Tổng Bí thư Tô Lâm định hướng 6 nhiệm vụ then chốt cho đổi mới sáng tạo quốc gia

Khung định hướng chiến lược

Sự kiện này đánh dấu một cột mốc không chỉ về chính sách mà còn về tư duy phát triển, khi khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lĩnh vực riêng biệt mà trở thành sự nghiệp của toàn dân, có sức lan tỏa tới từng cá nhân, doanh nghiệp và cộng đồng.

Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ ra sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm, được coi như trụ cột để xây dựng và vận hành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Thứ nhất, đổi mới sáng tạo phải được thống nhất trong nhận thức và hành động, coi đó là sự nghiệp toàn dân. "Đổi mới sáng tạo không phải là công việc riêng của ngành khoa học công nghệ mà phải là sự nghiệp của toàn dân, của toàn xã hội", Tổng Bí thư nhấn mạnh. Điều này đồng nghĩa với việc đổi mới sáng tạo không chỉ diễn ra trong phòng thí nghiệm hay các tập đoàn công nghệ, mà còn phải thấm vào mọi lĩnh vực đời sống – từ quản lý công, sản xuất kinh doanh cho đến cải tiến quy trình trong công sở, trong giáo dục, y tế và cả trong sinh hoạt thường ngày.

Thứ hai, phải song hành giữa đổi mới sáng tạo và phát triển nền tảng khoa học – công nghệ vững chắc, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, đặc biệt là các công nghệ lõi. Tổng Bí thư yêu cầu khẩn trương triển khai Chương trình hành động phát triển 11 công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới… đồng thời đầu tư mạnh vào hạ tầng số nền tảng như trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, mạng 5G-6G. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng, mà phải làm chủ và sáng tạo ra công nghệ, giữ thế chủ động trong hội nhập và cạnh tranh toàn cầu.

Thứ ba, hoàn thiện thể chế, chính sách vượt trội để thúc đẩy khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Yêu cầu đặt ra là khẩn trương thể chế hóa các chủ trương thành luật, nghị định, cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai; đồng thời phát triển thị trường vốn cho khởi nghiệp sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm, bảo hộ sở hữu trí tuệ và kiểm soát rủi ro nhưng không hạn chế sự sáng tạo. Đây là khung pháp lý để cộng đồng đổi mới sáng tạo có thể vận hành với tốc độ và hiệu quả cao hơn.

Thứ tư, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia kết nối khu vực và toàn cầu. Mỗi bộ, ngành, địa phương phải có ít nhất một trung tâm đổi mới sáng tạo, đồng thời hình thành đầy đủ các “mắt xích” từ nghiên cứu đến thương mại hóa. Văn hóa chấp nhận rủi ro, sự kết nối với kiều bào và chuyên gia quốc tế, cùng với việc khuyến khích các start-up công nghệ là yếu tố để nuôi dưỡng các doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng nhanh, hướng tới mục tiêu có kỳ lân công nghệ mang thương hiệu Việt.

Thứ năm, vận hành hiệu quả ba trụ cột: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp trung tâm, viện – trường là nguồn tri thức. Đây là sự phân công vai trò rõ ràng: Nhà nước xây dựng thể chế và hạ tầng, viện – trường đào tạo nhân lực và cung cấp tri thức, còn doanh nghiệp biến tri thức thành sản phẩm, dịch vụ. Khi ba trụ cột phối hợp nhịp nhàng, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế sẽ được nâng lên rõ rệt.

Thứ sáu, gắn đổi mới sáng tạo với phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Mọi sáng tạo phải hướng tới giải quyết vấn đề xã hội, nâng cao năng suất đi đôi với bảo vệ môi trường và an toàn dữ liệu. Việc xây dựng thương hiệu “Vietnam Innovation” trở thành chiến lược quảng bá hình ảnh quốc gia, vừa thu hút đầu tư, vừa khẳng định uy tín và năng lực hợp tác trên trường quốc tế.

Tinh thần “dám nghĩ, dám làm” và sự đồng hành của Chính phủ

Điểm đặc biệt trong chỉ đạo của Tổng Bí thư là sự nhấn mạnh đổi mới sáng tạo không có điểm dừng, mà là một quá trình liên tục, đòi hỏi tinh thần “dám nghĩ, dám làm, dám đột phá”. Khởi nguồn của quá trình ấy là tinh thần dám nghĩ về những điều phi thường, dám làm những việc khó khăn nhất, dám gánh vác trách nhiệm trước nhân dân và lịch sử, dám đột phá để mở ra những con đường chưa có dấu chân người - Tổng Bí thư khẳng định.

Tinh thần này không chỉ dành cho giới nghiên cứu hay doanh nhân, mà được kêu gọi lan tỏa đến từng người dân. Tổng Bí thư nhấn mạnh, mỗi công chức cải tiến một quy trình; mỗi giáo viên đổi mới một phương pháp; mỗi kỹ sư viết thêm một dòng mã; mỗi doanh nhân dấn thân ra thị trường; mỗi bạn trẻ hãy dám thử thách trách nhiệm của bản thân. Hãy để mỗi người một ý tưởng hữu ích, mỗi cơ quan một cải tiến cụ thể, mỗi địa phương một sản phẩm dẫn dắt để cả nước trở thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sống động.

Trên nền tảng đó, Chính phủ cũng thể hiện rõ cam kết đồng hành. Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định, Chính phủ sẽ tiếp thu toàn bộ chỉ đạo của Tổng Bí thư và cụ thể hóa thành hành động. Phương châm “3 không” được nêu rõ: không nói không, không nói khó, không nói có mà không làm; đồng thời loại bỏ các rào cản thủ tục, không để bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào bị giới hạn không gian sáng tạo.

Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế đồng hành cùng Việt Nam với “3 hỗ trợ”: hỗ trợ kỹ thuật và chính sách; hỗ trợ tài chính và chuyển giao công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đối với thế hệ trẻ, tinh thần “3 tiên phong” được nhấn mạnh: đi đầu trong đổi mới sáng tạo, dám vượt qua giới hạn bản thân và chạy đua với thời gian để phát triển trí tuệ.

Những định hướng và nhiệm vụ nêu trên không chỉ mang tính khuyến nghị, mà là mệnh lệnh của thời đại. Việt Nam đang ở thời điểm bản lề để thực hiện mục tiêu trở thành nước thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Như Tổng Bí thư đã nhấn mạnh: "Không một đất nước nào có thể 'cất cánh' với nền khoa học – công nghệ thấp kém, hoạt động đổi mới sáng tạo chậm chạp."

Việc coi đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm không chỉ nhằm gia tăng năng suất hay nâng cao sức cạnh tranh, mà còn hướng tới phát triển bền vững, bảo đảm an sinh xã hội và hội nhập toàn diện. Từ việc hình thành chính sách vượt trội, phát triển công nghệ chiến lược, xây dựng hệ sinh thái kết nối toàn cầu, đến lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội – tất cả hợp thành một chương trình hành động nhất quán.

Khi nhà nước, doanh nghiệp, viện – trường và từng cá nhân cùng đồng lòng, ngọn lửa sáng tạo sẽ trở thành nguồn năng lượng không cạn, đưa đất nước tiến nhanh, tiến xa. Như lời Tổng Bí thư gửi gắm: "Hãy cùng nhau biến thách thức thành cơ hội, biến ý tưởng thành giá trị, biến khát vọng thành hiện thực, đưa đất nước phát triển giàu mạnh trong kỷ nguyên mới. Chúc ngọn lửa sáng tạo cháy mãi trong mỗi con người Việt Nam."

Nguồn: VGP News