Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam: Mô hình một trung tâm, hai đầu mối chiến lược

Đặt nền móng cho hành lang pháp lý và hạ tầng chiến lược

Thông báo số 227/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ, cùng với chuỗi hội nghị cấp cao và quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị quyết trình Quốc hội, thể hiện rõ quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong hiện thực hóa tầm nhìn mang tính đột phá này.

Theo định hướng được Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình công bố, TTTCQT Việt Nam sẽ hoạt động tại hai đầu mối chiến lược là TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Sự lựa chọn này không chỉ dựa trên vị trí địa lý thuận lợi, mà còn nhằm phát huy tối đa tiềm năng phát triển đa trung tâm của Việt Nam, đảm bảo tính bổ trợ thay vì cạnh tranh giữa hai địa phương. Đây là cách tiếp cận linh hoạt, kết nối với mô hình "nhiều điểm – một thể thống nhất" mà nhiều quốc gia tài chính thành công trên thế giới đã áp dụng như UAE (Dubai – Abu Dhabi), Trung Quốc (Thượng Hải – Thâm Quyến).

Trên cơ sở đó, Chính phủ đã giao cho TP.HCM chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan xây dựng chiến lược phát triển TTTCQT, trong đó phải "định vị rõ lối đi riêng", phát huy lợi thế so sánh đặc thù, đồng thời xây dựng chính sách đột phá, vượt trội, riêng có. Không chỉ là hành lang pháp lý thông thoáng theo chuẩn mực quốc tế, mà còn là hệ thống chính sách hấp dẫn về thuế, quản lý vốn, xuất nhập cảnh, cư trú, hoạt động ngân hàng, bảo hiểm và đầu tư tài chính.

Quyết tâm cao từ phía Chính phủ còn thể hiện ở việc Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 259/NQ-CP về kế hoạch hành động xây dựng TTTCQT, giao Bộ Tài chính làm đầu mối phối hợp, tiếp nhận góp ý từ các tổ chức quốc tế uy tín. Hơn 10 hội nghị quốc gia và quốc tế đã được tổ chức, thu hút hàng loạt ý kiến chuyên sâu từ giới chuyên gia, định chế tài chính, nhà đầu tư trong và ngoài nước. Dự thảo Nghị quyết sẽ được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9 và là nền tảng pháp lý quan trọng để đưa trung tâm đi vào hoạt động.

Điểm đặc biệt là Chính phủ không đơn thuần sao chép mô hình nước ngoài mà tiếp thu, chọn lọc kỹ lưỡng để đảm bảo vừa hội nhập quốc tế vừa phù hợp thực tiễn Việt Nam. Yêu cầu ba tiêu chí cốt lõi được đặt ra cho hành lang pháp lý TTTCQT gồm: tuân thủ chuẩn mực quốc tế, thông thoáng – vượt trội – hấp dẫn nhà đầu tư, và kiểm soát được rủi ro.

Song song với hoàn thiện thể chế, các địa phương đã tích cực vào cuộc. TP. Hồ Chí Minh đang khẩn trương xây dựng bộ máy tổ chức, cơ cấu nhân sự trình độ cao, thông thạo tài chính, công nghệ, bảo hiểm… Đồng thời lên kế hoạch đào tạo nhân lực trong và ngoài nước, chủ động liên hệ với các TTTCQT để học hỏi kinh nghiệm.

Tương tự, Đà Nẵng cũng đang hoàn tất quy hoạch, đầu tư hệ sinh thái hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số, với quyết tâm đồng hành cùng TP.HCM tạo nên một TTTCQT hiện đại, có năng lực kết nối toàn cầu và vận hành theo thông lệ quốc tế. Ông Nguyễn Văn Quảng – Bí thư Thành ủy Đà Nẵng – khẳng định, mô hình hai địa phương hoạt động một trung tâm là cách tiếp cận tối ưu, nhằm đa dạng hóa môi trường đầu tư và kiểm soát rủi ro hiệu quả.

Bước đi mang tính chiến lược, không thể trì hoãn

Tại hội nghị ngày 20/5 do Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình chủ trì, các ý kiến chuyên gia trong nước và quốc tế đều thống nhất rằng: việc xây dựng một TTTCQT là bước đi mang tính chiến lược, không thể trì hoãn, trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, có nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, tỷ lệ ứng dụng công nghệ tài chính cao và môi trường đầu tư ngày càng cải thiện.

