Thuốc lá điện tử nguy hiểm khôn lường, vì sao vẫn hấp dẫn giới trẻ

Hiện nay, thuốc lá điện tử đã không còn xa lạ với giới trẻ, tạo nên trào lưu với những lời mời gọi như: “không ảnh hưởng đến người xung quanh”, “tạo mùi thơm miệng”, “ít gây bệnh và đặc biệt giúp cai thuốc lá truyền thống hiệu quả”…

Nguy hiểm hơn, thuốc lá điện tử còn len lỏi vào trường học bằng cách giả dạng son môi, USB, bút...với nhiều hương vị khác nhau để tránh bị phát hiện. Điều đáng nói, hình ảnh học sinh “nhả khói” không chỉ có ở các quán nước vỉa hè mà có thể dễ dàng bắt gặp tại các quán cà phê, trà chanh...thậm chí ngay cả trong trường học. Thực tế đã không ít trường hợp học sinh bị sốc khi hút thuốc lá điện tử thời gian gần đây. 

Thiết bị thuốc lá điện tử bao gồm bộ phận pin, sạc; bộ phận gia nhiệt, dẫn dòng khí; bộ phận chứa ống đựng dung dịch điện tử. Thuốc lá điện tử hoạt động bằng cách làm nóng dung dịch lỏng hòa tan, tạo ra dạng khí dung cho người dùng hít vào.

Thuốc lá điện tử có hai loại: (1) Loại ống chứa dung dịch nắp mở để người sử dụng có thể tự pha trộn, đổ, thêm dung dịch vào ống. (2) Loại ống chứa dung dịch đóng kín có kích thước vừa vặn để lắp vào thiết bị điện tử, ống này chỉ sử dụng một lần.

Một điếu thuốc lá điện tử bao gồm: Đầu ngậm, bộ phận phun khí dung, nguồn năng lượng như pin, hộp đựng chất lỏng điện tử (cartridge hay tank) để giữa ẩm và hương liệu. Có thể có hoặc không nicotine. Hiện tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử đang tăng lên chủ yếu trong giới trẻ (từ 18 - 24 tuổi). Các thành phần có thể có trong thuốc tương tự như thuốc lá thông thường. Lượng nicotin vào phổi và máu phụ thuốc vào chất lỏng trong thuốc lá, cường độ dùng đặc biệt là thiết bị và kỹ thuật của dụng cụ dùng hút thuốc.

Một nghiên cứu về thanh thiếu niên tại các thành phố, thị trấn của 13 quốc gia Đông Âu cho thấy 2,6% thanh thiếu niên không hút thuốc đã từng thử thuốc lá điện tử ít nhất 3 lần. Một nghiên cứu của Hàn Quốc báo cáo rằng 9,5% thanh thiếu niên chưa bao giờ hút thuốc nhưng đã sử dụng thuốc lá điện tử thường xuyên (hơn 10 lần mỗi tháng) trong đó có 3,3% sử dụng mỗi ngày.

Để có bằng chứng thực tiễn về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đã có Công văn số 557/KCB-VP ngày 11/4/2024 gửi các bệnh viện trung ương, sở y tế các tỉnh, thành phố và các bệnh viện trực thuộc các bộ, ngành đề nghị báo cáo nhanh các trường hợp nhập viện điều trị liên quan đến sử dụng thuốc lá điện tử và nung nóng.

Theo số liệu của Bộ Y tế, chỉ trong vòng 2 năm, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh 13-15 tuổi đã gia tăng một cách đáng kể. (từ 3,5% năm 2022 lên 8,0% năm 2023). Sử dụng thuốc lá điện tử cao ở nhóm tuổi trẻ (15 - 24 tuổi) với tỉ lệ là 7,3%;Nhóm tuổi 25 - 44 tuổi là 3,2% và Nhóm tuổi 45 - 64 tuổi là 1,4%.

Tại Việt Nam, qua tổng hợp báo cáo của gần 700 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cho thấy: chỉ tính riêng năm 2023, đã có 1.224 ca nhập viện do sử dụng TLĐT, TLNN. Triệu chứng khi nhập viện chủ yếu do: dị ứng, ngộ độc, tổn thương phổi cấp. Thời gian sử dụng: Sử dụng lần đầu tiên: 81 người; Đã từng dùng một thời gian: 1.143 người.

Nghiên cứu mới được của Trường Đại học Y tế công cộng được hỗ trợ bởi Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá và Tổ chức Y tế Cộng đồng toàn cầu Vital Strategies mới công bố cho thấy, trong giai đoạn tháng 10 - 12/2023, trên 3.801 học sinh từ lớp 6 đến lớp 12 tại 11 tỉnh, thành ở Việt Nam. Kết quả có 96,2% và 37,8% học sinh nhận thức được sự tồn tại của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Trong đó 14% đã từng sử dụng thử thuốc lá điện tử và 7% hiện đang sử dụng trong 30 ngày qua. Tỷ lệ này đối với thuốc lá nung nóng là 1,8% đã từng sử dụng và 1,0% hiện đang sử dụng.

Việc các công ty thuốc lá quảng bá thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng như một lựa chọn an toàn hơn là một chiến lược tiếp thị đầy mưu mẹo nhằm duy trì và mở rộng thị trường. Các chuyên gia y tế đã đưa ra nhiều cảnh báo về những nguy hại của các sản phẩm này.

Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, các cơ quan chức năng cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để quản lý và kiểm soát thị trường thuốc lá, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng về những tác hại của thuốc lá nói chung và thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nói riêng.