dự án đầu tư khi chưa hoàn thiện các thủ tục về đất đai, xây dựng gây bức xúc trong dư luận xã hội, làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư của tỉnh, lãnh đạo UBND tỉnh Hưng Yên đã ban hành Chỉ thị số: 05/CT-UBND ngày 25/3/2020 về việc tăng cường công tác quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng trên địa bàn tỉnh.

Sở dĩ có Chỉ thị 05 bởi tình trạng vi phạm đất đai, xây dựng trên địa bàn một số huyện của tỉnh Hưng Yên tiếp tục có chiều hướng gia tăng. Có những vi phạm kéo dài qua các thời kỳ, đến nay, chưa được xử lý dứt điểm. Nguyên nhân chính được cơ quan chuyên môn chỉ ra là việc buông lỏng quản lý của chính quyền địa phương khiến nhiều diện tích đất nông nghiệp bị chuyển đổi, xây dựng trái phép và sử dụng sai mục đích.

Huyện Văn Lâm là một trong những “điểm nóng” về trật tự xây dựng trên đất nông nghiệp. Trước thực tế đó, UBND tỉnh Hưng Yên đã ban hành Công văn số 2073/UBND-TH ngày 1/9/2021 giao UBND huyện Văn Lâm rà soát việc chấp hành pháp luật về xây dựng, đất đai của các dự án; tiến hành xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc báo cáo UBND tỉnh xem xét, quyết định những trường hợp quá thẩm quyền. Trên cơ sở chỉ đạo đó, UBND huyện Văn Lâm đã tiến hành kiểm tra tại các xã, thị trấn: Lương Tài, Việt Hưng, Đại Đồng, Chỉ Đạo, Lạc Đạo, Minh Hải, Như Quỳnh, Lạc Hồng, Trưng Trắc, Đình Dù, Tân Quang.

Qua kiểm tra đối với 41 doanh nghiệp, tổ chức thì có tới 39 đơn vị vi phạm về đất đai, xây dựng. UBND huyện Văn Lâm ban hành quyết định xử phạt 16 doanh nghiệp với tổng số tiền xử phạt là 1.140.000.000 đồng. Cùng với đó, UBND huyện Văn Lâm tham mưu tờ trình đề nghị UBND tỉnh Hưng Yên xử phạt 9 doanh nghiệp thuộc thẩm quyền của tỉnh về lĩnh vực đất đai. Đến nay, UBND tỉnh đã quyết định xử phạt 8 doanh nghiệp với tổng số tiền phạt là 1.600.000.000 đồng.

Mặc dù, các sai phạm đã được UBND huyện kiểm tra chỉ rõ, những cá nhân vi phạm cũng được điểm mặt, song dường như vi phạm về trật tự xây dựng trên địa vẫn chưa có dấu hiệu lắng xuống.

Ghi nhận thực tế trên địa bàn 3 xã: Chỉ Đạo, Đại Đồng, Minh Hải. Hiện có hàng chục doanh nghiệp tự ý san lấp đất nông nghiệp bằng đất thải, phế thải, xây nhà xưởng trái phép khi chưa được các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chấp thuận. 

Được biết, trước đó, năm 2016, 2017, UBND tỉnh Hưng Yên đã quy hoạch và dự kiến thành lập cụm công nghiệp tại tại 2 xã Đại Đồng và Chỉ Đạo, nhưng sau đó, thay đổi quy hoạch nên chưa thành lập cụm công nghiệp. Các doanh nghiệp đã được chấp thuận chủ trương đầu tư phải thực hiện việc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án theo hình thức thỏa thuận. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng đất và điều chỉnh thời gian sử dụng đất theo mục đích sử dụng. Vậy nên, thực tế quyền sử dụng đất mà các doanh nghiệp đang quản lý vẫn là đất nông nghiệp.

Tại các xã Đại Đồng, xã Chỉ Đạo và xã Minh Hải của huyện Văn Lâm có khoảng hơn 10 khu đất nông nghiệp với tổng diện tích rộng hàng trăm nghìn m2 đang được các công ty, doanh nghiệp như: Công ty Đức Mạnh, Công ty Trường Sơn Hưng Yên, Công ty Long Vũ Phương Nam, Công ty Minh Hoàng Hưng Yên, Công ty QĐ Hưng Yên, Đại Nam, Công ty Tuấn Kiệt, Công ty Bảo Dương… xây dựng cơ sở hạ tầng, nhà xưởng.

