Thị trường hạt điều đầu năm 2026 trong thế cân bằng mới

Trong bối cảnh sản lượng tại một số quốc gia sản xuất lớn ở Bán cầu Nam được dự báo cải thiện, các quyết định điều chỉnh giá tại châu Phi và mở rộng thị trường tại Nam Mỹ đang tạo ra môi trường cạnh tranh mới. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, bức tranh này vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng và gia tăng giá trị chế biến.

Nguồn cung thế giới gia tăng và điều chỉnh chính sách thương mại

Theo báo cáo của Olam Food Ingredients, mùa thu hoạch điều tại Bán cầu Nam khởi động với triển vọng tích cực hơn vụ trước. Tại Tan-za-ni-a, sản lượng năm 2026 dự kiến vượt 500.000 tấn, tăng đáng kể so với mức khoảng 420.000 tấn của năm trước. Tại Mô-dăm-bíc, sản lượng năm 2026 được dự báo tăng khoảng 15% so với năm 2025. Khi nguồn cung mới bắt đầu ra thị trường trong bối cảnh các lô hàng từ Bán cầu Bắc đã cơ bản được tiêu thụ, thị trường hạt điều thô đang bước vào chu kỳ bổ sung nguyên liệu.

Nhu cầu đối với hạt điều thô vẫn duy trì ở mức tích cực, được hỗ trợ bởi xuất khẩu nhân điều tăng từ Việt Nam và mức tiêu thụ cải thiện tại Ấn Độ so với năm 2025. Tuy nhiên, ngành chế biến của Ấn Độ đang dần điều chỉnh chiến lược theo hướng tăng cường canh tác nội địa nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu, qua đó hạn chế rủi ro biến động giá nguyên liệu toàn cầu. Điều này có thể tác động đến cấu trúc thương mại hạt điều trong trung hạn.

Tại Bra-xin, việc hoàn tất đàm phán cho phép xuất khẩu hạt điều sang Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm cả loại có vỏ và đã chế biến, mở thêm một kênh tiêu thụ mới. Sản lượng hạt điều của Bra-xin đạt khoảng 35.000 tấn, trong đó bang Amazonas là vùng sản xuất lớn nhất với khoảng 11.500 tấn thu hoạch năm 2024. Sau giai đoạn giảm sản lượng do hạn hán, niên vụ 2025–2026 được kỳ vọng phục hồi, tạo thêm nguồn cung cho thị trường.

Ở châu Phi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Bền vững của Bờ Biển Ngà đã quyết định giảm giá bán tối thiểu tại trang trại đối với hạt điều thô xuống 400 CFA/kg cho mùa vụ 2026, thấp hơn 6% so với mức 425 CFA của vụ trước. Động thái này phản ánh sự thận trọng trước bối cảnh thị trường quốc tế chậm lại trong năm 2025, trong đó có tác động từ các biện pháp thuế quan bổ sung của Hoa Kỳ đối với nông sản nhập khẩu giai đoạn tháng 8 đến tháng 11/2025. Mặc dù các mức thuế bổ sung đã được dỡ bỏ, triển vọng phục hồi nhu cầu từ Hoa Kỳ vẫn được đánh giá là chưa chắc chắn.

Xuất khẩu Việt Nam giữ đà tăng theo năm và củng cố vị thế tại EU

Trong tháng 01/2026, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam đạt 50,6 nghìn tấn, trị giá 34,7 triệu USD. So với tháng 12/2025, lượng và trị giá đều giảm khoảng 25%, song so với cùng kỳ tháng 01/2025 lại tăng mạnh, với mức tăng 35% về lượng và 36,1% về trị giá. Diễn biến này cho thấy yếu tố mùa vụ và chu kỳ đơn hàng có thể ảnh hưởng đến so sánh theo tháng, nhưng xu hướng theo năm vẫn duy trì tích cực.

Giá bình quân xuất khẩu trong tháng 01/2026 đạt 6.841 USD/tấn, tăng nhẹ 0,3% so với tháng trước và tăng 0,8% so với cùng kỳ năm 2025. Mức giá ổn định phản ánh sự cân bằng tương đối giữa cung và cầu trong ngắn hạn.

Về cơ cấu thị trường, Hoa Kỳ và Trung Quốc là hai điểm đến lớn nhất trong tháng 01/2026, chiếm tổng cộng 37,48% lượng xuất khẩu. Đáng chú ý, xuất khẩu sang nhiều thị trường chủ lực đều tăng trưởng hai con số so với cùng kỳ năm trước như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Canada, Anh, Thái Lan và Nhật Bản. Điều này cho thấy mức độ đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục được cải thiện.

Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 766,5 nghìn tấn hạt điều, đạt kim ngạch 5,22 tỷ USD, khẳng định vị thế mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực. Theo Hiệp hội điều Việt Nam, định hướng chiến lược trong giai đoạn tới tập trung vào phát triển nguyên liệu trong nước và đẩy mạnh chế biến sâu, nhằm nâng cao hiệu quả và biên lợi nhuận thay vì chỉ gia tăng khối lượng.

Tại thị trường EU, trong 11 tháng năm 2025, nhập khẩu hạt điều từ các thị trường ngoài khối đạt 182,37 nghìn tấn, trị giá 1,373 tỷ USD, tăng 7% về lượng và 23,3% về trị giá so với cùng kỳ năm 2024. Giá nhập khẩu bình quân đạt 7.532 USD/tấn, tăng 15,2%. Đức và Hà Lan là hai thị trường nhập khẩu lớn nhất trong khối.

Việt Nam tiếp tục là nhà cung cấp ngoài khối lớn nhất cho EU, chiếm 71,49% tổng lượng nhập khẩu trong 11 tháng năm 2025, tăng nhẹ so với mức 70,84% cùng kỳ năm trước. Dù mức tăng về lượng chỉ khoảng 7%, thị phần vẫn được mở rộng, tạo khoảng cách đáng kể so với các đối thủ như Bờ Biển Ngà, Ấn Độ hay Bra-xin. Lợi thế từ Hiệp định EVFTA tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố vị thế này.

Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu dự báo gia tăng và các chính sách thương mại có thể tiếp tục biến động, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động kiểm soát rủi ro giá nguyên liệu, nâng cao năng lực dự báo thị trường và gia tăng giá trị thông qua chế biến sâu. Việc duy trì kỷ luật thị trường, đầu tư công nghệ và phát triển vùng nguyên liệu bền vững sẽ là nền tảng để ngành hạt điều không chỉ giữ vững vị trí dẫn đầu về xuất khẩu, mà còn nâng cao hiệu quả và tính bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.