Thị trường hạt điều toàn cầu bước vào chu kỳ điều chỉnh mới

Nguồn cung châu Phi nổi bật

Báo cáo cập nhật tháng 11/2025 của Hội đồng Hạt và Trái cây Khô Quốc tế phản ánh cái nhìn lạc quan hơn so với các dự báo đầu năm, khi sản lượng hạt điều thô toàn cầu được nâng lên mức 5,533 triệu tấn, tăng hơn 3% so với niên vụ trước đó. Đây là mức điều chỉnh đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh nhiều năm gần đây thị trường hạt điều thường xuyên đối mặt với rủi ro thiếu hụt nguồn nguyên liệu.

Xét theo khu vực, đà tăng sản lượng thể hiện rõ hơn tại Nam bán cầu, nơi sản lượng dự kiến tăng trên 7%, trong khi Bắc bán cầu ghi nhận mức tăng khiêm tốn hơn, khoảng hơn 2%. Điều này phản ánh sự khác biệt về tiến độ mùa vụ cũng như điều kiện canh tác giữa các vùng sản xuất chính. Bờ Biển Ngà tiếp tục giữ vị trí quốc gia sản xuất hạt điều thô lớn nhất thế giới, trong khi Việt Nam vẫn đóng vai trò trung tâm chế biến, kết nối dòng chảy nguyên liệu từ châu Phi và Đông Nam Á sang các thị trường tiêu thụ lớn.

Đáng chú ý, triển vọng sản lượng tại Tan-da-ni-a được các cơ quan trong nước nước này đánh giá tích cực hơn so với ước tính ban đầu của INC, với mức dự báo cao hơn đáng kể so với niên vụ trước. Cùng với đó, sản lượng hạt điều tại Căm-pu-chia và Ấn Độ cũng được điều chỉnh tăng, góp phần củng cố nguồn cung toàn cầu trong niên vụ mới. Trái lại, một số quốc gia ghi nhận xu hướng điều chỉnh giảm sản lượng, cho thấy bức tranh cung ứng hạt điều toàn cầu vẫn tồn tại những mảng sáng tối đan xen.

Về phía cầu, nhu cầu tiêu thụ hạt điều trên thế giới duy trì trạng thái tương đối ổn định tại nhiều thị trường trọng điểm. Trung Quốc, Liên minh châu Âu và khu vực Trung Đông tiếp tục là những điểm tựa quan trọng của nhu cầu nhập khẩu. Tuy nhiên, tại Hoa Kỳ, chi phí đầu vào tăng cao cùng với tác động của các yếu tố thuế quan đã khiến nhu cầu có xu hướng chững lại, tạo nên sự phân hóa rõ rệt trong bức tranh tiêu thụ toàn cầu.

Trong bức tranh chung của thị trường hạt điều thế giới, châu Phi tiếp tục nổi lên là khu vực có nhiều chuyển động đáng chú ý. Mô-dăm-bíc là một trong những ví dụ điển hình, khi Ủy ban Hạt có dầu nước này quyết định điều chỉnh tăng mạnh giá tham chiếu cho xuất khẩu hạt điều trong niên vụ 2025/2026. Theo đó, mức giá tham chiếu mới tăng tới gần 19% đối với một số chủng loại, phản ánh kỳ vọng tích cực về diễn biến giá cả trên thị trường quốc tế cũng như nỗ lực gia tăng giá trị xuất khẩu.

Không chỉ điều chỉnh về giá, Mô-dăm-bíc còn đặt ra những mục tiêu dài hạn đầy tham vọng cho ngành điều thông qua chương trình phát triển chuỗi giá trị giai đoạn 2025–2034. Chương trình này hướng tới việc nâng mạnh sản lượng, mở rộng năng lực chế biến và gia tăng số lượng người tham gia chuỗi giá trị. Những động thái này cho thấy quốc gia châu Phi này đang từng bước tái khẳng định vị thế trên bản đồ hạt điều thế giới, sau giai đoạn suy giảm kéo dài kể từ thập niên 1970.