Đáng chú ý, tại xã Minh Hải, tình trạng san lấp trên đất ruộng bằng chất thải rắn không rõ nguồn gốc đang diễn ra tấp nập. Nhiều xe tải trọng lớn chạy cả ngày đêm bụi mù mịt, ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống của người dân. Trong khi đó, theo quy định pháp luật, mỗi loại vật liệu khi san lấp mặt bằng đều có tiêu chuẩn quy định cụ thể, ở khu vực Miền Bắc thường sử dụng cát và đất để san lấp, chất lượng cát được đánh giá theo tiêu chuẩn kỹ thuật có mã số TCVN 7570:2006, tiêu chuẩn đất được quy định theo tiêu chuẩn kỹ thuật có mã số TCVN 4447-1987.

Việc san lấp mặt bằng bằng đất thải và xây dựng cơ sở hạ tầng, nhà xưởng khi chưa hoàn tất các thủ tục theo quy định, chưa được cấp có thẩm quyền cho phép không chỉ là hành vi vi phạm về quản lý đất đai, về trật tự xây dựng mà còn có dấu hiệu hủy hoại môi trường. 

Thực tiễn, Luật Đất đai 2013 quy định rất rõ, đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất chủ yếu phục vụ cho việc trồng trọt và chăn nuôi, không có mục đích để ở. Vì thế, người sử dụng đất không được xây dựng nhà ở, công trình trái phép trên đất nông nghiệp. 

Thế nhưng, trên thực tế nhiều năm qua, tình trạng lấn chiếm, xây dựng nhà ở kiên cố, nhà xưởng trái phép diễn ra khá phổ biến ở nhiều địa phương, trong đó, có huyện Văn Lâm (Hưng Yên). Mặc dù, đã có quy định cụ thể và có chế tài xử lý đi kèm, nhưng ở huyện Văn Lâm, hoạt động xây nhà dựng xưởng trên đất nông nghiệp vẫn tiếp diễn với nhiều thủ đoạn tinh vi(?)

Trong khi đó, xây dựng trái phép, nếu không ngăn chặn ngay từ khi manh nha bắt đầu, không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự ở địa phương mà còn để lại nhiều hệ lụy, tốn kém ngân sách Nhà nước vì địa phương sẽ phải huy động nhân lực vật lực để cưỡng chế, giải tỏa công trình vi phạm sau này.

Đáng nói là quá trình xây dựng những nhà xưởng trên đất nông nghiệp có quy mô như vậy vốn không thể che giấu được… Vậy nhưng lại gần như "tàng hình" đối với cơ quan chức năng tại địa phương.

Theo quy định hiện nay, việc xử phạt hành chính đối với trường hợp vi phạm quy định về xây dựng sai phép, xây dựng trái phép, xây dựng không có giấy phép xây dựng được quy định tại Điều 15 - Nghị định số 139/2017 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng; khai thác, chế biến, kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà và công sở.

Trong đó nêu rõ, đối với công trình trái phép thì chủ công trình bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 60 triệu đồng nếu bị phát hiện vi phạm. Đồng thời, các trường hợp này bị áp dụng biện pháp yêu cầu khắc phục hậu quả. Đối với công trình đang thi công thì bị lập biên bản xử phạt và yêu cầu dừng thi công. Đối với công trình đã hoàn tất xây dựng, thì buộc tháo dỡ công trình và phần công trình vi phạm.

Quy định đã có, chế tài đã rõ, nhưng việc thực hiện các biện pháp xử phạt có triệt để hay không thì lại là một câu chuyện khác. Thực tế cho thấy, một tình trạng phổ biến hiện nay, vi phạm trật tự xây dựng sau khi phát hiện, thì cũng chỉ xử phạt hành chính và để cho tồn tại. Đây cũng chính là lỗ hổng lớn trong các chính sách quản lý về đất đai tồn tại nhiều năm qua. Không khó để thấy sai phạm ở các địa phương như “trăm hoa đua nở”, nhưng việc xử lý được công trình vi phạm ở con số rất khiêm tốn.