Thúc đẩy phát triển bền vững các khu công nghiệp

Ngày 29/5, Liên Chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam tổ chức Diễn đàn Phát triển khu công nghiệp Việt Nam 2025 với chủ đề “Thúc đẩy phát triển Khu công nghiệp: Giải pháp toàn diện và Đầu tư bền vững”.

Cả nước đã có 418 khu công nghiệp (KCN) đã thành lập, bao gồm 371 KCN nằm ngoài các khu kinh tế (KKT), 39 KCN nằm trong các KKT ven biển, 8 KCN nằm trong các KKT cửa khẩu. Nếu tính riêng các KCN đã đi vào hoạt động, có tỷ lệ lấp đầy đạt khoảng 72,5%. Trong số 298 KCN đã đi vào hoạt động, đã có 272 KCN đã vận hành nhà máy xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường (đạt tỷ lệ khoảng 91,3%), đáp ứng chỉ tiêu kế hoạch Quốc hội giao.

Các doanh nghiệp trong khu công nghiệp đóng góp khoảng 50% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước, góp phần vào việc chuyển cán cân thương mại của Việt Nam từ nhập siêu, đến cân bằng và sang xuất siêu, đóng góp đáng kể vào nguồn thu ngân sách.

Chiến lược Quốc gia và phát triển xanh giai đoạn 2021-2030 cũng như cam kết của Chính phủ tại COP26, là những yêu cầu bức thiết đặt ra đối với khu vực sản xuất công nghiệp để phát triển theo hướng xanh, bền vững.

Theo xu hướng này, mô hình khu công nghiệp truyền thống sẽ được thay đổi và phát triển theo hướng bền vững, tiệm cận với yêu cầu quốc tế. Nguyên lý của việc phát triển các khu công nghiệp bền vững bắt đầu từ sinh thái công nghiệp, chuyển đổi mô hình sản xuất theo nền kinh tế tuyến tính sang nền kinh tế tuần hoàn. Trong đó hệ sinh thái công nghiệp được phát triển như một hệ sinh thái tự nhiên và sản phẩm của quá trình sản xuất đầu ra này có thể là quá trình đầu vào của quá trình sản xuất khác. Tương tự, các sản phẩm phụ hay sản phẩm thải bỏ của một quá trình sản xuất cũng là nguyên liệu hữu ích đầu vào cho một quy trình sản xuất khác.

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang trải qua sự chuyển dịch sâu sắc về chuỗi cung ứng, sản xuất và năng lượng, Việt Nam nổi lên là điểm đến chiến lược của dòng vốn đầu tư quốc tế. Bên cạnh đó là các yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững, tiêu chuẩn môi trường - xã hội - quản trị (ESG), chuyển đổi số và giảm phát thải.

Những thay đổi này đang tạo ra áp lực và cũng là động lực để tái cấu trúc toàn bộ hệ thống khu công nghiệp, vốn được coi là nền tảng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam trong suốt hơn 2 thập kỷ qua.

Diễn đàn năm nay tập trung vào các nội dung then chốt như định hướng phát triển khu công nghiệp bền vững giai đoạn 2025 – 2030; thúc đẩy đầu tư hạ tầng gắn với phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng mô hình khu công nghiệp sinh thái và thông minh; các giải pháp công nghệ tiên tiến như ánh sáng thông minh, chuyển đổi số, cảm biến giám sát và điện toán đám mây.

Trong phiên toàn thể, các nội dung trọng tâm được trình bày là định hướng phát triển khu công nghiệp giai đoạn 2025 – 2030, tầm nhìn 2045; ứng dụng chuyển đổi số và giải pháp ánh sáng thông minh cho công nghiệp xanh; mô hình cộng sinh công nghiệp – nền tảng cho khu công nghiệp sinh thái.

Trong khi đó, các hội thảo chuyên đề sẽ tập trung vào 2 trục chủ đề: Quy hoạch khu công nghiệp thông minh – bối cảnh và hành động thực tiễn; xây dựng khu công nghiệp sinh thái thông qua cộng sinh công nghiệp và giải pháp bền vững.

