Thương hiệu doanh nghiệp Việt từ gia công đến định hình bản sắc

Nâng tầm giá trị từ văn hóa và câu chuyện bản sắc

Trong bối cảnh chi phí sản xuất ngày càng tăng cao và sự cạnh tranh trên thị trường toàn cầu diễn ra gay gắt, năng lực sản xuất thuần túy không còn là lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp. Một sản phẩm dù có chất lượng tốt hay giá thành rẻ đến đâu cũng dễ dàng bị thay thế nếu thiếu đi bản sắc riêng và câu chuyện thương hiệu.

Thực tế, từ các thị trường phát triển cho thấy, người tiêu dùng hiện đại không chỉ đơn thuần mua các tính năng kỹ thuật hay công dụng của hàng hóa, mà họ lựa chọn một phong cách sống, một niềm tin và những giá trị cảm xúc được định hình qua văn hóa.

Phân tích sâu sắc về khía cạnh này, ông Nguyễn Quốc Uy, Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp SME châu Á tại Việt Nam, nhận định sự thành công của nhiều sản phẩm quốc tế nằm ở tấm màn bao phủ từ thương hiệu quốc gia. Khi một mặt hàng trở thành một phần của lối sống, khách hàng sẽ quyết định lựa chọn bằng niềm tin và cảm xúc thay vì các thông số kỹ thuật đơn thuần.

Đây chính là bài học đắt giá cho ngành nông sản cũng như các sản phẩm tiêu dùng của Việt Nam. Việc duy trì mô hình làm gia công suốt hàng chục năm qua đã khiến cộng đồng doanh nghiệp nội địa rơi vào thế bị động, thiếu năng lực nắm giữ giá trị gia tăng dù Việt Nam sở hữu nguồn nguyên liệu vô cùng phong phú.

Để tạo dựng sự khác biệt rõ nét trên thị trường, yếu tố cốt lõi không nằm ở những chi tiết kỹ thuật dễ bị sao chép mà nằm ở những giá trị vô hình độc bản. Theo PGS.TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc Đại học Kinh tế TP.HCM, giá trị thực sự của thương hiệu không chỉ dừng lại ở sản phẩm hoàn thiện cuối cùng. Giá trị đó đến từ quy trình sống, bản sắc địa phương và những câu chuyện gắn liền với con người cũng như truyền thống văn hóa. Những trải nghiệm đa giác quan mang tính độc bản này chính là cơ sở vững chắc nhất để doanh nghiệp xây dựng niềm tin và sự gắn kết lâu dài với người tiêu dùng.

Xây dựng hệ sinh thái tài sản trí tuệ bền vững

Mặc dù, Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng ghi nhận khi vươn lên vị trí thứ 32 thế giới về giá trị thương hiệu quốc gia năm 2024, phần lớn các doanh nghiệp Việt vẫn đang đối mặt với bài toán loay hoay thoát khỏi bẫy gia công. Việc chuyển đổi từ tư duy chú trọng năng lực sản xuất sang tư duy làm thương hiệu đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc và dài hạn, nơi thương hiệu được nhìn nhận như một tài sản chiến lược của tổ chức chứ không phải một khoản chi phí ngắn hạn.

Đưa ra những khuyến nghị giải pháp cho định hướng phát triển này, bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, nhấn mạnh vai trò kiến tạo thể chế của Nhà nước trong việc hoàn thiện cơ chế định giá tài sản trí tuệ. Cùng với đó, các doanh nghiệp phải chủ động trong việc xây dựng, quản trị và bảo vệ các tài sản vô hình của chính mình. Mô hình liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp sẽ đóng vai trò như đòn bẩy quan trọng để thương mại hóa các nghiên cứu, biến tri thức thành giá trị gia tăng thực tế trên thương trường.

Sự bứt phá của các thương hiệu Việt trong chu kỳ mới không nằm ở quy mô nhà xưởng hay giá thành sản xuất thấp, mà nằm ở khả năng biến sản phẩm thành một phong cách sống được thị trường khát khao. Khi doanh nghiệp chủ động chuyển dịch mạnh mẽ từ năng lực gia công sang năng lực nắm giữ giá trị, các sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam sẽ không chỉ tồn tại mà còn tự tin khẳng định vị thế bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.

Từ chỗ chỉ là những đơn vị làm gia công thầm lặng, việc tự tay viết nên câu chuyện bản sắc và làm chủ tài sản trí tuệ chính là chìa khóa để doanh nghiệp Việt làm chủ giá trị. Khi thương hiệu không chỉ đại diện cho một sản phẩm mà trở thành biểu trưng cho một phong cách sống được thế giới đón nhận, đó cũng là lúc giá trị Việt thực sự vươn tầm và khẳng định vị thế bền vững trên bản đồ kinh tế toàn cầu.