Đà Nẵng tìm cách gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Thành phố đang đề xuất một số cơ chế mới trong quá trình sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hướng tới giảm chi phí tiếp cận chính sách và mở rộng khả năng huy động nguồn lực cho doanh nghiệp.

Tính đến ngày 30/6/2026, Đà Nẵng có hơn 123.900 hộ kinh doanh đang hoạt động. Trong giai đoạn 2021-2025, có 310 hộ chuyển đổi thành doanh nghiệp; riêng 6 tháng đầu năm 2026 có thêm 90 hộ thực hiện chuyển đổi. Con số này được đánh giá chưa tương xứng với quy mô khu vực hộ kinh doanh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, có 1.590 doanh nghiệp, chi nhánh và văn phòng đại diện quay trở lại hoạt động, tăng 0,13% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, số lượng đơn vị rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao, tạo thêm áp lực đối với nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa.

Vốn, mặt bằng và thủ tục vẫn là những rào cản lớn

Tiếp cận tín dụng tiếp tục là một trong những vấn đề đáng chú ý của SME. Sáu tháng đầu năm 2026, dư nợ tín dụng của khối này đạt 84.003 tỷ đồng, chiếm 35,24% tổng dư nợ trên địa bàn.

Khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp vẫn chịu hạn chế bởi năng lực tài chính, tài sản bảo đảm và chất lượng phương án kinh doanh. Với nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ, đây là những điều kiện khó đáp ứng đầy đủ trong quá trình vay vốn. Khoảng trống về cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và tổ chức tín dụng cũng được Đà Nẵng xác định là một điểm cần được xử lý.

Từ thực tế này, thành phố kiến nghị bổ sung cơ chế chia sẻ rủi ro thực chất giữa Nhà nước và các tổ chức tín dụng vào Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi. Mục tiêu là tạo thêm cơ sở để các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay đối với SME, nhất là những doanh nghiệp có tài sản bảo đảm hạn chế nhưng có phương án kinh doanh khả thi.

Mặt bằng sản xuất là một vấn đề khác. Đà Nẵng hiện có khoảng 65 cụm công nghiệp, trong khi quy trình quản lý tại một số cụm được cho là còn chặt chẽ, tương đương với khu công nghiệp quy mô lớn, gây thêm áp lực cho doanh nghiệp nhỏ.

Thành phố kiến nghị các khu công nghiệp mới khi đưa vào hoạt động phải dành từ 3-5% quỹ đất phục vụ riêng cho SME. Cùng với đó, cơ chế hỗ trợ tiền thuê đất được đề xuất mở rộng sang trường hợp doanh nghiệp được Nhà nước cho thuê đất trực tiếp, thay vì chỉ áp dụng với doanh nghiệp thuê lại đất trong các khu, cụm công nghiệp.

Nếu được thiết kế đồng bộ, chính sách về mặt bằng có thể tạo thêm dư địa cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ ổn định hoạt động sản xuất. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp từng bước mở rộng quy mô và tham gia sâu hơn vào các cụm liên kết ngành, chuỗi cung ứng.

Về thủ tục, tâm lý e ngại chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp vẫn xuất phát từ những nghĩa vụ mới về thuế, kế toán, bảo hiểm và chi phí tuân thủ. Nhiều đơn vị quy mô nhỏ thiếu nhân sự chuyên môn để xử lý hóa đơn, chứng từ và các vấn đề pháp lý. Hệ thống pháp luật chồng chéo giữa các lĩnh vực như đất đai, đầu tư, đấu thầu, ngân sách, tín dụng và thuế cũng làm tăng chi phí thực hiện chính sách. Vì vậy, một trong những kiến nghị được đặt ra là rà soát, sửa đổi đồng bộ các quy định liên quan, đồng thời xây dựng hướng dẫn thống nhất để doanh nghiệp và cơ quan hỗ trợ có cơ sở thực hiện.

Đà Nẵng – từ cơ chế hỗ trợ trực tiếp đến hệ sinh thái tài chính, công nghệ

Một trong những đề xuất mới của Đà Nẵng là cơ chế phiếu hỗ trợ (voucher) dành cho SME. Theo kiến nghị, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi cần quy định rõ hình thức, quy trình cấp phát, thanh toán và quản lý phiếu, tạo một phương thức hỗ trợ thống nhất và dễ tiếp cận hơn.

Cùng với voucher, thành phố đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả chính sách hỗ trợ. Cách tiếp cận này hướng tới giảm thủ tục, minh bạch hóa quá trình phân bổ nguồn lực và giúp đánh giá sát hơn nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Quản trị dữ liệu cũng được đặt trong nhóm năng lực cần được nâng cao đối với SME. Đà Nẵng kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành bộ chỉ số và khung hướng dẫn đánh giá mức độ trưởng thành về quản trị dữ liệu, tạo cơ sở để các địa phương đánh giá thống nhất và doanh nghiệp tự xác định mức độ sẵn sàng của mình.

Với SME, quản trị dữ liệu gắn trực tiếp với quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. Một bộ tiêu chí thống nhất có thể giúp doanh nghiệp nhận diện những điểm cần cải thiện trong quản trị, đồng thời tạo cơ sở tiếp cận các chương trình hỗ trợ chuyên sâu.

Một hướng khác được Đà Nẵng đặt ra là phát triển các cơ chế ưu đãi dành cho SME khi tham gia Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng (VIFC-DN), tập trung vào fintech và công nghệ cao. Các đề xuất bao gồm gói tín dụng ưu đãi, thủ tục rút gọn và mở rộng điều kiện tiếp cận ngoại hối.

Đối với khu vực khởi nghiệp và công nghệ, việc hình thành môi trường có khả năng kết nối với các dòng vốn ngoại được kỳ vọng tạo thêm lựa chọn về nguồn lực dài hạn. Đây cũng là hướng mở rộng không gian phát triển cho những SME có mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ và khả năng tham gia thị trường quốc tế.

Ở chiều ngược lại, năng lực nội tại vẫn là yếu tố quyết định khả năng doanh nghiệp tận dụng các chính sách hỗ trợ. Các SME cần củng cố năng lực tài chính, hoàn thiện phương án kinh doanh, nâng cao chất lượng nhân sự và chuẩn hóa hoạt động quản trị. Việc tiếp cận các cơ chế mới sẽ khó tạo hiệu quả nếu doanh nghiệp chưa có nền tảng vận hành phù hợp.

Đối với khu vực hộ kinh doanh, tốc độ chuyển đổi sang doanh nghiệp cho thấy dư địa còn lớn. Hơn 123.900 hộ kinh doanh đang hoạt động tại Đà Nẵng là một nguồn lực đáng kể cho quá trình mở rộng khu vực doanh nghiệp, song để thúc đẩy chuyển đổi, chính sách cần giảm được những chi phí và nghĩa vụ khiến các hộ còn e ngại.

Đơn giản hóa hóa đơn, chứng từ và thủ tục thuế, tăng khả năng tiếp cận tư vấn pháp lý, đồng thời tạo ra những lợi ích rõ ràng khi chuyển đổi sẽ có ý nghĩa đối với quyết định của các hộ kinh doanh.

Từ vốn, đất đai đến dữ liệu và công nghệ, các đề xuất của Đà Nẵng cho thấy yêu cầu hỗ trợ SME đang chuyển dần từ những chính sách riêng lẻ sang cách tiếp cận theo hệ sinh thái. Khi các điểm nghẽn về nguồn lực, thủ tục và khả năng tiếp cận chính sách được xử lý đồng bộ, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có thêm điều kiện củng cố năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào các chuỗi liên kết.