TP.HCM đề xuất cơ chế đặc thù phát triển khu thương mại tự do

Dự thảo Nghị quyết đề xuất rút ngắn thủ tục thành lập, áp dụng cơ chế một cửa liên thông cùng các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và hỗ trợ lãi suất.

Rút ngắn thủ tục, mở rộng cơ chế thu hút đầu tư

TP.HCM đang thảo luận dự thảo Nghị quyết quy định trình tự, thủ tục thành lập và hoạt động của Khu thương mại tự do, Khu logistics tích hợp trên địa bàn. Đây được xem là bước cụ thể hóa cơ chế quản lý, tạo hành lang pháp lý thống nhất để triển khai các mô hình kinh tế có khả năng kết nối trực tiếp với mạng lưới thương mại và logistics quốc tế.

Theo dự thảo, Khu thương mại tự do TP.HCM gắn với khu vực cảng biển Cái Mép Hạ, có quy mô hơn 4.174 ha. Trong vùng lõi hiện có cảng Gemalink tại phường Tân Phước, tạo lợi thế về hạ tầng cảng biển và kết nối hoạt động xuất nhập khẩu.

Mô hình này được định hướng vận hành trên nền tảng quản lý thông minh, phát triển hạ tầng xanh, xây dựng cơ sở dữ liệu và kết nối thông tin báo cáo. Cơ quan quản lý sẽ phối hợp với các đơn vị hải quan, thuế, công an, biên phòng, kiểm dịch để xử lý các công việc liên quan, bảo đảm hoạt động của khu vực được triển khai đồng bộ.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục thành lập. Theo đó, tổng thời gian thẩm định và quyết định thành lập Khu thương mại tự do không quá 35 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đối với Khu logistics tích hợp hoạt động độc lập, thời gian thực hiện thủ tục dự kiến không quá 30 ngày làm việc.

Dự thảo cũng thiết kế cơ chế lồng ghép thủ tục nhằm giảm thời gian xử lý. Trường hợp Khu logistics tích hợp nằm trong Khu thương mại tự do và các nội dung đã được xác định đầy đủ trong hồ sơ thành lập khu thương mại tự do, nhà đầu tư không phải lập hồ sơ riêng. Hai nội dung sẽ được thẩm định đồng thời. Trường hợp điều chỉnh ranh giới, diện tích trong phạm vi hiện hữu, thủ tục rút gọn được áp dụng theo quy định.

Cùng với việc rút ngắn thời gian, TP.HCM dự kiến tổ chức quản lý theo cơ chế một cửa, liên thông. UBND Thành phố sẽ giao nhiệm vụ, quyền hạn cho một cơ quan chuyên môn hoặc tổ chức hành chính trực thuộc làm đầu mối tiếp nhận, hướng dẫn và giải quyết thủ tục hành chính cho nhà đầu tư.

Cơ chế này hướng tới giảm thời gian đi lại, chi phí tuân thủ và đầu mối xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp. Việc tổ chức một cửa không làm thay đổi thẩm quyền của các cơ quan chuyên ngành, không phát sinh thêm điều kiện hoặc thành phần hồ sơ. Cơ quan đầu mối có trách nhiệm phối hợp với các đơn vị chức năng trong quá trình giải quyết công việc.

Ưu đãi thuế, đất đai và hỗ trợ phát triển logistics

Bên cạnh cải cách thủ tục, dự thảo Nghị quyết đề xuất nhiều chính sách ưu đãi nhằm tăng sức hấp dẫn của Khu thương mại tự do và Khu logistics tích hợp đối với nhà đầu tư.

Tại Khu thương mại tự do, doanh nghiệp được hưởng ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp. Người lao động, chuyên gia làm việc tại khu vực này được đề xuất giảm 50% thuế thu nhập cá nhân. Chính sách ưu đãi về thị thực, thẻ tạm trú cũng được đặt ra nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Dự thảo quy định trường hợp một khoản thu nhập đáp ứng nhiều điều kiện ưu đãi khác nhau, cá nhân hoặc nhà đầu tư được lựa chọn chính sách có lợi nhất, nhưng không áp dụng trùng lặp. Riêng điều kiện cụ thể để được giảm 50% thuế thu nhập cá nhân, như vị trí công tác, mức thu nhập hay tiêu chí xác định nhân lực chất lượng cao, hiện chưa được tài liệu dự thảo cung cấp chi tiết.

Đối với Khu logistics tích hợp, chính sách hỗ trợ tập trung vào giảm chi phí đầu tư hạ tầng và tạo điều kiện phát triển các dự án logistics. Các dự án đầu tư trong khu, bao gồm dự án xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng, được đề xuất hỗ trợ lãi suất vay vốn từ ngân sách Thành phố trong thời gian tối đa 7 năm kể từ ngày giải ngân lần đầu. Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu logistics tích hợp thuộc diện được miễn tiền thuê đất.

Việc hỗ trợ lãi suất được thực hiện căn cứ khả năng cân đối ngân sách Thành phố và tuân thủ quy định của Luật Phát triển đô thị. Đây là chính sách có ý nghĩa đối với các dự án cần nguồn vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng logistics.

Dự thảo đồng thời đặt ra các yêu cầu về chất lượng hạ tầng và phương thức vận hành. Khu logistics tích hợp phải bảo đảm khả năng kết nối giao thông đa phương thức, hình thành hệ sinh thái logistics đồng bộ, ứng dụng công nghệ và quản trị số. Các tiêu chí về công trình xanh, tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường cũng được chú trọng.

Những yêu cầu này đặt ra định hướng phát triển logistics theo hướng hiện đại, giảm chi phí vận chuyển, tối ưu hóa hoạt động lưu thông hàng hóa và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Doanh nghiệp tham gia đầu tư cần chủ động chuẩn bị năng lực công nghệ, quản trị dữ liệu và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngay từ giai đoạn xây dựng dự án.

Với lợi thế gắn kết khu vực cảng biển Cái Mép Hạ và cảng Gemalink, Khu thương mại tự do quy mô hơn 4.174 ha được kỳ vọng tạo thêm không gian phát triển cho hoạt động xuất nhập khẩu, vận tải biển và dịch vụ logistics. Cơ chế ưu đãi đầu tư, hỗ trợ lãi suất và đơn giản hóa thủ tục cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình phụ thuộc vào việc hoàn thiện cơ chế thực thi, bảo đảm kết nối hạ tầng và triển khai các chính sách hỗ trợ đúng đối tượng. Doanh nghiệp cần theo dõi các quy định hướng dẫn chính thức, nhất là điều kiện hưởng ưu đãi thuế, mức hỗ trợ lãi suất và tiêu chí đầu tư xanh, số hóa.

Việc xây dựng khung pháp lý cho Khu thương mại tự do và Khu logistics tích hợp là bước đi quan trọng trong định hướng phát triển hạ tầng thương mại, logistics của TP.HCM. Khi các cơ chế đặc thù được triển khai đồng bộ, mô hình này có thể góp phần cải thiện môi trường đầu tư, thu hút dòng vốn mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thành phố trong mạng lưới thương mại khu vực và quốc tế.