Ông Richard McClellan – nguyên Giám đốc Viện Tony Blair, đại sứ toàn cầu của Terne Holdings – chia sẻ: "Ý tưởng xây dựng TTTCQT tại Việt Nam giờ không còn là lý thuyết. Đây là sáng kiến chiến lược được sự ủng hộ ở cấp cao nhất và đã được khởi động với tốc độ hiếm thấy tại cả TP.HCM và Đà Nẵng".

Khuyến nghị từ các chuyên gia quốc tế nhấn mạnh rằng, TTTCQT không nên hiểu là một khu vực địa lý đơn lẻ mà là một hệ thống vận hành thống nhất, chia sẻ cơ sở hạ tầng và nhân lực, và trong mô hình này, hai thành phố có thể bổ sung lẫn nhau. TP.HCM có lợi thế trung tâm tài chính truyền thống, tập trung đông các ngân hàng, định chế tài chính, trong khi Đà Nẵng có không gian phát triển rộng, tiềm năng số hóa mạnh và khả năng kết nối vùng miền Trung – Tây Nguyên.

Tổng Giám đốc WAIFC (Liên minh các trung tâm tài chính quốc tế) cũng nhấn mạnh rằng, bên cạnh hạ tầng cứng như văn phòng, giao thông, kết nối quốc tế, Việt Nam cần chú trọng hạ tầng số và hạ tầng mềm – bao gồm nền tảng dữ liệu tài chính, an toàn thông tin, cơ sở pháp lý số và đội ngũ nhân lực chất lượng cao.

Thực tế cho thấy, các nước đi sau như UAE (Dubai), Luxembourg hay Thụy Sĩ đều có chung một điểm: tập trung đầu tư có trọng tâm, không dàn trải, tạo điều kiện pháp lý ưu đãi, bảo đảm độ tin cậy và tính minh bạch. Với Việt Nam, nếu tận dụng được lợi thế "đi sau về trước", đồng thời có chiến lược phát triển phù hợp, TTTCQT có thể trở thành cú hích mạnh cho nền kinh tế – không chỉ ở lĩnh vực tài chính mà cả trong đổi mới thể chế, khoa học công nghệ và hội nhập kinh tế quốc tế.

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh: TTTCQT là một quyết sách đột phá về thể chế, nhằm thu hút dòng vốn quốc tế, nâng cao năng lực tài chính quốc gia, tạo môi trường thuận lợi cho nhà đầu tư và củng cố vị thế kinh tế của Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực. Chính phủ cam kết bảo đảm các chính sách đặc thù, ưu đãi hấp dẫn, minh bạch và cân bằng lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Ngoài ra, Phó Thủ tướng yêu cầu hai thành phố cần chuẩn bị sẵn sàng cả về quy hoạch, quỹ đất, kết nối hạ tầng và nguồn nhân lực để bảo đảm TTTCQT có thể đi vào hoạt động ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết. Chính phủ sẽ ban hành các nghị định hướng dẫn với chính sách ưu tiên về thuế, cư trú, tài chính, lao động, xuất nhập cảnh… đối với nhà đầu tư và tổ chức tài chính trong trung tâm.

Việt Nam đang đứng trước một thời điểm vàng để tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị tài chính toàn cầu, khi các nhà đầu tư quốc tế đang tìm kiếm những điểm đến mới có độ mở cao, môi trường kinh doanh ổn định và tiềm năng tăng trưởng bền vững.

Với định hướng phát triển TTTCQT hoạt động tại cả TP.HCM và Đà Nẵng, Việt Nam không chỉ tạo ra một trung tâm tài chính mang tính khu vực, mà còn hướng tới một thể chế tài chính hiện đại, có khả năng kết nối quốc tế, cạnh tranh toàn cầu và dẫn dắt sự đổi mới trong chính sách phát triển kinh tế quốc gia.

Sự chuẩn bị đồng bộ về pháp lý, hạ tầng, nhân lực và cơ chế vận hành sẽ là yếu tố quyết định thành công. Nếu tận dụng đúng thời cơ và triển khai hiệu quả, TTTCQT không chỉ là biểu tượng mới của Việt Nam trong thời đại số, mà còn là nền tảng cho một thập kỷ tăng trưởng bền vững, hội nhập sâu rộng và khẳng định vị thế quốc gia trên bản đồ kinh tế thế giới.