Thái Bình: Nâng cao hiệu quả việc kiểm soát quyền lực, chống tham nhũng, tiêu cực và trách nhiệm người đứng đầu trong công tác cán bộ

Quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tham nhũng

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề tham nhũng và coi đây là một trong những căn bệnh cần phòng, chống. Theo Người: “Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là: ăn cắp của công làm của tư, đục khoét của nhân dân… Đứng về phía nhân dân mà nói, tham ô là: ăn cắp của công, khai gian, lậu thuế”(1). Do đó, bản chất của tham nhũng là xấu, là “trộm cướp”, lấy “của công” làm “của tư”; gian lận tham lam, không quý trọng của công, không thương tiếc tiền gạo do mồ hôi nước mắt của đồng bào, xương máu của chiến sĩ làm ra.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng biểu hiện trực tiếp của tham nhũng là ăn cắp của công hay của Nhân dân làm của tư. Cán bộ bớt xén, tiêu ít mà khai nhiều; lợi dụng của công, của Chính phủ để làm quỹ riêng cho địa phương, đơn vị mình cũng là tham nhũng. Mặt khác, tham nhũng cũng gắn với các biểu hiện tiêu cực, chẳng hạn như một cán bộ được Chính phủ và Nhân dân trả lương hàng tháng nhưng lại thiếu trách nhiệm, đứng núi này trông núi nọ, làm việc chậm chạp, ăn cắp giờ của Chính phủ, của Nhân dân, không làm tròn nhiệm vụ theo chức trách của mình: “Có người nói: không giữ quỹ, không giữ tiền, không có quyền thì là không tham ô. Cái nắm tiền, cái có quyền mà ăn cắp là trực tiếp. Còn gián tiếp như trên, sự thực cũng là tham ô”(2). Người cũng sớm nhận diện và căn dặn cán bộ, đảng viên cần phòng, chống những biểu hiện tiêu cực như: địa phương chủ nghĩa, bè phái, quân phiệt quan liêu, hẹp hòi, ham chuộng hình thức, lối làm việc bàn giấy, vô kỷ luật, kỷ luật không nghiêm, ích kỷ, hủ hóa,… Đó chính là những biểu hiện tiêu cực làm suy thoái phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, tha hóa đội ngũ cán bộ Đảng và Nhà nước.

Kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Kiểm soát quyền lực nhà nước là nhu cầu tất yếu, khách quan trong quá trình tổ chức và thực thi quyền lực nhà nước. Lý luận và thực tiễn đã chỉ ra rằng quyền lực nhà nước phải được kiểm soát, bất kỳ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào khi được giao sử dụng quyền lực nhà nước đều phải chịu sự kiểm soát để không xảy ra tình trạng độc quyền, lạm quyền, tham ô, tham nhũng… Kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là hai hoạt động có mối quan hệ biện chứng với nhau. Thực hiện tốt hoạt động kiểm soát quyền lực sẽ là một biện pháp hữu hiệu để phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được đặt ra ở tất cả các quốc gia trên thế giới, không phân biệt về thể chế chính trị hay điều kiện phát triển kinh tế.

Ngày 11/7/2023, Bộ Chính trị ban hành Quy định số 114-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ.

Quy định này, có hiệu lực kể từ ngày ký, thay thế Quy định số 205-QĐ/TW ngày 23/9/2019 của Bộ Chính trị về việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và chống chạy chức, chạy quyền. Đây là bước thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về công tác cán bộ.

So với Quy định 205-QĐ/TW, Quy định số 114-QĐ/TW về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (gọi tắt là Quy định 114) được thiết kế chặt chẽ, cụ thể hơn, nêu rõ về hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ; trách nhiệm kiểm soát quyền lực và chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ và xử lý vi phạm.

Quy định này ban hành nhằm đảm bảo sự đồng bộ với các nghị quyết, kết luận, quy định của Đảng về công tác cán bộ, góp phần nâng cao hiệu quả việc kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, chống chạy chức, chạy quyền. Quy định 114 có 5 chương, 16 điều, trong đó dành một chương quy định hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ. Có thể thấy Quy định 114 nêu rõ những hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ (gồm 19 hành vi, trong đó có 8 hành vi lợi dụng, lạm dụng chức vụ quyền hạn; 6 hành vi chạy chức, chạy quyền và 5 hành vi tiêu cực khác).

