Thử nghiệm một mô hình liên kết mới cho giáo dục STEM

Từ sân chơi sáng tạo đến “phòng thí nghiệm” ý tưởng xã hội

Ra đời toàn cầu từ năm 2010 và có mặt tại Việt Nam từ 2019, Solve for Tomorrow vốn được biết đến như một cuộc thi dành cho học sinh trung học. Tuy nhiên, cấu trúc chương trình những năm gần đây cho thấy tham vọng lớn hơn: biến các ý tưởng học sinh thành giải pháp có khả năng triển khai trong đời sống.

Năm 2026, các chủ đề được giữ theo hướng mở nhưng có định hướng rõ ràng, xoay quanh môi trường bền vững, sự giao thoa giữa thể thao và công nghệ, và các giải pháp công nghệ cho xã hội. Đây đều là những “bài toán thật”, đòi hỏi tư duy liên ngành và khả năng chuyển hóa kiến thức thành ứng dụng.

Điểm khác biệt không nằm ở danh mục chủ đề, mà ở yêu cầu đầu ra. Các đội thi không chỉ dừng ở việc trình bày ý tưởng, mà phải đi qua một lộ trình phát triển sản phẩm, với sự đồng hành của giáo viên và các chương trình đào tạo trực tuyến. Điều này khiến cuộc thi tiệm cận hơn với mô hình ươm tạo dự án ở quy mô nhỏ, nơi học sinh được tiếp cận sớm với cách tư duy của đổi mới sáng tạo.

Ông Vũ Quốc Huy, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, cho biết: “Là đơn vị trực thuộc Bộ Tài chính, được giao nhiệm vụ thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, NIC luôn xác định giáo dục STEM và phát triển nguồn nhân lực trẻ là trọng tâm. Chúng tôi cam kết tiếp tục đồng hành cùng các đối tác, đặc biệt là Samsung Việt Nam, nhằm mở rộng các chương trình STEM, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận công nghệ mới, môi trường học tập hiện đại và các cơ hội phát triển toàn diện.

Chúng tôi tin tưởng Samsung Solve for Tomorrow 2026 sẽ tiếp tục thu hút đông đảo học sinh tham gia, qua đó phát hiện thêm nhiều ý tưởng sáng tạo, hình thành các mô hình, sản phẩm có giá trị thực tiễn, góp phần giải quyết những vấn đề của xã hội và lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong cộng đồng.”

Sự tham gia của NIC đóng vai trò then chốt ở khía cạnh này. Với kinh nghiệm tổ chức các chương trình về công nghệ, khởi nghiệp và robotics, đơn vị này giúp bổ sung yếu tố hệ sinh thái cho cuộc thi, từ định hướng nội dung đến kết nối nguồn lực. Nói cách khác, Solve for Tomorrow không còn là một sân chơi độc lập, mà trở thành một “điểm chạm” trong hệ sinh thái STEM rộng hơn.

Liên kết công – tư và bài toán mở rộng quy mô

Việc một doanh nghiệp công nghệ lớn như Samsung phối hợp cùng một tổ chức nhà nước như NIC đặt ra một mô hình hợp tác đáng chú ý trong giáo dục. Nếu trước đây, các chương trình CSR chủ yếu mang tính hỗ trợ, thì ở đây, doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình thiết kế và vận hành.

Sự cộng hưởng này phù hợp với các định hướng lớn về phát triển nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo. Những mục tiêu như chuyển đổi số hay nâng cao năng lực công nghệ không thể chỉ dựa vào hệ thống giáo dục truyền thống, mà cần thêm các kênh linh hoạt để thử nghiệm phương pháp mới.

Thay vì chỉ tập trung vào giải thưởng cá nhân, Solve for Tomorrow tiếp tục duy trì cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho trường học. Các trường có đội đạt giải cao có thể nhận phòng STEM Lab hoặc thiết bị dạy học hiện đại. Điều này giúp chuyển hóa thành quả của cuộc thi thành tài sản lâu dài cho nhà trường, từ đó mở rộng tác động vượt ra ngoài phạm vi từng đội thi.

Ông Na Ki Hong, Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam cho biết: “Thông qua sự hợp tác này, Samsung Solve for Tomorrow dự kiến sẽ có bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong việc lan rộng văn hóa học tập STEM trên toàn quốc. Bên cạnh đó, chương trình sẽ là nền tảng và động lực vững chắc giúp cho những ý tưởng sáng tạo của các em học sinh có thể phát triển thành các dự án công nghệ đầy ý nghĩa, đóng góp thiết thực cho xã hội”.

Cùng với đó, việc ghi nhận các địa phương có tỷ lệ học sinh tham gia cao cho thấy mục tiêu không chỉ là tìm kiếm “người giỏi nhất”, mà là kéo rộng mặt bằng tiếp cận STEM. Đây là một cách tiếp cận gần với tư duy chính sách hơn là một cuộc thi thuần túy.

Điều mà chương trình hướng tới không chỉ là kỹ năng công nghệ, mà là năng lực giải quyết vấn đề gắn với bối cảnh địa phương. Khi học sinh được khuyến khích khai thác các vấn đề môi trường, xã hội hay giáo dục ngay nơi mình sống, STEM không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành công cụ để hiểu và cải thiện thực tế.

Cách tiếp cận này cũng góp phần định hình một thế hệ học sinh có tư duy trách nhiệm xã hội sớm hơn. Thay vì học để thi, các em học để tạo ra giá trị, dù ở quy mô nhỏ. Đây chính là nền tảng quan trọng nếu Việt Nam muốn xây dựng lực lượng lao động có khả năng thích ứng với nền kinh tế đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh đó, sự hợp tác giữa Samsung và NIC có thể được nhìn nhận như một phép thử. Nếu mô hình này vận hành hiệu quả, nó không chỉ dừng lại ở một cuộc thi thường niên, mà có thể trở thành khuôn mẫu cho các sáng kiến giáo dục khác, nơi khu vực công và tư cùng tham gia kiến tạo.