Thanh Hóa đặt mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo chiều sâu, hướng tới phát triển bền vững

Đặt mục tiêu cao nhưng lấy chất lượng làm thước đo

Năm 2026 được xem là năm bản lề trong giai đoạn đầu thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM), giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030. Theo Kế hoạch số 251/ KH-UBND của UBND tỉnh Thanh Hóa, địa phương không chỉ hướng tới hoàn thành các chỉ tiêu về số lượng mà còn tập trung nâng cao chất lượng, tính bền vững của từng tiêu chí, từng công trình và từng mô hình phát triển kinh tế nông thôn.

Mục tiêu năm 2026 của tỉnh là có thêm 9 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 5 thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt chuẩn nông thôn mới, 65 sản phẩm OCOP được công nhận, đồng thời giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 1% trở lên.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Thanh Hóa dự kiến huy động khoảng 4.497 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách nhà nước chiếm khoảng 1.148 tỷ đồng (25,5%), vốn ngoài ngân sách khoảng 2.194 tỷ đồng (48,8%) và hơn 1.155 tỷ đồng từ doanh nghiệp cùng sự đóng góp của cộng đồng dân cư.

Cơ cấu nguồn lực cho thấy định hướng huy động tổng hợp các nguồn vốn xã hội, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của người dân và doanh nghiệp trong xây dựng nông thôn mới.

Điểm đáng chú ý trong kế hoạch năm 2026 là yêu cầu các cấp, ngành không chạy theo thành tích mà phải tập trung hoàn thành toàn diện các mục tiêu được giao, bảo đảm chất lượng thực chất. Cùng với việc thành lập Ban Chỉ đạo các cấp theo mô hình mới, tỉnh yêu cầu nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Song song với đó, Thanh Hóa sẽ hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách phục vụ Chương trình, bao gồm ban hành Bộ tiêu chí nông thôn mới của tỉnh; cơ chế khuyến khích phát triển OCOP giai đoạn 2026-2030; quy định nguyên tắc phân bổ nguồn vốn và các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất.

Lấy phát triển kinh tế nông thôn làm động lực xây dựng nông thôn mới

Khác với giai đoạn trước, định hướng xây dựng nông thôn mới năm 2026 của Thanh Hóa nhấn mạnh việc chuyển mạnh từ "tư duy sản xuất nông nghiệp" sang "tư duy kinh tế nông nghiệp".

Theo đó, tỉnh Thanh Hoá ưu tiên phát triển các chuỗi liên kết sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, thúc đẩy kinh tế tập thể, hợp tác xã, phát triển ngành nghề nông thôn và tạo việc làm bền vững cho người dân.

Một trong những nội dung trọng tâm là tiếp tục phát triển Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP). Không chỉ hướng tới tăng số lượng sản phẩm, Thanh Hóa đặt mục tiêu nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm gắn với lợi thế địa phương, du lịch nông thôn và làng nghề truyền thống.

Các chủ thể OCOP sẽ được hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo, bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, sở hữu trí tuệ và xây dựng chuỗi giá trị.

Đặc biệt, chuyển đổi số được xác định là công cụ quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của kinh tế nông thôn. Tỉnh khuyến khích các chủ thể OCOP ứng dụng nền tảng số, thương mại điện tử và VNeID trong quảng bá, giao dịch, xác thực thông tin sản phẩm, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ thương hiệu.

Bên cạnh phát triển kinh tế, kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu xây dựng hạ tầng đồng bộ theo hướng hiện đại, ưu tiên giao thông liên vùng, hạ tầng phục vụ sản xuất, hạ tầng số và các công trình thiết yếu tại vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đáng chú ý, việc thực hiện Chương trình được gắn với mục tiêu giảm nghèo đa chiều. Thay vì hỗ trợ trực tiếp như trước, tỉnh định hướng tập trung hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề theo nhu cầu thị trường, phát triển việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Các lĩnh vực thiết yếu như nước sạch, nhà ở, y tế, giáo dục, đất sản xuất, đất ở tiếp tục được ưu tiên đầu tư, nhất là tại các địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn.

Hướng tới xây dựng nông thôn mới toàn diện, hiện đại và bền vững

Không dừng ở hạ tầng hay tăng trưởng kinh tế, Thanh Hóa xác định xây dựng nông thôn mới phải gắn với nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo tồn các giá trị văn hóa.

Theo kế hoạch, tỉnh Thanh Hoá sẽ tiếp tục đầu tư hệ thống trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa; bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Công tác bảo vệ môi trường được đặt ra với yêu cầu quyết liệt hơn thông qua việc thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt, nước thải khu dân cư, phân loại rác tại nguồn, xây dựng các tuyến đường hoa, hàng rào xanh và cảnh quan nông thôn "Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn".

Song hành với đó là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn, nhất là đào tạo nghề gắn với nhu cầu doanh nghiệp, phát triển kỹ năng số, kỹ thuật sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và xây dựng hình ảnh "nông dân văn minh" trong giai đoạn mới.

Để bảo đảm tiến độ, Thanh Hóa yêu cầu các địa phương khẩn trương triển khai các dự án sử dụng vốn ngân sách, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm 2026; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ, gây cản trở việc giải ngân hoặc sử dụng vốn không hiệu quả.

Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục phát động các phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, xây dựng khu dân cư đoàn kết, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư trong giám sát, phản biện và trực tiếp tham gia thực hiện chương trình.