TPBank (TPB): Chi phí lãi tiền gửi tăng bằng lần, hết lãi lớn từ bán bảo hiểm 

TPBank ‘gồng mình’ trả lãi tiền gửi, nợ xấu tăng

Sau cuộc đua tăng mạnh lãi suất huy động cuối năm ngoái, TPBank và các ngân hàng khác đang phải "gồng mình" trả lãi tiền gửi.

Tại báo cáo tài chính quý 2/2023 cho thấy, chi phí trả lãi tiền gửi tại TPBank trong 6 tháng đầu năm 2023 tăng tới 131% so với cùng kỳ, ghi nhận gần 6.796 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng tới 80% tổng chi phí lãi và các khoản chi phí tương tự. Ngoài ra, chi phí trả lãi tiền vay cũng tăng tới 102% so với cùng kỳ, lên mức hơn 857 tỷ đồng.

Đây là yếu tố chính đẩy chi phí lãi và các chi phí tương tự tăng lên tới 87% so với cùng kỳ, ghi nhận gần 8.445 tỷ đồng, góp phần làm thu nhập lãi thuần của nhà băng này bị thu hẹp ngay trong quý đầu năm.

Từ đó thu nhập lãi thuần trong 6 tháng đầu năm của ngân hàng TPBank giảm tới 7% so với cùng kỳ năm trước, ở mức 5.466 tỷ đồng. Trong khi đó, thu nhập lãi thuần là khoản thu đóng góp lớn nhất vào tổng lợi nhuận của ngân hàng.
 
 

Đáng nói, dù đã giảm mạnh dự phòng rủi ro tín dụng 51% so với cùng kỳ, còn 683 tỷ đồng nhưng TPBank vẫn ghi nhận lợi nhuận trước và sau thuế đều giảm 11% so với cùng kỳ, lần lượt đạt 3.383 tỷ đồng và 2.706 tỷ đồng.

Riêng quý 2/2023, dù giảm dự phòng rủi ro 43% so với cùng kỳ, còn 368 tỷ đồng song TPBank vẫn ghi nhận lợi nhuận trước thuế giảm 25% so với cùng kỳ, đạt 1.618 tỷ đồng.

Tính đến ngày 30/6/2023, tổng tài sản của TPBank đạt 343.407 tỷ đồng, tăng nhẹ 4% so với đầu năm. Dư nợ cho vay khách hàng tăng 10% lên 177.113 tỷ đồng. Trong khi đó, tiền gửi khách hàng chỉ tăng 2,1% lên 199.127 tỷ đồng.
Tuy nhiên, số dư nợ xấu tại TPBank tính đến 30/6/2023 đã tăng vọt 188% so với đầu năm, lên gần 3.913 tỷ đồng. Trong đó nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) tăng gấp 5,6 lần lên 2.147 tỷ đồng trong khi đầu năm con số này chỉ là hơn 385 tỷ đồng. Nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) của TPBank cũng tăng mạnh 142% lên gần 1.130 tỷ đồng. Nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tăng 26% lên gần 636 tỷ đồng. Do đó, kéo tỷ lệ nợ xấu của TPBank tăng mạnh từ mức 0,84% vào đầu năm lên 2,21%.

Bên cạnh nợ xấu tăng thì nợ cần chú ý (nợ nhóm 2 - với khoản vay quá hạn 10-90 ngày) tại TPBank tăng tới 101% so với đầu năm, từ 3.091 tỷ đồng hồi đầu năm lên mức hơn 6.215 tỷ đồng.

Nợ nhóm 2 dù chưa được xếp vào nợ xấu nhưng tình trạng dư nợ khoản vay quá hạn nhảy vọt bất thường cho thấy nhiều người đi vay không có khả năng trả nợ đúng hạn, tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu trong tương lai của ngân hàng.
 

Trước đó, Phó thống đốc Đào Minh Tú cảnh báo, 6 tháng đầu năm, có thể nợ xấu nội bảng chưa cao nhưng nợ có nguy cơ tiềm ẩn ở một số ngân hàng đang nhen nhóm. “Điều này luôn đặt ra vấn đề cho an toàn hệ thống", Phó thống đốc nhấn mạnh.

Hết lãi lớn từ bán bảo hiểm, cho vay hơn 25.000 tỷ đồng vào lĩnh vực bất động sản?

Hoạt động phân phối sản phẩm bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy doanh thu và lợi nhuận của nhiều ngân hàng.

TPBank cũng nằm trong top thu nhập ngàn tỷ từ bảo hiểm trong vài năm trở lại đây. Tuy nhiên, 6 tháng đầu năm 2023, thu từ kinh doanh, dịch vụ tư vấn và bảo hiểm tại nhà băng này giảm tới 55% so với cùng kỳ 2022, xuống còn 224 tỷ đồng.

 

Năm 2019, TPBank và Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Sun Life Việt Nam (Sun Life Việt Nam) ký kết hợp đồng bảo hiểm độc quyền trị giá 30,9 USD. Sun Life Việt Nam sẽ là đối tác cung cấp các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ độc quyền cho TPBank trong 15 năm tới. Việc hợp tác bắt đầu từ đầu năm 2020. Cũng có giai đoạn TPBank hợp tác cùng Manulife. Kể từ đó, thu từ kinh doanh, dịch vụ tư vấn và bảo hiểm tại TPBank liên tục tăng.

