Trung Quốc giữ vững sản lượng lúa mì giữa khủng hoảng thời tiết

Sản lượng lúa mì Trung Quốc cơ bản giữ ổn định 

Trong bối cảnh nắng nóng và khô hạn kéo dài đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều vùng trồng trọt tại Trung Quốc, đặc biệt là các tỉnh trọng điểm như Hà Nam, Thiểm Tây và Giang Tô, nơi chiếm hơn 1/4 tổng sản lượng lúa mì Trung Quốc vẫn ghi nhận sản lượng lúa mì mùa hè 2025 giảm không đáng kể, chỉ 0,1% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan của ngành nông nghiệp nước này.

Theo số liệu chính thức được công bố ngày 5/6, tổng sản lượng lúa mì Trung Quốc năm nay đạt 138,16 triệu tấn, giảm nhẹ so với mức 138,22 triệu tấn của năm 2024. Trong đó, lúa mì đông chiếm tới 98% tổng sản lượng, được gieo trồng vào mùa thu và thu hoạch vào đầu mùa hè đạt 135,45 triệu tấn, giảm 45.000 tấn so với cùng kỳ. Đáng chú ý, diện tích gieo trồng cũng giảm tương ứng 0,1%, còn 23,07 triệu hecta.

Tại nhiều vùng trồng chủ lực, hạn hán diễn ra trên diện rộng và gây thiệt hại nghiêm trọng. Chỉ riêng tại Thiểm Tây, tháng 4/2025 ghi nhận mức nhiệt trung bình cao nhất kể từ năm 1961. Nông dân tại đây chia sẻ họ chưa từng chứng kiến đợt khô hạn nào khốc liệt đến vậy. Tại Hà Nam – vựa lúa mì lớn nhất Trung Quốc, mặt đất nứt nẻ, cây trồng cháy nắng trước khi kịp chín. Một số nông hộ thừa nhận sản lượng thu hoạch giảm tới 50%. Trước tình trạng khẩn cấp, nhiều tỉnh đã phải thu hoạch sớm một tuần; riêng Giang Tô đã huy động hơn 32.000 máy tưới và 700 đội ứng cứu để giải hạn cho hơn 430.000 hecta lúa mì.

Dù vậy, nhờ hệ thống tưới tiêu kịp thời và điều kiện thời tiết tương đối ổn định ở các khu vực khác, sản lượng lúa mì trên phạm vi toàn quốc không chịu biến động lớn. Theo bà Rosa Wang, chuyên gia phân tích tại Công ty tư vấn nông nghiệp JCI (Thượng Hải), thiệt hại chủ yếu tập trung ở các vùng thiếu hạ tầng tưới tiêu, còn những khu vực có điều kiện sản xuất hiện đại gần như duy trì được năng suất.

Từ góc độ thị trường, mức giảm sản lượng không đủ lớn để tác động mạnh đến thương mại lúa mì toàn cầu. Ông Ole Houe – Giám đốc tư vấn của IKON Commodities tại Sydney nhận định rằng lượng nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2025 sẽ không tăng đáng kể so với 2024. Lượng dự trữ trong nước hiện vẫn dồi dào, đủ sức điều tiết thị trường. Trong 5 tháng đầu năm, lượng nhập khẩu lúa mì của Trung Quốc đã giảm tới 80% so với cùng kỳ 2024, cho thấy nhu cầu nhập khẩu giảm sâu sau hai năm bùng nổ 2022–2023, giai đoạn nước này từng là quốc gia nhập khẩu lúa mì lớn nhất thế giới.

Về tổng thể, sản lượng ngũ cốc mùa hè của Trung Quốc bao gồm lúa mì, đại mạch, yến mạch, kiều mạch và các cây họ đậu cũng chỉ giảm nhẹ 0,1% xuống còn 149,74 triệu tấn. Diện tích gieo trồng ngũ cốc cả năm ước tính giảm tương ứng 0,1%, còn 26,58 triệu hecta, theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS).

