Thúc đẩy hợp tác Anh – Việt Nam phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh

Định hình cấu trúc thị trường hàng hóa phái sinh

Chương trình được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế có khả năng kết nối với khu vực và toàn cầu. Trong cấu trúc này, thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh được xem là một cấu phần quan trọng, góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro giá cả và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khuôn khổ thể chế để phát triển thị trường hàng hóa phái sinh theo hướng hiện đại và tiệm cận thông lệ quốc tế. Đây được xem là một trong những nền tảng quan trọng trong lộ trình hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Theo Thứ trưởng, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 330/2025/NĐ-CP về thành lập và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam. Nghị định này tạo ra khung pháp lý tương đối linh hoạt cho hoạt động giao dịch, đồng thời quy định mô hình trung tâm thanh toán bù trừ độc lập nhằm tăng cường an toàn hệ thống và nâng cao năng lực quản trị rủi ro của thị trường.

Những tín hiệu tích cực cũng đã xuất hiện trong hoạt động giao dịch. Năm 2025, tổng khối lượng giao dịch của thị trường đạt khoảng 1,54 triệu hợp đồng, tăng hơn 34% so với năm trước. Tổng giá trị giao dịch ước vượt 1,9 triệu tỷ đồng, phản ánh mức độ cải thiện về thanh khoản và sự quan tâm ngày càng lớn của các thành viên thị trường.

Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan quản lý, mức độ liên kết giữa giao dịch phái sinh và thị trường hàng hóa vật chất trong nước vẫn còn hạn chế. Điều này khiến vai trò định giá của Việt Nam đối với một số mặt hàng chủ lực chưa thực sự rõ nét.

Trong giai đoạn tới, Việt Nam dự kiến từng bước thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất qua Sở giao dịch đối với một số mặt hàng trọng điểm. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giúp hình thành giá tham chiếu trong nước, đồng thời tăng khả năng tham gia vào quá trình định giá trên thị trường quốc tế.

Các phiên thảo luận tại hội thảo cũng tập trung vào việc thiết kế cấu trúc thị trường phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Nội dung trao đổi bao gồm mô hình tổ chức của sở giao dịch, cơ chế vận hành trung tâm thanh toán bù trừ, khung pháp lý cũng như danh mục sản phẩm giao dịch.

Song song với đó, các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ kinh nghiệm về quản trị rủi ro và giám sát thị trường phái sinh, nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống kiểm soát rủi ro trong bối cảnh quy mô thị trường ngày càng mở rộng và mức độ tham gia của nhà đầu tư quốc tế ngày càng tăng.

Tăng cường hợp tác quốc tế và phát triển hệ sinh thái thị trường

Một nội dung đáng chú ý của chương trình là các thảo luận liên quan đến hợp tác quốc tế và các giải pháp nhằm kích hoạt thanh khoản cho thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.

Các đại biểu cho rằng việc thu hút các thành viên giao dịch quốc tế, các tổ chức tài chính và nhà đầu tư nước ngoài sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính cạnh tranh và độ sâu của thị trường. Đồng thời, sự tham gia của các tổ chức này cũng góp phần nâng cao chuẩn mực quản trị và uy tín của thị trường Việt Nam trên phạm vi khu vực.

Trong khuôn khổ chương trình Growth Gateway, Chính phủ Anh, Bộ Công Thương Việt Nam và Boston Consulting Group đã triển khai nhiều hoạt động hợp tác như nghiên cứu đối sánh chính sách, đào tạo chuyên môn và kết nối với các sở giao dịch, trung tâm thanh toán bù trừ cùng các nhà cung cấp công nghệ tài chính của Anh.

Vương quốc Anh hiện sở hữu nhiều định chế tài chính có uy tín trong lĩnh vực giao dịch hàng hóa và phái sinh. Các mô hình quản trị và hệ thống thanh toán bù trừ tại những tổ chức này được xem là chuẩn mực trong hoạt động vận hành thị trường tài chính toàn cầu. Phía Anh cho biết sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ kỹ thuật nhằm giúp Việt Nam xây dựng thị trường phù hợp với điều kiện trong nước nhưng vẫn tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Theo định hướng phát triển, từ năm 2026 Việt Nam dự kiến thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực. Mô hình này sẽ kết hợp linh hoạt giữa hợp đồng giao ngay, hợp đồng kỳ hạn và các công cụ phái sinh, qua đó tạo ra cơ chế phòng ngừa rủi ro giá hiệu quả cho doanh nghiệp.

Nếu được triển khai đồng bộ, thị trường giao dịch hàng hóa có thể trở thành điểm kết nối giữa nhiều chủ thể trong chuỗi giá trị, từ vùng sản xuất, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu đến hệ thống logistics, kho bãi, ngân hàng và các nhà đầu tư tài chính. Sự hình thành của hệ sinh thái này được kỳ vọng sẽ giúp tăng tỷ lệ hàng hóa xuất khẩu được giao dịch qua sở, qua đó cải thiện khả năng định giá và nâng cao hiệu quả thương mại.

Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam Iain Frew đánh giá cao những nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc thúc đẩy cải cách thể chế và nghiên cứu các chuẩn mực quốc tế để phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh. Theo ông, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để trở thành một trong những trung tâm giao dịch hàng hóa và phái sinh hấp dẫn trong khu vực.

Ông cũng bày tỏ kỳ vọng quan hệ hợp tác giữa Anh và Việt Nam sẽ tiếp tục được mở rộng trong thời gian tới, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế và xây dựng một thị trường hàng hóa hiện đại, minh bạch và có khả năng kết nối sâu với hệ thống tài chính toàn cầu.