Tuy mang lại lợi ích không hề nhỏ cho cả doanh nghiệp bảo hiểm và ngân hàng, việc đua nhau bán bảo hiểm của các ngân hàng cũng phát sinh những mặt trái và những "điểm tối" đó ngày càng lộ rõ nhất là trong một năm trở lại đây.
Thông tin "bị ép mua bảo hiểm", "tư vấn sai lệch" tại ngân hàng liên tục được đề cập trên nhiều kênh truyền thông và nhận được sự quan tâm, đóng góp ý kiến trái chiều của đông đảo người tham gia. Các cơ quan quản lý cũng thừa nhận việc phát triển nhanh của bancassurance đã dẫn đến phát sinh một số bất cập trong việc quản lý chất lượng dịch vụ bảo hiểm qua kênh ngân hàng.

Ở một diễn biến khác, dư nợ bất động sản của các ngân hàng được phân loại dưới các dạng khác nhau như cho vay hoạt động kinh doanh bất động sản hoặc cho vay cá nhân, vay tiêu dùng để mua nhà ở, mua đất để xây nhà... 

Theo báo cáo tài chính quý 2/2023 tại TPBank, dư nợ cho vay hoạt động xây dựng tính đến 30/6/2023 là 11.899 tỷ đồng, tăng 14% so với đầu năm, chiếm 6,72% tổng dư nợ cho vay ngân hàng. Ngoài ra, dư nợ cho vay hoạt động kinh doanh bất động sản là 13.731 tỷ đồng, tăng tới 35%, chiếm 7,75% tổng dư nợ ngân hàng. Tổng dư nợ 2 ngành này hơn 25.630 tỷ đồng, chiếm 14,47% tổng dư nợ cho vay ngân hàng.

Tuy nhiên, kinh doanh bất động sản chỉ là một phần trong tổng dư nợ các ngân hàng cho vay với khách hàng có liên quan lĩnh vực bất động sản. Ngoài ra, số này bao gồm cả xây dựng, kinh doanh khách sạn, nhà hàng, khu du lịch, cho vay cá nhân để mua nhà ở, nhận quyền sử dụng đất để xây nhà ở khác…

Nếu tính cả dư nợ các lĩnh vực này, tỷ trọng cho vay liên quan bất động sản tại hầu hết nhà băng đều lớn hơn rất nhiều con số trên báo cáo tài chính.

 
Năm 2022, TPBank nằm trong danh sách các ngân hàng mà Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng thanh tra về trái phiếu. Sau những hoạt động sôi nổi trong việc phát hành, TPBank đã nỗ lực giảm rủi ro từ trái phiếu bằng việc mua lại trước hạn các lô trái phiếu. Song song việc mua lại trước hạn, TPBank cũng dồn dập phát hành trái phiếu với tổng giá trị tương đương với số tiền bỏ ra mua lại.

Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) ngày 10/7/2023 đã công bố kết quả phát hành trái phiếu tại TPBank. Cụ thể, vào ngày 30/6, ngân hàng này đã phát hành thành công 2 lô trái phiếu mã TPBL2325001 và TPBL2325002.

Lô TPBL2325001 với 18.000 trái phiếu có tổng giá trị theo mệnh giá là 1.800 tỷ đồng và lô TPBL2325002 với 20.000 trái phiếu có tổng giá trị theo mệnh giá là 2.000 tỷ đồng.

Hai lô trái phiếu này được phát hành ở thị trường trong nước với kỳ hạn lần lượt là 3 năm và 2 năm. Dữ liệu từ HNX cho thấy, cả 2 lô trái phiếu đều có lãi suất 7,5%/năm.

Song song với việc phát hành trái phiếu, cũng trong ngày 30/6, TPBank đã mua lại trước hạn toàn bộ 1.000 tỷ đồng đang lưu hành của mã TPBL2124010 được phát hành vào ngày 30/6/2021.

Từ 2/6 đến 28/6, TPBank cũng đã mua lại toàn bộ 2.500 tỷ đồng trái phiếu đang lưu hành của các mã lần lượt là TPBL2225007, TPBL2124006 và TPBL2124005

Trước đó, vào ngày 26/5, TPBank cũng đã mua lại trước hạn toàn bộ 500 tỷ đồng đang lưu hành của mã TPBL2225007, phát hành ngày 26/5/2022. Tới ngày 31/5, TPBank tiếp tục mua trọn 1.000 tỷ đồng trái phiếu của mã TPBL2124006, được phát hành ngày 31/5/2021. Cả 2 lô trái phiếu đều có thời hạn 3 năm.

Hay từ ngày 15/5 – 25/5, TPBank đã mua lại toàn bộ 4.000 tỷ đồng trái phiếu đang lưu hành của các mã TPBL2124003, TPBL2225001, TPBL2225002, TPBL2225003, TPBL2225004, TPBL2225005.