TP.HCM tăng tốc từ những điểm nghẽn

Các động lực tăng trưởng đang rõ nét

Sản xuất công nghiệp tiếp tục là một trong những điểm sáng của kinh tế Thành phố. Chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 8 tăng 10,6%, đưa mức tăng lũy kế 8 tháng lên 10,8%. Đáng chú ý, 4 ngành công nghiệp trọng điểm tăng 11,7%, trong đó cơ khí và hóa dược đóng vai trò dẫn dắt. Một số ngành ghi nhận mức tăng cao như sản xuất than cốc và dầu mỏ tinh chế tăng 107,4%, in và sao chép bản ghi tăng 27,2%, sản xuất kim loại đúc sẵn tăng 20,3% và hóa chất, sản phẩm hóa chất tăng 19,7%.

Hoạt động thương mại duy trì đà tăng. Trong 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu đạt 65,83 tỷ USD, tăng 7,82%; nhập khẩu đạt 72,69 tỷ USD, tăng 11,86%. Hàng hóa thông qua cảng biển đạt 256,29 triệu tấn, tăng 9,2%, cho thấy hoạt động logistics tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bức tranh kinh tế Thành phố.

Du lịch và dịch vụ tạo thêm động lực cho tăng trưởng. TP.HCM đón hơn 7,77 triệu lượt khách quốc tế trong 8 tháng, tăng 38,5%, trong khi doanh thu du lịch đạt khoảng 259.696 tỷ đồng, tăng 48,8%. Vận tải hành khách công cộng đạt 428,9 triệu lượt, tăng 12,8%.

Dòng vốn đầu tư cũng là điểm tựa đáng chú ý khi trong 8 tháng đầu năm, Thành phố có 38.253 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 7,92%, cùng 13.582 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Tổng vốn đăng ký mới và bổ sung đạt hơn 860.322 tỷ đồng, tăng 17,29%. Thu hút FDI đạt hơn 10,06 tỷ USD, tăng 167,3% và tương đương 91,5% kế hoạch năm.

Những con số này cho thấy khu vực sản xuất, kinh doanh vẫn đang tạo ra lực đẩy đáng kể. Đặc biệt, tốc độ tăng vốn đăng ký cao hơn tốc độ tăng số doanh nghiệp thành lập mới cho thấy dòng vốn đưa vào thị trường đang có xu hướng tăng về quy mô.

Tuy nhiên, bức tranh doanh nghiệp vẫn đan xen nhiều áp lực. Riêng tháng 8, có 9.703 doanh nghiệp giải thể, tăng 164,46%, và 33.390 doanh nghiệp tạm ngưng hoạt động, tăng 7,82%. Mức tăng mạnh của số doanh nghiệp giải thể có nguyên nhân đáng kể từ quá trình làm sạch mã số thuế, tức hoàn tất thủ tục đối với những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động thực tế từ trước. Bên cạnh yếu tố hành chính, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với những khó khăn về đơn hàng, sức mua, chi phí, cạnh tranh, vốn và chi phí tuân thủ.

Yêu cầu đặt ra là tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất và đưa dòng vốn mới vào nền kinh tế. Đây cũng là nền tảng để các chỉ số tăng trưởng chuyển thành sức mạnh thực chất của khu vực kinh tế tư nhân.

Khơi thông thể chế, dự án để tạo dư địa mới

Nếu tăng trưởng là mục tiêu, khơi thông nguồn lực đang bị ách tắc là điều kiện quan trọng để TP.HCM đạt mục tiêu đó.

Sau 8 tháng, Thành phố giải ngân 85.141 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 57,7% kế hoạch Thủ tướng giao, tăng 13,6% so với cùng kỳ năm 2025. Thành phố đặt mục tiêu quý III đạt tối thiểu 70% và cả năm đạt 100%; riêng tháng 9 cần giải ngân tối thiểu 18.410 tỷ đồng.

Đằng sau tốc độ giải ngân là khối lượng công việc lớn về giải phóng mặt bằng và xử lý thủ tục. Thành phố đã bố trí 56.062 tỷ đồng cho 147 dự án bồi thường, giải phóng mặt bằng, với tỷ lệ giải ngân đạt 65,57%. Nhiều dự án giao thông liên vùng đã đạt tiến độ cao về mặt bằng, trong đó mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành đạt 100%, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài đạt trên 97% và cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành đạt gần 90%.

Đáng chú ý, Thành phố đang xử lý 921 dự án có vướng mắc. Trong số này, 216 dự án đã hoàn thành tháo gỡ và 461 dự án đã có hướng chỉ đạo xử lý. Việc đưa các dự án tồn đọng trở lại hoạt động sẽ giải phóng nguồn lực đất đai, vốn và tài sản, đồng thời tạo thêm không gian cho đầu tư và tăng trưởng.

Cùng với đầu tư, cải cách thể chế đang được đặt vào vị trí trung tâm. Thành phố triển khai “Chiến dịch 30 ngày đêm khai thông thể chế”, rà soát 249 văn bản cần xây dựng, trong đó 85 văn bản quy phạm pháp luật cần ban hành gấp trong tháng 9 để chuẩn bị cho Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Bài toán ngân sách cũng tạo sức ép lớn. Sau 8 tháng, thu ngân sách ước đạt 625.000 tỷ đồng, tăng hơn 19% so với cùng kỳ và gần 78% dự toán Trung ương giao. Để hoàn thành mục tiêu trên 1 triệu tỷ đồng cả năm, Thành phố phải thu thêm 374.381 tỷ đồng trong 4 tháng cuối năm, tương đương bình quân 93.595 tỷ đồng mỗi tháng. Trong đó, nguồn thu từ đất được kỳ vọng đóng góp khoảng 96.000 tỷ đồng.

Dư địa tăng trưởng những tháng cuối năm phụ thuộc vào khả năng tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, vốn và tiến độ dự án. Đẩy nhanh cải cách, giải ngân đầu tư công và khơi thông hoạt động doanh nghiệp sẽ đưa nguồn lực đình trệ trở lại nền kinh tế. Mục tiêu tăng trưởng hai con số đòi hỏi năng lực điều hành và tổ chức thực hiện quyết liệt. Bốn tháng cuối năm sẽ là phép thử đối với hiệu quả cải cách, giải ngân và khơi thông nguồn lực của TP.HCM.