Cùng với Mô-dăm-bíc, Căm-pu-chia cũng đang nổi lên như một điểm sáng mới của thị trường hạt điều khu vực Đông Nam Á. Trong 10 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hạt điều của nước này tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, cho thấy năng lực sản xuất và xuất khẩu đang được cải thiện rõ rệt. Đặc biệt, việc lần đầu tiên hạt điều Căm-pu-chia tiếp cận thị trường Liên minh châu Âu đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đồng thời khẳng định khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng ngày càng khắt khe của thị trường cao cấp.

Những chuyển động từ châu Phi và các nước láng giềng trong khu vực đang tạo ra áp lực cạnh tranh ngày càng rõ nét trên thị trường hạt điều quốc tế. Khi nhiều quốc gia không chỉ gia tăng sản lượng mà còn chú trọng hơn đến chế biến và giá trị gia tăng, cuộc cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu được dự báo sẽ ngày càng gay gắt, đòi hỏi các nhà xuất khẩu truyền thống phải liên tục điều chỉnh chiến lược.

Xuất khẩu hạt điều Việt Nam giữ đà tăng giá trị

Trong bối cảnh thị trường thế giới có nhiều biến động, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam trong năm 2025 vẫn ghi nhận những điểm sáng đáng chú ý. Dù lượng xuất khẩu chỉ tăng nhẹ so với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu lại tăng mạnh, phản ánh xu hướng cải thiện về giá xuất khẩu và cơ cấu sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng giúp ngành điều Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng trong điều kiện cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Giá bình quân xuất khẩu hạt điều của Việt Nam trong 11 tháng năm 2025 tiếp tục xu hướng tăng, cho thấy doanh nghiệp đã phần nào tận dụng được mặt bằng giá quốc tế cao hơn. Điều này không chỉ góp phần cải thiện kim ngạch xuất khẩu mà còn giúp bù đắp những khó khăn liên quan đến chi phí nguyên liệu và sản xuất.

Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục là điểm đến lớn nhất của hạt điều Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng mạnh cả về lượng và trị giá. Sự gia tăng nhập khẩu từ thị trường này góp phần quan trọng vào việc bù đắp sự sụt giảm tại một số thị trường truyền thống khác. Ngược lại, xuất khẩu sang Hoa Kỳ và Hà Lan có xu hướng giảm về lượng, phản ánh rõ tác động của bối cảnh kinh tế và sức mua tại các thị trường này.

Riêng đối với thị trường Hà Lan, dù tổng lượng nhập khẩu hạt điều của nước này từ thị trường ngoại khối giảm trong 9 tháng đầu năm 2025, Việt Nam vẫn giữ vững vị thế là nhà cung cấp lớn nhất. Thị phần hạt điều của Việt Nam trong tổng nhập khẩu của Hà Lan tiếp tục duy trì ở mức rất cao, chiếm gần 80% cả về lượng lẫn trị giá. Đây là minh chứng rõ nét cho vai trò then chốt của Việt Nam trong chuỗi cung ứng hạt điều vào thị trường châu Âu, đặc biệt là thông qua cửa ngõ Hà Lan.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ hạt điều tại Liên minh châu Âu chịu tác động từ lạm phát và biến động kinh tế, các chuyên gia cho rằng mặt hàng này nhạy cảm với giá cả hơn là tăng trưởng kinh tế. Người tiêu dùng vẫn duy trì thói quen sử dụng hạt điều, song có xu hướng điều chỉnh về tần suất mua và lựa chọn phân khúc giá phù hợp hơn. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với các nhà cung cấp về khả năng kiểm soát chi phí, ổn định chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững.

Nhìn về trung và dài hạn, nhu cầu hạt điều tại thị trường EU nói chung và Hà Lan nói riêng vẫn được đánh giá có tiềm năng tăng trưởng trở lại khi các yếu tố bất ổn dần được giải tỏa. Trong bối cảnh đó, Việt Nam với lợi thế về năng lực chế biến, quy mô và kinh nghiệm thị trường, được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ vai trò nguồn cung chủ lực. Tuy nhiên, để bảo vệ và mở rộng thị phần, các doanh nghiệp hạt điều Việt Nam cần đẩy mạnh đầu tư vào chế biến sâu, tăng cường truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các chứng nhận bền vững và chuyển trọng tâm từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và sự ổn định dài hạn.