Tồn kho lúa mì toàn cầu được dự báo tăng nhẹ

Trên bình diện toàn cầu, niên vụ 2025/26 được kỳ vọng sẽ ghi nhận mức sản lượng lúa mì cao kỷ lục, bất chấp những thách thức từ thời tiết cực đoan, địa chính trị và biến động nhu cầu. Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), tổng sản lượng lúa mì toàn cầu dự kiến đạt 808,5 triệu tấn – tăng 8,8 triệu tấn so với năm trước, với đóng góp lớn từ Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ, Vương quốc Anh, Trung Quốc, Achentina, Nga và Canada. Trong đó, EU dự báo sẽ phục hồi mạnh mẽ với mức tăng 13,9 triệu tấn sau một năm giảm năng suất do thời tiết, còn Nga tiếp tục giữ vững vị trí xuất khẩu số một thế giới năm thứ sáu liên tiếp.

Tồn kho lúa mì toàn cầu cũng được dự báo tăng nhẹ, chủ yếu nhờ vụ mùa cải thiện tại Ấn Độ và chính sách hạn chế xuất khẩu nhằm bảo đảm an ninh lương thực nội địa. Tồn kho cuối kỳ của Trung Quốc dù giảm 3 triệu tấn vẫn chiếm gần một nửa lượng dự trữ toàn cầu. Ngược lại, các nước như Kazakhstan và Pakistan được dự báo sẽ cạn dần kho dự trữ do sản lượng giảm và chính sách phân phối thay đổi.

Thương mại lúa mì toàn cầu năm 2025/26 dự kiến sẽ phục hồi mạnh, tăng 6% lên 214,2 triệu tấn – mức cao thứ ba từng ghi nhận. Cạnh tranh sẽ tiếp tục gay gắt giữa Nga và EU khi cả hai đều có sản lượng bội thu và đặt mục tiêu mở rộng thị phần xuất khẩu, đặc biệt tại thị trường châu Phi và châu Á. Xuất khẩu của Mỹ dự kiến giảm do sản lượng thấp hơn, trong khi Canada giữ nguyên sản lượng xuất khẩu và Achentina bứt phá nhờ vụ mùa thuận lợi. Xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ – chủ yếu là bột mì – vẫn duy trì vị trí dẫn đầu thế giới nhờ chính sách tái xuất khẩu hiệu quả.

Về phía nhập khẩu, Ai Cập tiếp tục dẫn đầu toàn cầu với dự kiến 13 triệu tấn, duy trì chương trình trợ giá bánh mì, trong khi các nước châu Á như Trung Quốc, Indonesia, Philippines, Bangladesh và Pakistan đều có mức tăng nhập khẩu, phản ánh nhu cầu tiêu dùng và dân số tăng nhanh.

Tổng tiêu thụ lúa mì toàn cầu năm 2025/26 dự kiến đạt 804,7 triệu tấn, tăng 9,1 triệu tấn so với niên vụ trước. Phần lớn mức tăng đến từ sử dụng làm thực phẩm, hạt giống và công nghiệp (FSI), với mức tiêu thụ tăng mạnh nhất tại Ấn Độ và EU. Trong khi đó, sử dụng làm thức ăn chăn nuôi biến động nhẹ và phụ thuộc nhiều vào giá ngũ cốc và chất lượng thu hoạch từng vùng.

Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu mở rộng, mức dự trữ vẫn cao và chuỗi cung ứng được cải thiện, thị trường lúa mì toàn cầu năm 2025/26 được dự báo sẽ duy trì ổn định, mặc dù vẫn tiềm ẩn các rủi ro về khí hậu cực đoan và bất định chính trị. Trung Quốc tiếp tục chứng tỏ khả năng kiểm soát nội bộ, từ sản xuất đến thị trường, bất chấp những tác động rõ rệt từ biến đổi khí hậu, qua đó góp phần ổn định cán cân cung – cầu toàn cầu và giảm áp lực lên giá cả lương thực trong khu vực.