Túi ngậm nicotine một loại thuốc lá mới đáng lo ngại

Khi các loại thuốc lá truyền thống bị siết chặt quản lý, ngành công nghiệp thuốc lá đang chuyển hướng mạnh mẽ sang các sản phẩm nicotine thế hệ mới. Trong số này, túi ngậm nicotine đang nổi lên như một mồi nhử nguy hiểm.

WHO cho biết các doanh nghiệp đang đẩy mạnh quảng bá túi nicotine trên nền tảng số, mạng xã hội và thông qua hình ảnh người nổi tiếng hoặc phong cách sống hiện đại. Nhiều sản phẩm được thiết kế bao bì trẻ trung, sử dụng hương vị như bạc hà, trái cây hoặc nước ngọt nhằm tạo cảm giác dễ sử dụng và thu hút người dùng trẻ tuổi.

Điều khiến giới chuyên gia lo ngại là hàm lượng nicotine trong một số sản phẩm ở mức khá cao, có khả năng hình thành sự phụ thuộc nhanh chóng. Đối với thanh thiếu niên, việc tiếp xúc sớm với nicotine có thể ảnh hưởng tới sự phát triển não bộ, tâm lý và hành vi.

WHO cũng cho rằng thị trường túi nicotine hiện phát triển nhanh hơn tốc độ hoàn thiện chính sách quản lý tại nhiều quốc gia. Hiện vẫn còn khoảng 160 quốc gia chưa có quy định cụ thể liên quan đến việc kinh doanh, quảng cáo hoặc kiểm soát hàm lượng nicotine trong các sản phẩm này. Điều này khiến thị trường phát triển nhanh nhưng thiếu cơ chế giám sát hiệu quả, tạo ra khoảng trống pháp lý đáng lo ngại.

Tổ chức này kêu gọi Chính phủ các nước cần siết chặt quản lý việc bán các loại túi nicotine và sớm áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ như giới hạn hàm lượng nicotine, cấm quảng cáo hướng tới giới trẻ, siết quản lý bán hàng trực tuyến và hạn chế các loại hương vị có sức hấp dẫn cao đối với thanh thiếu niên.

Trong khi đó, nhiều chuyên gia y tế công cộng cũng bày tỏ lo ngại trước xu hướng gia tăng sử dụng nicotine ở người trẻ thông qua các sản phẩm mới. Các chuyên gia cho rằng dù không tạo khói như thuốc lá truyền thống, túi nicotine vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây nghiện và có thể trở thành “cửa ngõ” dẫn đến việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá khác.

Thực tế cho thấy, nhiều thanh thiếu niên bắt đầu tiếp cận nicotine từ tâm lý tò mò, chạy theo xu hướng hoặc chịu ảnh hưởng từ bạn bè, mạng xã hội. Khi việc sử dụng diễn ra thường xuyên, cơ thể dần hình thành sự phụ thuộc, khiến người dùng khó từ bỏ. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe cá nhân mà còn gây áp lực đối với gia đình và xã hội trong công tác phòng, chống các chất gây nghiện.

Trong khi đó, ngành công nghiệp thuốc lá và nicotine vẫn cho rằng các sản phẩm này nhằm phục vụ người trưởng thành đã sử dụng nicotine hoặc người muốn chuyển đổi khỏi thuốc lá truyền thống. Một số cơ quan nghiên cứu cũng nhận định túi nicotine có thể ít gây hại hơn so với thuốc lá điếu thông thường.

Tuy nhiên, WHO nhấn mạnh rằng việc “ít gây hại hơn” không đồng nghĩa với “an toàn”. Nếu thiếu kiểm soát, đặc biệt trong môi trường trực tuyến và mạng xã hội, các sản phẩm nicotine mới hoàn toàn có thể trở thành công cụ lôi kéo thế hệ trẻ bước vào con đường lệ thuộc nicotine.

Theo nghiên cứu của Bộ Y tế năm 2021, khoảng 45% thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá điện tử chưa từng hút thuốc lá truyền thống. Điều này cho thấy các sản phẩm nicotine mới có khả năng tạo ra nhóm người sử dụng hoàn toàn mới thay vì chỉ thay thế người hút thuốc lá điếu. 

WHO cũng ghi nhận các chiến dịch quảng bá túi ngậm nicotine hiện nay thường sử dụng thông điệp như “hiện đại”, “không khói”, “mọi lúc, mọi nơi”, “kín đáo”, đồng thời gắn sản phẩm với lối sống năng động, thể thao, du lịch và mạng xã hội. Theo WHO, cách tiếp thị này có nhiều điểm tương đồng với chiến lược từng được áp dụng cho thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng trước đây.

Tại Việt Nam, quá trình sửa đổi Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá đang diễn ra rất khẩn trương. Rút kinh nghiệm từ bài học quản lý thuốc lá điện tử, giới chuyên môn nhấn mạnh chúng ta không thể cứ mãi chạy theo xử lý từng loại sản phẩm đơn lẻ mỗi khi chúng xuất hiện. Thay vào đó, việc thiết lập một hành lang pháp lý đủ rộng và mang tính bao quát là điều bắt buộc.

Chính vì vậy, Bộ Y tế đã kiến nghị bổ sung một nhóm khái niệm mới bao gồm toàn bộ các sản phẩm thế hệ mới chứa nicotine, điển hình là túi ngậm. Từ đó, cơ quan chức năng đề xuất áp dụng lệnh cấm toàn diện đối với mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo và sử dụng sản phẩm này. Đây được xem là rào chắn pháp lý vững chắc và chủ động nhất, giúp bảo vệ trọn vẹn sức khỏe cộng đồng trước những biến tướng tinh vi của đại dịch thuốc lá kiểu mới.