Tự chủ năng lượng và tháo gỡ những "điểm nghẽn" đầy rủi ro
Thị trường năng lượng toàn cầu năm 2026 đang chứng kiến
những biến số khắc nghiệt. Việc giá dầu Brent có thời điểm vượt ngưỡng 115
USD/thùng (tháng 3/2026) không chỉ là con số thương mại, mà là tín hiệu báo
động về sự mong manh của chuỗi cung ứng.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Thập - Chủ tịch Hội
Dầu khí Việt Nam, cho rằng những diễn biến địa chính trị gần đây đã bộc lộ rõ
mức độ phụ thuộc của nhiều quốc gia vào các nguồn cung tập trung. Theo ông, khi
rủi ro xảy ra tại các khu vực trọng yếu như Trung Đông, tác động không chỉ dừng
ở giá dầu mà còn lan sang toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng.
Đồng quan điểm, TS. Hà Huy Ngọc (Viện Kinh tế Việt Nam và
Thế giới) cho biết, chỉ cần một biến động tại các “điểm nghẽn” vận tải cũng có
thể tạo hiệu ứng dây chuyền lên giá năng lượng, tỷ giá và chi phí tài chính
toàn cầu. Điều này khiến năng lượng không còn là yếu tố đầu vào đơn thuần mà
trở thành biến số có tính chi phối đối với ổn định kinh tế.Thực trạng nội lực
và áp lực "thẩm thấu"
Tại Việt Nam, sức nóng từ thị trường quốc tế đã nhanh chóng
lan tỏa. Chỉ trong tháng 3/2026, giá xăng E5 A92 đã tăng hơn 26%, đặc biệt dầu
diesel tăng trên 57%. Hệ lụy là áp lực chi phí đầu vào lên toàn bộ các ngành
vận tải, hàng không, vật liệu xây dựng và nông nghiệp.
Một con số đáng chú ý được đưa ra thảo luận tại hội thảo:
Nguồn cung nội địa hiện mới đáp ứng khoảng 54,4% tổng nhu cầu xăng dầu và khí
đốt. Khoảng trống phụ thuộc nhập khẩu gần 46% chính là "điểm yếu"
chiến lược. TS. Nguyễn Quốc Thập chỉ ra rằng, việc hệ thống dự trữ chiến lược
còn hạn chế và chuỗi LNG chưa hoàn chỉnh khiến khả năng thích ứng của chúng ta
trước các gián đoạn nguồn cung toàn cầu gặp nhiều thách thức.
Lộ trình "tự cường" năng lượng dài hạn
Để chuyển từ thế ứng phó bị động sang kiến tạo nền tảng
vững chắc, các chuyên gia tại hội thảo đã thống nhất một lộ trình đồng bộ:
• Quản trị dự trữ và đa dạng hóa: TS. Hà Huy Ngọc đề xuất nâng
cao khả năng làm chủ hệ thống năng lượng trong trung và dài hạn. Điều này bao
gồm việc tăng cường dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao tính linh hoạt
của hệ thống.
• Hoàn thiện hạ tầng năng lượng: Việc đẩy nhanh các chuỗi
dự án LNG, hệ thống kho chứa và logistics được xem là chìa khóa để tối ưu hóa
chi phí nhập khẩu trong trung hạn.
• Chuyển dịch năng lượng tất yếu: Về dài hạn, TS. Nguyễn
Quốc Thập nhấn mạnh nhấn mạnh là đẩy nhanh xây dựng các kho dự trữ dầu thô và
xăng dầu chiến lược, qua đó giảm thiểu tác động từ các cú sốc giá và gián đoạn
nguồn cung. Đồng thời, cần mở rộng quan hệ hợp tác, đa dạng hóa đối tác nhập
khẩu thông qua các kênh ngoại giao năng lượng.
An ninh năng lượng là nền tảng của an ninh kinh tế. Giữa
vòng xoáy địa chính trị, thông điệp từ các chuyên gia tại Hà Nội ngày 9/4 rất
rõ ràng: Việt Nam cần quyết liệt chuyển mình để năng lượng không còn là
"biến số rủi ro" mà trở thành "mỏ neo" vững chắc cho sự
phát triển bền vững.
