Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn vì một thập niên tăng trưởng xanh và bền vững

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, đồng Chủ tịch VBCSD chia sẻ: “Thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn là một trong những ưu tiên trọng tâm trong phương hướng hoạt động của VBCSD-VCCI.

Ngay từ đầu năm 2018, VBCSD-VCCI đã khởi xướng triển khai Sáng kiến Hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam, khi sớm nhận thấy lợi ích to lớn của mô hình này đối với phát triển bền vững doanh nghiệp nói riêng và góp phần hiện thực hóa Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững nói chung.

Việc chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn sẽ giúp bảo vệ an ninh nguồn cung nguyên liệu, ứng phó với biến đổi khí hậu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, cũng như tạo ra các cơ hội việc làm mới”.

Tại sao cần thúc đầy tăng trưởng tuần hoàn?

Theo Liên Hợp Quốc, nếu chúng ta tiếp tục phát triển theo nền kinh tế tuyến tính dựa vào vốn tài nguyên – sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ, thì dù có đạt được thành quả tăng trưởng cao, chúng ta cũng sẽ phải đối mặt với thảm họa về tài nguyên, thảm họa về môi trường.

Thảm họa môi trường là kẻ thù lớn nhất của toàn nhân loại, từ những nguyên thủ quốc gia đến các bà đồng nát cũng phải chung tay chống lại thảm họa này.

Các số liệu thống kê từ Global Footprint Network cho thấy thời gian con người khai thác cạn mức tài nguyên nên dùng trong năm (Earth overshoot day) đang ngày một ngắn lại. Trong 20 năm qua, thời hạn này đã bị rút ngắn thêm hai tháng.

Ngày 22/08/2020, chúng ta đã tiêu thụ hết năng lượng tự nhiên có thể tái tạo trong năm 2020 của Trái đất, chậm hơn 24 ngày so với ngày Trái đất vượt ngưỡng phục hồi của năm ngoái là 29-7 nhờ Covid-19. Tuy nhiên, điều này vẫn đồng nghĩa với việc con người đã “rút cạn” tài nguyên thiên nhiên với tốc độ nhanh gấp 1.6 lần khả năng tái tạo của trái đất. “Miếng da lừa” (trong câu chuyện ngụ ngôn của nhà văn Hononore De Balzac) cho sinh tồn của chúng ta đang thu hẹp lại.

Theo một kết quả khảo sát của VCCI được công bố mới đây đã cho thấy doanh nghiệp ngày càng cảm thấy bất an do những biến đổi bất thường của thời tiết và khí hậu. Tình trạng nắng nóng, hạn hán kéo dài hơn, mưa bão ngập lụt diễn ra thường xuyên hơn, nước sông nhiễm mặn nhiều hơn, triều cường, lũ quét mạnh hơn…

Chúng ta phải thường xuyên sống với tâm thế “sớm chắn bão giông, chiều ngăn nắng lửa”. Cũng theo dự báo của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam là một trong 10 quốc gia đang chịu tác động lớn nhất của biến đổi khí hậu. Và là một trong năm quốc gia đang xả thải nhiều nhất chất thải nhựa ra môi trường.

Chỉ riêng ô nhiễm không khí đã khiến Việt Nam có thể mất đi hơn 5,07% GDP, ô nhiễm nước có thể gây ra thiệt hại cho Việt Nam 3,5% GDP. Tình trạng suy giảm tài nguyên, tiêu thụ nhiều năng lượng, ô nhiễm, suy thoái đất, đặc biệt là biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tương lai của nền kinh tế Việt Nam.

Vì vậy, chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn là một cơ hội lớn để phát triển nhanh và bền vững, không chỉ đạt mục tiêu kinh tế, xã hội, môi trường mà còn ứng phó với biến đổi khí hậu.

Phương hướng hoạt động xây dựng nền kinh tế tuần hoàn

Theo TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, đồng Chủ tịch VBCSD, mô hình kinh tế tuần hoàn là một trong những ưu tiên trọng tâm trong phương hướng hoạt động của VBCSD-VCCI.

Chính phủ Việt Nam đã đưa ra nhiều quyết sách để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững ứng phó với biến đổi khí hậu và xây dựng nền kinh tế tuần hoàn. Từ năm 2018, VCCI đã đề xuất sáng kiến thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.

Năm 2019, tại Diễn đàn Quốc gia về phát triển bền vững, Chủ tịch VCCI đã đề xuất đưa phát triển kinh tế tuần hoàn thành một chủ trương của Đảng và đề nghị Quốc hội ban hành luật khuyến khích phát triển kinh tế tuần hoàn, Chính phủ ban hành Chương trình hành động thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.

Cho đến nay chúng ta vui mừng khi Dự thảo Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII đã bổ sung chủ trương phát triển kinh tế tuần hoàn, Dự thảo Luật bảo vệ môi trường đã có quy định về kinh tế tuần hoàn. Chính phủ đang cổ vũ, khuyến khích mạnh các mô hình kinh tế tuần hoàn.

Theo đó, các doanh nghiệp của chúng ta cần có những công nghệ, quy trình, phương thức quản lý hỗ trợ chặt chẽ cho việc tạo ra vòng đời khép kín cho các loại nguyên vật liệu được sử dụng trong sản xuất.

Chúng ta cần hệ thống chính sách quản lý, bảo vệ môi trường, chính sách tài chính, thương mại được điều chỉnh, coi các chất thải/phế thải thông thường là các loại nguyên vật liệu thứ cấp cho các ngành công nghiệp khác; cần có công nghệ, khoa học kỹ thuật xử lý vật liệu, các nghiên cứu về vật liệu mới có thuộc tính linh hoạt, tính ứng dụng và độ bền cao hơn, khiến các vật liệu này có thể tồn tại lâu hơn và chuyển đổi vai trò linh hoạt hơn khi được tái chế, tái sử dụng cho các sản phẩm khác nhau.

                                                                                                          Linh Chi