Thị trường hàng hóa thế giới tăng gần 1,7%, dầu diesel dẫn dắt
Phương Vi
Thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới khép lại tuần giao dịch từ ngày 5-9/10/2026 với sắc xanh chiếm ưu thế, đưa MXV-Index tăng gần 1,7% lên 2.952 điểm. Giá dầu diesel tăng 8,5% do nguồn cung nhiên liệu thành phẩm thắt chặt, trong khi thị trường đậu tương phân hóa trước tác động trái chiều từ triển vọng mùa vụ và nhu cầu xuất khẩu.
Nguồn cung thắt chặt đẩy giá dầu diesel tăng mạnh
Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), trong tuần giao dịch từ ngày 5-9/10, bốn trong năm mặt hàng thuộc nhóm năng lượng đóng cửa tăng giá. Dầu diesel ít lưu huỳnh dẫn đầu với mức tăng gần 8,5%, lên 1.420,75 USD/tấn.
Nguồn cung nhiên liệu thành phẩm suy giảm tại Nga, Trung Quốc và Trung Đông là yếu tố chính hỗ trợ giá. Tại Nga, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine làm gián đoạn khoảng 3,1 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu. Xuất khẩu diesel bình quân từ tháng 7 chỉ đạt khoảng 550.000 thùng/ngày, giảm 45% so với mức gần 1 triệu thùng/ngày trong nửa đầu năm.
Trung Quốc hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên nhu cầu trong nước, dù các doanh nghiệp nước này đang chuẩn bị nối lại hoạt động xuất khẩu trong tháng 10. Tại Trung Đông, xuất khẩu dầu thô đã phục hồi lên khoảng 98% mức trước chiến tranh, nhưng xuất khẩu xăng, diesel và các sản phẩm chưng cất mới đạt khoảng 3 triệu thùng/ngày, tương đương 58% mức trước xung đột.
Sự phục hồi không đồng đều giữa nguồn cung dầu thô và nhiên liệu thành phẩm khiến thị trường diesel tiếp tục thiếu hụt. Áp lực còn đến từ lượng tồn kho thấp tại các trung tâm tiêu thụ lớn. Tại Mỹ, tồn kho sản phẩm chưng cất trong tuần kết thúc ngày 2/10 đạt khoảng 105 triệu thùng. Riêng khu vực New York, lượng dự trữ giảm xuống 8,9 triệu thùng, thấp nhất trong hơn bốn năm và thấp hơn 37% so với cùng kỳ năm trước.
Tại trung tâm Fujairah ở Trung Đông, tồn kho sản phẩm chưng cất trung gian, gồm diesel và nhiên liệu máy bay, giảm 15% xuống 2,292 triệu thùng. Nhập khẩu diesel của châu Âu trong tháng 9 đạt khoảng 1 triệu thùng/ngày, giảm 600.000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước.
Tồn kho thấp khiến thị trường khó ứng phó với các gián đoạn nguồn cung bất ngờ. Nhu cầu tích trữ nhiên liệu trước mùa đông tại Bắc bán cầu có thể gia tăng, tạo thêm áp lực lên giá diesel.
Khả năng tăng sản lượng trong ngắn hạn cũng bị giới hạn. Các nhà máy lọc dầu Mỹ vận hành bình quân khoảng 95% công suất trong quý III. Tổng công suất chưng cất dầu thô khả dụng đầu năm 2026 đạt khoảng 18,2 triệu thùng/ngày, giảm 250.000 thùng/ngày so với một năm trước. Trong năm 2025, diesel và các sản phẩm chưng cất chiếm khoảng 30% sản lượng đầu ra của hệ thống lọc dầu Mỹ, thấp hơn tỷ trọng gần 46% của xăng thành phẩm.
Biên lợi nhuận lọc dầu diesel tăng tạo động lực để các nhà máy ưu tiên sản xuất mặt hàng này. Tuy nhiên, thiết kế công nghệ, chất lượng dầu đầu vào và điều kiện vận hành hạn chế khả năng điều chỉnh cơ cấu sản phẩm. Vì vậy, ngay cả khi nguồn cung dầu thô cải thiện, lượng diesel bổ sung ra thị trường cũng khó tăng nhanh để bù đắp thiếu hụt.
