Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh mới: Quan điểm và giải pháp

Tái cấu trúc nền kinh tế trong bối cảnh bất định toàn cầu

Theo Phó Thủ tướng, bức tranh kinh tế thế giới đang bị chi phối bởi hàng loạt xu thế lớn, nổi bật là sự bất định đến từ các cú sốc địa chính trị – địa kinh tế, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ (đặc biệt là chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và năng lượng sạch) cùng với hiện tượng phân mảnh, phân tách trong chuỗi giá trị toàn cầu. Bên cạnh đó, những rủi ro phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, và an ninh mạng tiếp tục tạo ra các xáo trộn lớn. Trong môi trường đó, những thể chế hợp tác đa phương truyền thống đang mất dần vai trò điều phối, trong khi chủ nghĩa dân tộc và bảo hộ thương mại có xu hướng gia tăng, khiến cho tăng trưởng bao trùm và phát triển bền vững đứng trước nhiều rào cản.

Tại Việt Nam, sau gần bốn thập kỷ đổi mới, nền kinh tế đã vươn lên xếp thứ 32 thế giới về quy mô GDP, gia nhập nhóm 20 quốc gia hàng đầu về thương mại và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). GDP bình quân đầu người năm 2024 đạt trên 4.700 USD, tiệm cận ngưỡng thu nhập trung bình cao. Việt Nam trở thành một hình mẫu trong tái thiết sau chiến tranh, với chính sách đối ngoại toàn diện, hội nhập sâu rộng và đóng vai trò tích cực trong cộng đồng quốc tế. Tuy vậy, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam đang phải đối mặt với tác động kép: từ những biến động toàn cầu ngày càng phức tạp và từ những vấn đề nội tại chưa được giải quyết triệt để.

Trên cơ sở nhận diện thách thức, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đề xuất một loạt giải pháp nhằm đổi mới căn bản mô hình tăng trưởng. Trước hết, về mặt thể chế, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhất là trong các lĩnh vực trọng yếu như đất đai, quy hoạch, tài nguyên và môi trường. Việc cải cách hành chính, phân cấp phân quyền, minh bạch hóa thủ tục đầu tư và bảo đảm quyền tự chủ cho địa phương phải được thực hiện đồng bộ, nhất quán và phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

Cùng với đó, cần nhanh chóng tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho hơn 2.800 dự án có tổng vốn đầu tư lên tới hơn 235 tỷ USD và diện tích đất khoảng 347.000 ha đang bị đình trệ. Việc “giải phóng” các nguồn lực này không chỉ tạo động lực mới cho tăng trưởng, mà còn là phép thử đối với năng lực điều hành và cải cách thể chế.

Trong lĩnh vực đầu tư công, Phó Thủ tướng nhấn mạnh vai trò “vốn mồi” để dẫn dắt, kích hoạt đầu tư tư nhân và FDI. Trọng tâm là phát triển hệ thống hạ tầng kinh tế – xã hội đồng bộ, hiện đại, bao gồm hạ tầng giao thông, năng lượng và đô thị thông minh. Chính phủ định hướng phát triển đa dạng hóa các loại hình năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, nhằm đảm bảo cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và mục tiêu môi trường.

Đồng thời, Việt Nam cần tận dụng các không gian phát triển mới thông qua mô hình chính quyền đô thị hai cấp và việc sáp nhập địa phương; khai thác tối đa các khu vực kinh tế động lực như trung tâm tài chính, khu thương mại tự do, và khu công nghệ cao. Đây là các thiết chế có khả năng thúc đẩy nhanh đổi mới mô hình tăng trưởng, gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, kinh tế tri thức và mạng lưới nhân tài toàn cầu.

Khơi thông liên kết các khu vực kinh tế và hội nhập toàn diện

Một điểm nhấn trong quan điểm phát triển mà Phó Thủ tướng đưa ra là cần tạo sự kết nối chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau giữa ba khu vực kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực đầu tư nước ngoài. Mỗi khu vực giữ vai trò riêng nhưng cần được đặt trong một cấu trúc phối hợp hài hòa, bổ trợ để hình thành sức mạnh tổng hợp. Trong đó, doanh nghiệp tư nhân là trung tâm đổi mới, sáng tạo; doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò dẫn dắt trong các lĩnh vực thiết yếu, có tính chiến lược; còn FDI là động lực thúc đẩy hội nhập, chuyển giao công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của hội nhập quốc tế trong bối cảnh mới. Trong khi ngoại lực tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bổ sung nguồn vốn, công nghệ và thị trường, thì nội lực – bao gồm thể chế, con người, doanh nghiệp và văn hóa phát triển – phải được đặt ở vị trí trung tâm, quyết định thành công của quá trình phát triển. Mô hình hội nhập cần bảo đảm nguyên tắc độc lập tự chủ, thích ứng linh hoạt và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Để hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng cho rằng, Việt Nam cần một tư duy phát triển mới, một tầm nhìn chiến lược dài hạn và một tâm thế chủ động thích ứng. Đó là tư duy đặt con người làm trung tâm, khoa học – công nghệ làm động lực, thể chế làm đòn bẩy, liên kết làm phương thức và bền vững làm mục tiêu.

Phó Thủ tướng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp, các địa phương, giới nghiên cứu và toàn thể người dân đồng hành cùng Chính phủ, chung sức hiện thực hóa các mục tiêu phát triển. Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của nhà đầu tư trong việc khơi mở các dự án có tính đột phá, tạo ra hiệu ứng lan tỏa về kinh tế, xã hội và đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh địa chính trị - địa kinh tế toàn cầu có thể tiếp tục bất ổn, khả năng phục hồi và sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam sẽ phụ thuộc lớn vào việc duy trì kỷ luật phát triển, năng lực thích ứng thể chế, và sự đồng thuận chiến lược giữa Nhà nước – doanh nghiệp – người dân. Với tinh thần đoàn kết toàn dân, ý chí tự cường, và sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, Phó Thủ tướng tin tưởng Việt Nam sẽ vượt qua thách thức, vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới, khẳng định vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.