Tỉnh Cao Bằng nỗ lực đưa sản phẩm OCOP lên tầm cao mới

 

Cao Bằng nâng tầm sản phẩm OCOP

Cao Bằng vốn có nhiều dân tộc cùng sinh sống tạo ra sự phong phú về văn hóa cũng như các hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ đó tạo ra nhiều sản vật và sản phẩm truyền thống, đặc trưng cho mỗi một dân tộc. Chẳng hạn lạc đỏ Thạch An; chè Đoỏng Pán, khoai lang tím Quảng Hòa; lạp sườn Cao Bằng; miến dong Nguyên Bình; gạo nếp Ong Trùng Khánh; hạt dẻ Trùng Khánh; lê vàng Bảo Lạc... Cùng với những tiềm năng đó, tỉnh còn có nhiều lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng để phát triển nông, lâm nghiệp theo hướng sản xuất nông sản đặc sản, có giá trị thương phẩm cao và thương hiệu riêng. 
Chính vì vậy, sau hơn 4 năm triển khai Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã thổi một làn gió mới, khơi dậy tiềm năng, thế mạnh của các sản phẩm đặc trưng, đặc thù ở các địa phương trong tỉnh, tạo “bệ phóng” cho sản phẩm nông nghiệp của tỉnh vươn xa ra thị trường trong nước và khu vực.

Trọng tâm của Chương trình OCOP là phát triển sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị. Sản phẩm OCOP được đánh giá xếp theo 5 hạng, trong đó hạng 5 sao là cao nhất, bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. Từ chương trình này, hàng trăm sản phẩm nông nghiệp được nâng tầm, nhiều nông dân đã trở thành triệu phú.

 

Đến nay, toàn tỉnh có 144 sản phẩm OCOP, gồm: 13 sản phẩm OCOP 4 sao, 131 sản phẩm OCOP 3 sao thuộc 4 nhóm sản phẩm: 124 sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm, 11 sản phẩm thuộc nhóm đồ uống, 6 sản phẩm thuộc nhóm thủ công mỹ nghệ, 3 sản phẩm thuộc nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch, với 91 chủ thể, trong đó, 27 hợp tác xã, 7 tổ hợp tác, 10 doanh nghiệp, 47 hộ sản xuất kinh doanh.

Trong đó, huyện Quảng Hòa là một trong những địa phương đi đầu trong toàn vùng về Chương trình OCOP. Đến nay, huyện có 30 sản phẩm thuộc 9 hợp tác xã, 5 tổ hợp tác và 6 cơ sở sản xuất. Riêng năm 2023, là năm đầu huyện thực hiện phân cấp cho UBND cấp huyện hỗ trợ chuẩn hóa sản phẩm và đánh giá, phân hạng sản phẩm nên đã đánh giá và công nhận 19 sản phẩm đạt OCOP hạng 3 sao cấp huyện. 

Các chủ thể tham gia Chương trình OCOP đều nhận định, Chương trình OCOP thực sự tạo “cú hích” trong việc gia tăng giá trị nông sản, đem lại thu nhập cao hơn cho người nông dân. Sản phẩm OCOP được định danh theo chuẩn quốc tế, cấp hạng theo bộ tiêu chí nghiêm ngặt nên giá trị mang lại cao hơn, được người tiêu dùng lựa chọn hơn so với nông sản thông thường. Chương trình góp phần chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị, theo tiêu chuẩn, có truy xuất nguồn gốc và theo nhu cầu thị trường. 

Hiện nay, các sản phẩm OCOP đang chịu sự cạnh tranh gắt gao từ các sản phẩm khác trên thị trường. Việc tạo được thương hiệu trên thị trường và làm thế nào giữ được sao và nâng hạng cho sản phẩm OCOP đang là điều trăn trở của các nhà quản lý, chuyên gia về lĩnh vực nông nghiệp là vấn đề khiến cho các chủ thể tham gia Chương trình OCOP lúng túng khi tìm hướng đi cho sản phẩm của mình.

Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Nông Chí Kiên cho rằng: Thực tế cho thấy, sau hơn 4 năm triển khai, Chương trình OCOP trở thành giải pháp ưu tiên trong phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm sau khi được công nhận OCOP vẫn gặp khó khăn trong việc định vị và nâng tầm sản phẩm.

Giải pháp nâng tầm sản phẩm OCOP

Thông qua Chương trình OCOP, nhiều địa phương quy hoạch được các vùng nguyên liệu đặc sản, phát triển các ngành nghề nông thôn, đặc biệt là bảo tồn và phát triển nhiều làng nghề truyền thống.

Giải pháp nâng tầm sản phẩm OCOP mà ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh đưa ra hiện nay đó là việc hỗ trợ các chủ thể nâng cao chất lượng mẫu mã bao bì sản phẩm; tăng cường kết nối, tiêu thụ các sản phẩm OCOP của tỉnh đảm bảo rộng rãi và mang tính bền vững; tiếp tục hướng dẫn thực hiện các mô hình liên kết sản xuất có hiệu quả gắn với tiêu thụ sản phẩm giữa nông dân với hợp tác xã, doanh nghiệp. Đồng thời, tiếp tục tuyên truyền để làm sao mỗi chủ thể ý thức được việc cần phải nỗ lực hơn nữa đưa sản phẩm OCOP lên tầm cao mới.

 
Ý kiến về Chương trình OCOP, đồng chí Nông Thanh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng nhìn nhận, tỉnh luôn xác định không để các sản phẩm dừng lại ở việc được công nhận sao OCOP. Các sản phẩm đạt sao phải thực sự mang lại giá trị kinh tế và thu nhập cho các chủ thể. Vì vậy, để các sản phẩm sau khi được chứng nhận OCOP phát huy được lợi thế cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ, tỉnh tiếp tục chỉ đạo các địa phương tuyên truyền vận động, hỗ trợ các chủ thể OCOP chứng nhận sản phẩm đạt chất lượng ISO, chứng nhận VietGAP nhằm nâng cao giá trị sản phẩm OCOP, tạo niềm tin về chất lượng sản phẩm đối với người tiêu dùng. 

Năm 2024, Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh tiếp tục tham mưu UBND tỉnh tổ chức Hội chợ xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP tỉnh năm 2024; tổ chức tập huấn cho các chủ thể OCOP về kỹ năng phát triển sản phẩm OCOP; phối hợp với Sở Công thương và các cơ quan liên quan triển khai hỗ trợ các chủ thể tham gia các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP trong và ngoài tỉnh.

Chỉ đạo, định hướng cho các chủ thể OCOP kết nối với các siêu thị, điểm dừng nghỉ, điểm du lịch… trong và ngoài tỉnh; chủ động, tích cực tham gia các hội chợ OCOP, hội chợ thương mại tại các tỉnh, thành trên cả nước nhằm quảng bá thương hiệu sản phẩm OCOP, giúp chủ thể mở rộng thị trường tiêu thụ. Tổ chức tập huấn, hướng dẫn các chủ thể ứng dụng công nghệ thông tin trong việc quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP bằng nhiều hình thức như: livestream bán hàng trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội: facebook, tik tok…; liên kết đưa sản phẩm lên các trang thương mại điện tử (Shopee, Lazada, Tiki, ocop247.vn...).

Khuyến khích thành lập mới nhiều hợp tác xã để tổ chức lại sản xuất, từ đó tạo ra quy trình chuẩn, sản xuất hàng hóa, quy mô lớn và đảm bảo chất lượng; xây dựng hồ sơ, quản lý dữ liệu sản phẩm OCOP, số hóa quá trình tiếp nhận hồ sơ, chấm điểm, phân hạng sản phẩm. Đặc biệt là tăng cường kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ quy trình sản xuất, đảm bảo tiêu chuẩn theo Chương trình OCOP. Được như vậy thì bài toán nâng tầm và định vị sản phẩm OCOP trên thị trường sẽ được giải trong thời gian tới.