Tiêu dùng xanh từ nhận thức tới hành động

Xanh từ nhận thức

Thực tế, tiêu dùng "xanh" đã khá phổ biến ở các nước phát triển và có những bước tiến ban đầu ở các nước đang phát triển khi thu nhập cá nhân và ý thức tiêu dùng ngày càng tăng lên. Đây là một biện pháp "giải cứu trái đất" trước những biến đổi xấu của môi trường sống trên toàn cầu. Do đó, xu hướng sản xuất và sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường dự báo sẽ tăng trưởng mạnh trong thời gian tới.

Phong cách tiêu dùng xanh không chỉ là lĩnh vực kinh doanh đầy tiềm năng mà thông qua hoạt động kinh tế góp phần giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường đã xuất hiện ở một số quốc gia trên thế giới.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, những nỗ lực chỉ từ phía cơ quan quản lý là không đủ mà quan trọng hơn là sự thống nhất của tất cả các thực thể tham gia nền kinh tế phải vào cuộc từ ý thức tới hành động. Điều này, đối với các doanh nghiệp Việt Nam, vẫn còn khoảng cách rất lớn. Nếu không từ bỏ kiểu làm ăn “chụp giật”, ngắn ngày và thay vào đó là tư duy phát triển bền vững, khi các hiệp định về thương mại có hiệu lực với những quy định rất ngặt nghèo, nguy cơ phá sản là rất lớn.

Theo đánh giá của Bộ TN&MT, chi phí tài nguyên và mức phát thải trung bình của các doanh nghiệp Việt Nam nhìn chung cao hơn so với mức trung bình của khu vực và thế giới. Mức sử dụng nước ở nhiều ngành công nghiệp là rất cao và lãng phí. Đơn cử, để sản xuất được một đơn vị sản phẩm đạt mức trên 500m3/tấn giấy, gấp 5 lần so với chỉ tiêu trên thế giới (xấp xỉ 100m3/tấn). Nước thải của ngành chế biến thực phẩm cũng cao gấp 3,4 lần so với chỉ tiêu trên thế giới. Bên cạnh đó, chi phí năng lượng cao phổ biến trong các ngành công nghiệp: Ngành giấy tiêu hao 1.200 kwh và 1.500 kg than/tấn giấy tẩy trắng; ngành thép cần 700.000 kwh/tấn thép thỏi và 25 kwh/tấn gang tinh luyện.

Trong khi đó, với đà phát triển kinh tế mạnh mẽ trong hơn 10 năm qua, nhiều thói quen tiêu dùng, nhất là ở thế hệ trẻ, đã trở thành một trong những nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp khiến cho các nguồn tài nguyên bị khai thác và môi trường bị ô nhiễm, gây mất cân bằng sinh thái và phát triển không bền vững. Các hoạt động đã triển khai mới dừng ở nâng cao nhận thức cộng đồng trong sử dụng các sản phẩm sinh thái, túi ni lông sinh thái, 3R và là những hoạt động đơn lẻ, chưa kết nối với nhau, phạm vi tác động chỉ trong khuôn khổ của một nhóm đối tượng hưởng thụ trực tiếp, vì vậy, chưa có tính phổ biến và tính bền vững.

 Tới những hoạt động sản xuất "xanh"

Tiêu dùng "xanh" là một trong những nội dung quan trọng trong Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Tiêu dùng "xanh" đang ngày càng được quan tâm nhiều hơn, cùng với các hoạt động liên quan đến quá trình sản xuất và tiêu dùng bền vững đối với môi trường.

Sản xuất và tiêu dùng bền vững là từng bước thay đổi mô hình sản xuất và tiêu dùng theo hướng nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn tài nguyên và năng lượng; tăng cường sử dụng các nguyên vật liệu, năng lượng tái tạo, sản phẩm thân thiện môi trường; giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế chất thải; duy trì tính bền vững của hệ sinh thái tại tất cả các khâu trong vòng đời sản phẩm từ khai thác, cung ứng nguyên liệu đến sản xuất chế biến, phân phối, tiêu dùng và thải bỏ sản phẩm.

Phong trào "Net Zero" và những xu hướng "xanh" là những xu hướng tất yếu, đang rất phát triển trên thế giới. Trái đất đang đứng trước nguy cơ cao về ô nhiễm môi trường và rác thải gây ảnh hướng lớn đến sức khỏe con người.

Do đó, nhiều doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đang tập trung hướng tới mô hình sản xuất, tạo và bán các sản phẩm xanh, thân thiện môi trường. Lĩnh vực này cũng thu hút nhiều doanh nghiệp trẻ khởi nghiệp.

Bao bì nhựa từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày. Đơn cử, với sự gia tăng nhanh chóng của lượng rác thải nhựa, đặc biệt là ở các đô thị lớn như Hà Nội, ô nhiễm nhựa đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe con người. Rác thải nhựa không chỉ làm mất mỹ quan đô thị, gây hại cho hệ sinh thái, mà còn trực tiếp đe dọa tới cuộc sống của con người và các loài động vật khi các hạt vi nhựa dần xâm nhập vào chuỗi thức ăn.

Để nâng cao nhận thức, tăng cường trách nhiệm xã hội của cộng đồng, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân về sản xuất và tiêu dùng bền vững, tiến tới hình thành thói quen sử dụng các sản phẩm thân thiện môi trường, mới đây Sở Công Thương Hà Nội phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức phát động tiêu dùng xanh, bền vững và Chương trình liên kết hợp tác bền vững giữa cơ sở phân phối bán lẻ và các nhà cung ứng về sản phẩm thân thiện môi trường.

Đây là các cơ hội kết nối kinh doanh; liên kết hợp tác sản xuất, kết nối chuỗi giá trị trong sản xuất, thương mại, tiêu dùng, bảo đảm an sinh xã hội. Chương trình cũng thể hiện nỗ lực cũng như cam kết của thành phố Hà Nội trong việc luôn tích cực, chủ động hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm tự hủy, tái sử dụng và các sản phẩm thân thiện với môi trường, hướng tới phát triển bền vững và tăng trưởng kinh tế Xanh của Thủ đô.

Đồng thời, thể hiện sự đồng hành của TP. Hà Nội cùng người dân Thủ đô thúc đẩy hành động sản xuất và tiêu dùng bền vững nhằm sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, giảm ô nhiễm môi trường.

Nhận thức được tác động tiêu cực của bao bì nhựa, nhiều siêu thị lớn như WinMart, Fujimart, Big C… đã tiên phong trong việc sử dụng các loại bao bì thân thiện với môi trường như túi phân hủy sinh học, túi vải và hộp giấy. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rác thải nhựa, mà còn góp phần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

Ngoài ra, hằng năm, hệ thống siêu thị BigC Thăng Long luôn phối hợp với các đơn vị triển khai phát động chương trình giảm thiểu dùng túi nilon, rác thải nhựa nhằm khuyến khích người tiêu dùng chủ động giảm sử dụng túi nilon khi đi mua sắm bằng cách mang theo túi cá nhân khi đi mua sắm, hoặc tái sử dụng túi thân thiện môi trường, hướng tới việc đẩy mạnh phong trào giảm ô nhiễm nhựa tại TP. Hà Nội.

Có thể thấy, việc các cơ quan chức năng, các doanh nghiệp, hệ thống bán lẻ và người tiêu dùng cùng chung tay, tham gia vào xu hướng sản xuất, phân phối tiêu dùng xanh sẽ tạo ra sự lan tỏa mạnh mẽ; góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường và rác thải nhựa một cách bền vững.