Tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn trong xuất khẩu gạo
Mới đây, Chính phủ đã đồng ý chủ trương xuất khẩu gạo trong tháng 4 năm nay ở mức 400.000 tấn. Số lượng này được cho là phù hợp với tình hình nguồn cung thực tế và được các doanh nghiệp xuất khẩu đồng tình. Tuy nhiên xung quanh câu chuyện này lại xuất hiện một số vướng mắc trong quá trình triển khai. Làm thế nào để có thể điều hành xuất khẩu gạo hiệu quả trong bối cảnh hiện nay để vừa đảm bảo an ninh lương thực vừa đảm bảo lợi ích của các bên liên quan đang là câu hỏi được nhiều người quan tâm.
Hiện có tới hàng trăm nghìn tấn gạo tồn đang nằm lưu kho tại các cảng trên cả nước.Điều này gây thiệt hại cho các doanh nghiệp do phát sinh các chi phí như vận chuyển, bến bãi.
Bên cạnh đó, sự thiếu công khai minh bạch cũng là một trong những nguyên nhân gây ra những bức xúc cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong thời điểm hiện nay.
Nhiều doanh nghiệp gặp khó trong vấn đề mở tờ khai hải quan
Theo số liệu của Bộ Tài chính, chỉ trong rạng sáng ngày 12/4 lượng gạo đăng ký mở tờ khai hải quan xuất khẩu đã lên tới 400.000 tấn bằng hạn ngạch của cả tháng 4. Chỉ có 38 doanh nghiệp mở được tờ khai hải quan trong khi, rất nhiều doanh nghiệp có gạo đã ra cảng nhưng lại không kịp mở tờ khai hải quan.
Hiện nay, theo báo cáo của một số địa phương cho thấy lượng gạo tồn tại ở các cảng cũng còn khá lớn. Cụ thể, Cần Thơ tồn hơn 76 nghìn tấn, Đồng Tháp cũng tồn gần 13 nghìn tấn… Đây là những con số cho thấy khó khăn của các doanh nghiệp xuất khẩu gạo mà chưa thể giải quyết ngay được.
Việc điều hành xuất khẩu gạo trong bối cảnh dịch bệnh là công việc không đơn giản. Áp dụng hạn ngạch xuất khẩu gạo cũng là việc chưa từng có trong nhiều năm qua nên khó có thể tránh được một số bất cập phát sinh. Trong bối cảnh dịch bệnh vẫn chưa biết đến bao giờ mới dừng, việc điều hành xuất khẩu gạo cũng cần phải tháo gỡ một số vướng mắc.
Ông Nguyễn Văn Cẩn, Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan
Ông Nguyễn Văn Cẩn, Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan: “Để minh bạch, thuận lợi trong việc xuất khẩu gạo đòi hỏi lượng gạo đủ dự trữ song mới cân đối với an ninh lương thực và xuất khẩu gạo. Cần xem xét đấu thầu hạn ngạch hoặc vẫn cứ làm trừ lùi trên hệ thống tờ khai hải quan nhưng phải khống chế lượng tờ khai tối đa bao nhiêu, và chúng tôi sẽ cập nhật 1 tiếng 1 lần trên hệ thống hải quan về số lượng doanh nghiệp này”.
Trước thực trạng này, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng yêu cầu tạm ứng trước 100.000 tấn gạo từ hạn ngạch xuất khẩu trong tháng 5 để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp hiện có gạo tại cảng nhưng chưa có tờ khai hải quan. Đồng thời cho phép xuất khẩu không tính hạn ngạch đối với các đơn hàng sản xuất theo yêu cầu của nhà nhập khẩu ở nước ngoài.
Nhiều ý kiến cho rằng, về lâu dài, việc điều hành xuất khẩu gạo, nhất là trong bối cảnh xuất khẩu theo hạn ngạch cần phải được lấy ý kiến nhiều phía và dựa trên tình hình sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu gạo thực tế.
Ông Đặng Kim Sơn, chuyên gia nông nghiệp: “Vấn đề cấp bách hiện nay là giải phóng hết số lượng gạo đang ứ đọng tại cảng, tàu là ưu tiên số 1. Bởi lượng gạo của các doanh nghiệp đã nằm gần 1 tháng nay, đội theo nhiều chi phí phát sinh, chất lượng gạo giảm và nguy cơ đối diện đền hợp đồng đang cận kề. Đồng thời giảm thiểu việc gián đoạn chuỗi sản xuất cung ứng lúa gạo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng cho người nông dân và các tổ chức kinh doanh có liên quan trong xuất khẩu gạo.
Bộ NN&PTNT dự kiến kế hoạch sản xuất lúa năm 2020 đạt 43,5 triệu tấn thóc. Do vậy, chúng ta vẫn có thể xuất khẩu được 6 triệu tấn gạo trong cả năm thậm chí có thể hơn.
Theo các chuyên gia, an ninh lương thực được đảm bảo chủ yếu không phải bằng các biện pháp giới hạn xuất khẩu mà phải bằng thúc đẩy sản xuất. Càng mở cửa xuất khẩu gạo thì nông dân càng gia tăng sản xuất, giá gạo sẽ ổn định, đời sống nông dân được nâng cao. Chính vì thế, việc tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu gạo như hiện nay cần phải kịp thời hơn bao giờ hết.
