Tiêu dùng Việt Nam 7 tháng đầu năm tăng trưởng trong bối cảnh áp lực giá

Chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,26% so với cùng kỳ năm trước

Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), riêng tháng 7/2025, CPI tăng 0,11% so với tháng trước, mức tăng này chủ yếu đến từ nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng, cùng với nhóm thực phẩm, ăn uống ngoài gia đình, trong khi một số nhóm như bưu chính viễn thông và giao thông lại ghi nhận giảm giá.

Diễn biến giá cả 7 tháng cho thấy yếu tố thời tiết, giá nguyên vật liệu đầu vào và biến động của thị trường thế giới tiếp tục tác động trực tiếp tới giỏ hàng hóa tiêu dùng của người dân. Trong tháng 7, giá vật liệu xây dựng nhà ở tăng tới 1,96% do nguồn cung gạch, cát, đá khan hiếm và chi phí vận chuyển tăng; giá điện sinh hoạt tăng 1,82% khi thời tiết nắng nóng kéo dài cộng thêm tác động từ việc điều chỉnh tăng giá điện từ tháng 5/2025; giá dầu hỏa tăng 2,64% do ảnh hưởng của điều chỉnh giá nhiên liệu. Ngược lại, giá thuê nhà giảm 0,45% và giá gas giảm 3,33% nhờ đà giảm giá trên thị trường thế giới.

Ở các nhóm tiêu dùng khác, nhu cầu mùa hè đã kích thích tiêu thụ mạnh đồ uống, thuốc lá, sản phẩm giải khát, du lịch và dịch vụ ăn uống ngoài gia đình. Cụ thể, nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 0,25%, nhóm văn hóa – giải trí – du lịch tăng 0,20% và nhóm hàng ăn – dịch vụ ăn uống tăng 0,18%. Mặc dù vậy, nhóm giao thông lại giảm 0,48% do giá xăng giảm 1,50% và một số dòng xe được giảm giá để kích cầu, dù giá vận tải hành khách trong mùa hè lại tăng mạnh ở nhiều loại hình.

Nếu quan sát kỹ hơn, có thể nhận thấy áp lực giá tại Việt Nam trong 7 tháng qua không chỉ đến từ yếu tố cầu mà còn chịu tác động mạnh của yếu tố chi phí đẩy, bao gồm giá năng lượng, nguyên vật liệu, tỷ giá và biến động thương mại quốc tế. Thêm vào đó, vàng và USD là hai kênh đầu tư và thanh toán đặc thù cũng biến động theo hướng gia tăng, tác động gián tiếp tới tâm lý tiêu dùng và kỳ vọng lạm phát. Giá vàng trong nước tháng 7/2025 tăng 1,02% so với tháng trước và tăng gần 50% so với cùng kỳ 2024, trong khi chỉ số giá USD bình quân 7 tháng tăng 3,32% so với cùng kỳ.

Cơ hội và thách thức đan xen

Bước sang những tháng cuối năm 2025, bức tranh tiêu dùng nhiều khả năng sẽ đón nhận các tín hiệu phục hồi rõ rệt hơn nhờ yếu tố mùa vụ, khi quý IV hằng năm thường là giai đoạn tiêu thụ mạnh nhất của thị trường trong nước. Các dịp lễ lớn, mùa cưới, nhu cầu mua sắm Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán 2026 sẽ kích thích nhiều nhóm hàng tăng giá và tăng lượng tiêu thụ, đặc biệt là nhóm thực phẩm, đồ uống, may mặc, đồ gia dụng và du lịch.

Tuy nhiên, dự báo cũng cho thấy áp lực lạm phát vẫn hiện hữu và có thể gia tăng nếu các yếu tố rủi ro không được kiểm soát tốt. Giá năng lượng toàn cầu đang có xu hướng nhích lên do căng thẳng địa chính trị ở một số khu vực, đồng thời, việc điều chỉnh giá một số dịch vụ công trong nước như y tế, giáo dục hay điện nước có thể tạo thêm áp lực lên CPI. Bên cạnh đó, tỷ giá USD dự kiến còn biến động khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nhiều khả năng sẽ nới lỏng chính sách tiền tệ, khiến dòng vốn và nhu cầu ngoại tệ ở Việt Nam có sự dịch chuyển.

Một yếu tố nữa là xu hướng tích trữ vàng của người dân khi giá liên tục lập kỷ lục, điều này vừa ảnh hưởng đến dòng tiền dành cho tiêu dùng, vừa tạo áp lực gián tiếp đến kỳ vọng lạm phát. Với mặt bằng giá vàng trong nước tăng hơn 39% bình quân 7 tháng, không loại trừ khả năng kênh đầu tư này tiếp tục hút vốn trong quý IV.

Từ góc nhìn cung – cầu, thị trường hàng hóa trong nước còn chịu tác động từ diễn biến giá nguyên vật liệu nhập khẩu, nhất là các mặt hàng phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp chế biến và xây dựng. Trong bối cảnh xuất khẩu nông sản đang khởi sắc, áp lực cạnh tranh nguồn cung cho tiêu dùng nội địa sẽ lớn hơn nếu không có sự cân đối hợp lý. Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với nhóm lương thực, thực phẩm vốn là nhóm hàng có trọng số cao trong rổ tính CPI.

Để vừa duy trì đà tăng trưởng tiêu dùng trong những tháng cuối năm, vừa kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô, cần một loạt giải pháp đồng bộ từ chính sách điều hành vĩ mô tới hoạt động của doanh nghiệp và định hướng tiêu dùng của người dân.

Thứ nhất, về chính sách tiền tệ – tài khóa, cần tiếp tục điều hành tỷ giá linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách lãi suất để kiểm soát dòng vốn đầu cơ vào vàng và ngoại tệ, nhằm tránh tạo áp lực kép lên giá cả trong nước. Đồng thời, Chính phủ cần xem xét duy trì các chính sách miễn, giảm thuế, phí với một số nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu và dịch vụ vận tải, nhằm hạ chi phí lưu thông hàng hóa trong mùa cao điểm.

Thứ hai, về nguồn cung hàng hóa, các bộ ngành, cần sớm triển khai kế hoạch cân đối cung – cầu dịp Tết, tăng cường dự trữ hàng hóa thiết yếu, khuyến khích doanh nghiệp ký kết hợp đồng cung ứng dài hạn với giá ổn định, hạn chế tình trạng đầu cơ, găm hàng. Đối với nhóm nguyên vật liệu nhập khẩu có rủi ro tăng giá, cần dự báo sớm và có phương án đa dạng hóa thị trường, tránh phụ thuộc vào một số ít nguồn cung.

Thứ ba, về phía doanh nghiệp, cần tận dụng tối đa các cơ hội từ mùa mua sắm cuối năm, đẩy mạnh các chương trình khuyến mại, giảm giá, gói mua sắm trọn gói kết hợp dịch vụ để thu hút người tiêu dùng. Song song đó, cần tăng cường ứng dụng thương mại điện tử và logistics hiện đại để giảm chi phí trung gian, qua đó hạ giá bán lẻ mà vẫn bảo đảm lợi nhuận.

Thứ tư, về phía người tiêu dùng, cần được khuyến khích chi tiêu hợp lý, ưu tiên hàng Việt Nam chất lượng cao và sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Các chiến dịch truyền thông tiêu dùng thông minh, mua sắm có kế hoạch sẽ giúp hạn chế tình trạng tăng cầu đột biến gây “sốc” giá.