Thị trường đậu tương phân hóa trước triển vọng mùa vụ
Trên thị trường nông sản, giá các mặt hàng đậu tương diễn biến trái chiều. Kết thúc tuần, đậu tương kỳ hạn tháng 11 trên sàn CBOT tăng 1,1%, lên 474,7 USD/tấn. Khô đậu tương kỳ hạn tháng 12 tăng 5,2%, đạt 403 USD/tấn, trong khi dầu đậu tương cùng kỳ hạn giảm 0,9%, xuống 1.499,6 USD/tấn.
Báo cáo Cung - Cầu Nông sản Thế giới tháng 10 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) nâng dự báo năng suất đậu tương Mỹ niên vụ 2026-2027 lên mức kỷ lục 3,57 tấn/ha, đưa sản lượng dự kiến lên 124,2 triệu tấn. Nguồn cung triển vọng dồi dào gây sức ép lên giá đậu tương thô.
Tuy nhiên, nhu cầu xuất khẩu khô đậu tương vẫn tích cực. Doanh số bán mặt hàng này của Mỹ đạt khoảng 1,05 triệu tấn, vượt dự báo 150.000-600.000 tấn của giới phân tích. Nhu cầu tăng giúp giá khô đậu tương đi lên, đồng thời cải thiện biên lợi nhuận ép dầu trên CBOT lên khoảng 95,7 USD/tấn, cao nhất trong hai tháng.
Ngược lại, giá dầu đậu tương chịu sức ép từ những bất định liên quan đến chính sách nhiên liệu sinh học của Mỹ. Khả năng điều chỉnh nghĩa vụ nhiên liệu tái tạo đối với các nhà máy lọc dầu nhỏ và phương án phân bổ lại phần nghĩa vụ được miễn trừ khiến thị trường thận trọng về triển vọng tiêu thụ dầu thực vật.
Nguồn cung vụ mới cũng là yếu tố cần theo dõi. Thời tiết khô ráo tại phần lớn khu vực Trung Tây Mỹ tạo điều kiện thuận lợi cho thu hoạch đậu tương. Trong khi đó, tại bang Mato Grosso của Brazil, tiến độ gieo trồng niên vụ 2026-2027 đạt 33,3% diện tích dự kiến tính đến ngày 9/10, cao hơn mức 21,2% cùng kỳ năm trước và mức bình quân 5 năm là 25,4%.
Tại Việt Nam, giá chào bán khô đậu tương giao ngay ở miền Bắc duy trì khoảng 13.600 đồng/kg. Giá chào hàng xá tại các cảng miền Nam dao động 13.150-13.200 đồng/kg, trong bối cảnh nguồn cung nhập khẩu dự kiến cập cảng miền Bắc trong tháng 10 khá hạn chế.
Diễn biến tuần qua cho thấy thị trường hàng hóa chịu tác động đồng thời từ gián đoạn nguồn cung, tồn kho, triển vọng mùa vụ và chính sách tiêu thụ. Trong ngắn hạn, dầu diesel tiếp tục được hỗ trợ bởi nguồn cung nhiên liệu thành phẩm hạn chế, còn giá đậu tương sẽ phụ thuộc vào tương quan giữa sản lượng vụ mới và sức mua xuất khẩu.
Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, việc bảo đảm nguồn cung, giữ ổn định giá cả và kỷ cương thị trường trở thành yêu cầu then chốt đối với công tác điều hành.
Kim loại quý, trong đó có bạch kim tiếp tục gây chú ý trong phiên giao dịch hôm qua (20/1) khi tăng vọt 5,5%, quay lại vùng đỉnh cuối năm 2025. Ở chiều ngược lại, áp lực nguồn cung tại Nga đang lan rộng sang thị trường lúa mì thế giới. Đóng cửa, lực mua áp đảo kéo chỉ số MXV-Index tăng gần 1,6%, lên mức 2.560 điểm.
Lực bán quay trở lại đã chấm dứt chuỗi phiên tăng của thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới. Kết phiên, chỉ số MXV-Index giảm gần 0,7%, xuống 2.542 điểm, trong bối cảnh tâm lý thận trọng gia tăng khi nguồn cung ngũ cốc toàn cầu được dự báo dư thừa ở mức kỷ lục và thông tin Mỹ tạm hoãn áp thuế khoáng sản chiến lược khiến giá đồng nhanh chóng hạ nhiệt.
