Thị trường rau quả toàn cầu mở rộng và cơ hội tăng tốc cho xuất khẩu Việt Nam

Nhu cầu rau củ chế biến tăng mạnh

Thị trường rau củ sấy khô và rau quả chế biến toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, trong đó châu Âu là khu vực nổi bật nhất. Theo Công ty nghiên cứu thị trường Future Market Insights, doanh thu ngành rau củ sấy khô tại Liên minh châu Âu (EU) được dự báo tăng từ 16,3 tỷ USD năm 2025 lên 35,5 tỷ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 8,1%. Mức tăng tuyệt đối lên tới 19,2 tỷ USD, tương đương hơn 117% trong một thập niên, phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ của xu hướng tiêu dùng thực phẩm chế biến tiện lợi, an toàn và thân thiện với môi trường.

Giai đoạn 2020–2025, thị trường này cũng ghi nhận đà tăng vững chắc, từ 11,5 tỷ USD lên 16,3 tỷ USD, tương ứng tốc độ tăng trưởng 7,2%/năm. Người tiêu dùng châu Âu ngày càng ưa chuộng các sản phẩm rau củ sấy, đông lạnh hoặc chế biến sẵn, giúp giảm lãng phí thực phẩm và bảo toàn giá trị dinh dưỡng. Dự báo đến năm 2030, doanh thu rau củ sấy khô tại EU sẽ đạt 24,1 tỷ USD, tăng thêm 7,7 tỷ USD so với năm 2025, chiếm hơn 40% tổng mức tăng của cả giai đoạn 2025–2035. Giai đoạn sau đó, từ 2030 đến 2035, doanh thu có thể tăng thêm 11,4 tỷ USD, tương đương gần 60% tổng tăng trưởng, nhờ xu hướng tiêu dùng thực phẩm có nguồn gốc thực vật và nhu cầu dinh dưỡng xanh ngày càng lan tỏa.

Không chỉ ở châu Âu, khu vực Đông Nam Á cũng đang nổi lên với nhiều tín hiệu tích cực. Lào là ví dụ tiêu biểu khi đẩy mạnh kế hoạch sản xuất và xuất khẩu sầu riêng chất lượng cao sang Trung Quốc. Dự án trồng sầu riêng kéo dài 25 năm, do Viện Nghiên cứu Nông lâm nghiệp Quốc gia (NAFRI) phối hợp với Công ty EK Farmland triển khai, nhằm xây dựng chuỗi cung ứng khép kín, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường nhập khẩu. Mục tiêu của Lào là xuất khẩu 400 tấn sầu riêng cao cấp vào năm 2026, tận dụng tối đa lợi thế từ tuyến đường sắt Trung Quốc – Lào. Tuyến vận tải này giúp rút ngắn thời gian giao hàng xuống dưới hai ngày, đảm bảo chất lượng và giảm chi phí vận chuyển đáng kể.

Theo thống kê, trong năm 2025, Lào đã xuất khẩu tới 150.000 tấn sầu riêng sang Trung Quốc, tăng 91% so với năm trước, nhờ vào năng lực logistics được cải thiện. Việc đầu tư bài bản vào nông nghiệp và hạ tầng chuỗi lạnh không chỉ giúp Lào mở rộng thị phần mà còn tạo sức ép cạnh tranh mới đối với các quốc gia xuất khẩu trong khu vực, trong đó có Việt Nam – nước đang dẫn đầu thế giới về kim ngạch xuất khẩu sầu riêng. Sự cạnh tranh này là động lực để doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp quy trình, đảm bảo tiêu chuẩn và tăng tỷ lệ chế biến sâu, thay vì chỉ dựa vào xuất khẩu trái tươi.

Cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ

Theo Cục Hải quan Việt Nam, xuất khẩu rau quả tháng 9/2025 đạt 1,313 tỷ USD, tăng 38% so với tháng 8 và tăng tới 43,2% so với cùng kỳ năm 2024. Kết quả này phản ánh sức bật mạnh mẽ của ngành sau thời gian dài thích ứng với yêu cầu kiểm định chất lượng ngày càng chặt chẽ. Tính chung 9 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 6,13 tỷ USD, tăng 8,7% so với cùng kỳ năm trước, trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu vẫn chịu nhiều biến động.

Đợt thu hoạch cao điểm sầu riêng tại khu vực Tây Nguyên đóng vai trò quan trọng trong kết quả này. Nguồn cung dồi dào, chất lượng ổn định và việc vượt qua kiểm định nghiêm ngặt về dư lượng Cadimi, chất vàng ô giúp sầu riêng Việt Nam duy trì vị thế trên thị trường Trung Quốc. Xuất khẩu rau quả sang thị trường này đạt 1,06 tỷ USD trong tháng 9, tăng 57,1% so với tháng 8 và tăng 50,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 9 tháng, kim ngạch đạt 3,9 tỷ USD, chiếm 62,9% tổng giá trị xuất khẩu rau quả của Việt Nam.

Thị trường Hoa Kỳ cũng ghi nhận kết quả khả quan. Xuất khẩu rau quả sang Mỹ tháng 9 đạt 43,5 triệu USD, dù giảm nhẹ so với tháng 8 nhưng vẫn tăng tới 60,2% so với cùng kỳ 2024. Tính từ đầu năm đến hết tháng 9, kim ngạch đạt 406,8 triệu USD, tăng 59,8%, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của người tiêu dùng Mỹ với các sản phẩm nhiệt đới. Bên cạnh đó, nhiều thị trường khác như Nhật Bản, Hà Lan, Đức, Malaysia và Ý cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh. Hà Lan tăng 139,4%, Đức tăng 203,9% và Ý tăng 269,4% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy khả năng mở rộng thị phần của nông sản Việt Nam tại châu Âu đang dần khởi sắc.

Tuy nhiên, thị trường Hàn Quốc lại ghi nhận xu hướng chững lại. Trong 8 tháng đầu năm 2025, Hàn Quốc nhập khẩu 3,28 tỷ USD hàng rau, hoa, củ, quả và sản phẩm chế biến, giảm 1,3% so với cùng kỳ 2024. Xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc đạt 250,2 triệu USD, giảm 5,5% và chỉ chiếm 7,6% tổng nhập khẩu, thấp hơn mức 8% cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Hàn Quốc tăng nhập khẩu từ Mỹ, Chile, Peru và Tây Ban Nha, khiến mức cạnh tranh trong phân khúc hàng rau quả chế biến ngày càng gay gắt.

Mặc dù gặp một số khó khăn tại các thị trường truyền thống, ngành rau quả Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng tổng thể nhờ chiến lược tái cơ cấu sản phẩm theo hướng chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng. Các doanh nghiệp trong nước đang từng bước đầu tư mạnh vào công nghệ sấy, đông lạnh, ép tinh chất và đóng gói tiêu chuẩn quốc tế. Điều này không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn đáp ứng các quy định khắt khe về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn môi trường của các thị trường phát triển.

Trong thời gian tới, ngành rau quả Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư cho chế biến sâu, ứng dụng công nghệ bảo quản hiện đại, nâng cấp chuỗi logistics lạnh, đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu. Song song đó, việc xây dựng thương hiệu nông sản quốc gia, gắn với tiêu chuẩn xanh và bền vững, sẽ giúp hàng Việt khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.