Điểm nhấn của Diễn đàn năm nay là hoạt động triển lãm công nghệ - giải pháp, quy tụ khoảng 20 đơn vị đầu ngành trong lĩnh vực phát triển hạ tầng khu công nghiệp, năng lượng xanh, tự động hóa, phần mềm quản lý, thiết bị chiếu sáng, xử lý môi trường và vật liệu bền vững. Các doanh nghiệp sẽ giới thiệu sản phẩm – dịch vụ mới, trình diễn công nghệ thực tiễn giúp khu công nghiệp vận hành hiệu quả, giảm thiểu phát thải và nâng cao khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Bên cạnh ngày diễn đàn chính, sự kiện bao gồm các hoạt động bên lề hấp dẫn và có tính chuyên môn cao như: Webinar - Thị trường Bất động sản Công nghiệp Việt Nam: Cơ hội và thách thức trong bối cảnh biến động toàn cầu, chương trình tham quan thực địa KCN Hòa Phú (Bắc Giang), một trong những mô hình khu công nghiệp điển hình về đầu tư hạ tầng đồng bộ và áp dụng công nghệ hiện đại.

Tại Diễn đàn, theo ông Bạch Ngọc Tùng, Công ty cổ phần công nghệ Xây dựng ACUD Việt Nam, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và yêu cầu cấp thiết đặt ra cho phát triển bền vững, các khu công nghiệp truyền thống đang trải qua một quá trình chuyển đổi, nhằm hình thành nên khu công nghiệp thế hệ mới.

"Có thể nhận diện ba xu hướng chủ đạo đang định hình tương lai phát triển này là: Chuyển đổi số, ứng dụng các công nghệ như IoT, AI, Big Data để tối ưu hóa vận hành, quản lý tài nguyên và nâng cao hiệu quả; phát triển bền vững và xanh hóa, tập trung vào hiệu quả sử dụng tài nguyên, kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu tác động môi trường, với mô hình khu công nghiệp sinh thái là điển hình; tích hợp đa chức năng, phát triển các mô hình khu công nghiệp liên kết chặt chẽ với đô thị và dịch vụ (Khu công nghiệp - Đô thị - Dịch vụ), hướng tới các thành phố công nghiệp thông minh, thay vì chỉ là các khu vực sản xuất tập trung biệt lập”, ông Tùng phân tích.

Cũng nói về xu hướng này, ông David Jackson, Tổng giám đốc Avison Young Vietnam, cho rằng thay vì mô hình truyền thống, các khu công nghiệp thế hệ mới đang tích hợp 3 lớp dịch vụ, gồm hạ tầng thông minh (Internet vạn vật - IoT, 5G); hệ sinh thái doanh nghiệp phụ trợ; tiện ích đa chức năng như trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), khu nhà ở công nhân...

Các đại biểu cũng nhận định rằng Việt Nam hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các khu công nghiệp thông minh, dựa trên 3 nhóm lợi thế then chốt: Vị trí địa lý chiến lược, động lực chính sách mạnh mẽ và nền tảng hạ tầng – nhân lực đang được cải thiện rõ rệt. 

Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Chủ tịch Liên chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam, cho biết các khu công nghiệp thông minh tại Việt Nam đang thu hút đầu tư vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và tích hợp công nghệ số như: Sản xuất điện tử - bán dẫn - linh kiện chính xác; công nghệ xe điện và pin năng lượng; năng lượng tái tạo và công nghệ tuần hoàn... mở ra cơ hội để các khu công nghiệp Việt Nam đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các nhà đầu tư quốc tế và sự tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, để thực hiện hóa tiềm năng này, theo ông Tiến, cần có sự đồng lòng và quyết liệt từ tất cả các bên liên quan. Lấy tinh thần “không nói không, không nói khó, không nói có mà không làm” của Thủ tướng Phạm Minh Chính làm kim chỉ nam.

Thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, nước ta đang từng bước chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng bền vững hơn. Trong xu thế đó, chính sách phát triển các khu công nghiệp sinh thái, chiến lược phát triển kinh tế tuần hoàn đang nhận được nhiều sự quan tâm từ các nhà đầu tư cả trong và ngoài nước.