Thúc đẩy phát triển hiệu quả các dự án nhà ở xã hội

Bộ Xây dựng vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Công điện số 130/CĐ-TTg ngày 10/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc đôn đốc tập trung chỉ đạo, tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy triển khai các dự án nhà ở xã hội; và Công điện số 03/CT-TTg ngày 15/1/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chấn chỉnh, xử lý việc thao túng giá, đầu cơ bất động sản và thanh tra, kiểm tra các dự án đầu tư xây dựng bất động sản.

Mục đích nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân khu công nghiệp và thực hiện có hiệu quả Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030”; tăng cường kiểm soát và ổn định thị trường bất động sản, giá nhà đất và chấn chỉnh, xử lý kịp thời việc thao túng, đẩy giá và đầu cơ bất động sản; thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp nhằm tháo gỡ và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững.

Theo đó, Bộ Xây dựng đề xuất 9 nhiệm vụ cần thực hiện trong thời gian tới. Nhiệm vụ 1: Tăng cường tổ chức tập huấn, tuyên truyền, phổ biến các nội dung của Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn. 

Nhiệm vụ 2: Đôn đốc các địa phương thực hiện rà soát, bổ sung quy hoạch, bố trí quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội khu vực đô thị, nhà ở công nhân theo quy định pháp luật; thực hiện nghiêm quy định dành quỹ đất 20% làm nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở, khu đô thị và bảo đảm nhu cầu phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn. 

Nhiệm vụ 3: Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong việc thực hiện pháp luật về phát triển nhà ở xã hội. Chỉ đạo, phối hợp với Bộ Công an và Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện thanh tra, kiểm tra, rà soát hoạt động kinh doanh bất động sản của các doanh nghiệp.

Nhiệm vụ 4: Nghiên cứu đề xuất Đề án thí điểm mô hình “Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý”.

Nhiệm vụ 5: Thực hiện nghiêm, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tại các Nghị quyết, Chỉ thị, Quyết định, Công điện... liên quan đến tháo gỡ và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững. 

Nhiệm vụ 6: Đẩy mạnh truyền thông, công khai, minh bạch thông tin liên quan đến nhà ở, thị trường bất động sản bảo đảm kịp thời, đầy đủ, chính xác.

Nhiệm vụ 7: Phối hợp với Bộ Công an để cập nhật, hoàn thiện, vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, công chứng, đất đai, đầu tư, hoạt động xây dựng... 

Nhiệm vụ 8: Phối hợp với các Bộ Tư pháp, Tài chính, Tài nguyên và Môi trường nghiên cứu mô hình giao dịch chứng khoán để thực hiện chuyển đổi số liên thông các thủ tục từ giao dịch bất động sản, công chứng, thuế và đăng ký giao dịch đất đai trên môi trường điện tử. 

Nhiệm vụ 9: Theo dõi tình hình thị trường bất động sản để kịp thời có biện pháp, giải pháp điều tiết, bình ổn thị trường.

Thời gian qua, Luật, Nghị định của Chính phủ, thông tư của các Bộ, ngành Trung ương đã có nhiều quy định về nhà ở xã hội. Bên cạnh đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã đề ra nhiều giải pháp chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy thị trường bất động sản nói chung, phân khúc nhà ở xã hội nói riêng phát triển. Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030”; cùng với đó giao Ngân hàng Nhà nước chủ trì triển khai Chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng cho chủ đầu tư và người mua nhà của các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây lại chung cư cũ. Các Chương trình mục tiêu Quốc gia đã và đang được tích cực triển khai, trong đó có chính sách hỗ trợ đất ở, nhà ở cho các đối tượng.

Cùng với Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở (mới) đã được Quốc hội khóa XV thông qua và có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, sớm hơn 05 tháng so với thời điểm quyết nghị trước đó. Đây là những đạo luật được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực lớn, khơi thông các điểm nghẽn, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển. Để kịp thời triển khai Luật, ngày 26/7/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 100/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội, có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, đồng thời với Luật Nhà ở. Đây được xem là bước quan trọng nhằm bảo đảm hệ thống pháp luật liên quan đến việc phát triển, quản lý nhà ở xã hội đồng bộ và được thực thi hiệu quả.

Các quy định mới trong Luật và Nghị định nêu trên đã có nhiều điểm gỡ khó cho cả 03 bên: chủ đầu tư, đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội và cơ quan quản lý Nhà nước. Về điều kiện có ý nghĩa quan trọng hàng đầu là bố trí quỹ đất, Luật đã đưa ra các quy định cụ thể hơn, khắc phục thực trạng thiếu quỹ đất để phát triển phân khúc này trong thời gian qua. Chủ đầu tư được hưởng các chính sách khuyến khích đầu tư; có thể có thêm các khoản lợi nhuận từ phần diện tich công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại, nhà ở thương mại chiếm tối đa 20% tổng diện tích đất ở trong dự án đã đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật; được “cởi trói” các yêu cầu bắt buộc không phù hợp; tiết kiệm thời gian, chi phí thực hiện dự án do quy trình, thủ tục đầu tư được rút gọn, lược bỏ đáng kể.

Đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội được mở rộng hơn, điều kiện được hưởng chính sách nới lỏng hơn, tiêu biểu là quy định người lao động có thu nhập không quá 15 triệu đồng/tháng sẽ được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội, thay vì 11 triệu đồng/tháng như trước đây; với trường hợp đã kết hôn, điều kiện thuê mua là vợ chồng có thu nhập tối đa 30 triệu đồng/tháng.

Ngoài ra, Nghị định mới đã bỏ điều kiện về hộ gia đình phải có hộ khẩu hay đăng ký tạm trú khi đăng ký thuê mua nhà ở xã hội tại các địa phương…Trách nhiệm giải quyết hồ sơ thủ tục của cơ quan có thẩm quyền cũng được quy định rõ.