Quy định 144-QĐ/TW dành khoản 1 và 2 để cụ thể hóa chuẩn mực “gương mẫu” vì mỗi cán bộ, đảng viên cần phải gương mẫu tiên phong về lý luận và tiên phong về hành động thực tiễn. Trong tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” (tháng 2/1848), C.Mác và Ph.Ănghen đã khẳng định: “về mặt thực tiễn, những người cộng sản là bộ phận kiên quyết nhất trong các đảng công nhân ở tất cả các nước, là bộ phận luôn luôn thúc đẩy phong trào tiến lên; về mặt lý luận, họ hơn bộ phận còn lại của giai cấp vô sản ở chỗ là họ hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung của phong trào vô sản”(3).

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Chính vì vậy, hoàn thiện các quy định của Đảng Cộng sản Việt Nam và phát huy phương thức lãnh đạo bằng sự nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên hơn lúc nào hết cần được mỗi cán bộ, đảng viên hiểu đúng và thực hiện có hiệu quả trong thực tế: “Cán bộ, đảng viên chức vụ càng cao càng phải gương mẫu, cấp trên gương mẫu trước cấp dưới, cấp uỷ gương mẫu trước đảng viên, đảng viên gương mẫu trước quần chúng”.

Nội dung gương mẫu của cán bộ, đảng viên không chỉ dừng lại ở việc tự giác học tập, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng của bản thân mà còn “Tích cực vận động, thuyết phục gia đình, người thân chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”.

Bên cạnh chuẩn mực cụ thể về gương mẫu, Quy định 144-QĐ/TW còn cụ thể hóa chuẩn mực “khiêm tốn”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở: “Người cách mạng mẫu mực phải khiêm tốn, khoan hoà, lượng thứ, can đảm khi sa cơ, bình tĩnh khi thắng thế, không bao giờ được quên rằng cuộc đời mình và sự nghiệp của mình thuộc về toàn nhân loại chứ không thuộc về mình”.

Gương mẫu cùng với khiêm tốn chính là yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên cần phải “không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao phẩm chất, đạo đức, trình độ, năng lực công tác. Nói đi đôi với làm, làm đi đôi với nói, đã nói là làm”.

Theo số liệu được nêu ra tại Hội nghị trực tuyến giao ban 6 tháng đầu năm 2024 ban chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (PCTNTC) tỉnh, thành phố tổ chức sáng ngày 8/7.

6 tháng đầu năm 2024, hoạt động của ban chỉ đạo PCTNTC cấp tỉnh có nhiều chuyển biến rõ nét, ngày càng đi vào nền nếp, bài bản, thực chất, hiệu quả; đã quan tâm chỉ đạo tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong phát hiện, xử lý tham nhũng, tiêu cực, nhất là vụ án, vụ việc phức tạp, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc; chủ động phát hiện, khởi tố, điều tra, xử lý nghiêm một số vụ án, vụ việc mới liên quan đến các hành vi sai phạm diễn ra từ các năm trước và những sai phạm mới phát sinh. Từ đầu năm đến nay, ban chỉ đạo PCTNTC cấp tỉnh đã tiếp nhận, xử lý 1.528 đơn; chuyển cơ quan chức năng giải quyết 640 đơn khiếu nại, tố cáo, phản ánh về tham nhũng, tiêu cực; đưa 74 vụ án, 33 vụ việc tham nhũng, tiêu cực phức tạp, dư luận xã hội quan tâm vào diện theo dõi, chỉ đạo; khởi tố mới 456 vụ án/1.265 bị can phạm tội về tham nhũng, 823 bị can là cán bộ, đảng viên bị khởi tố do hành vi tiêu cực; khởi tố 73 vụ án/64 bị can phạm tội tham nhũng, tiêu cực ở khu vực ngoài nhà nước. Cơ quan thi hành án các địa phương đã thu gần 500 tỷ đồng/1.306 tỷ đồng tổng số tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, tiêu cực. Công tác tuyên truyền, giáo dục về PCTNTC tiếp tục được quan tâm. Vai trò của MTTQ, báo chí và nhân dân trong PCTNTC được phát huy... Kết quả đạt được tiếp tục khẳng định vai trò, sự cần thiết của ban chỉ đạo cấp tỉnh trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác PCTNTC ở địa phương, qua đó góp phần tích cực vào công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào công cuộc PCTNTC của Đảng. 

Trước đó, ngày 24/4, Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tỉnh Thái Bình (Ban PCTNTC tỉnh Thái Bình) tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai một số quy định mới của Trung ương và tập huấn nghiệp vụ về công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực năm 2024 cho 300 cán bộ, lãnh đạo thực hiện công tác cán bộ, thanh tra, kiểm tra, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án cấp tỉnh và cấp huyện.

Ngày 14/5, Ban PCTNTC tỉnh Thái Bình họp phiên thứ 8, thảo luận về tình hình, kết quả hoạt động Ban PCTNTC tỉnh Thái Bình, tiến độ theo dõi, chỉ đạo giải quyết các vụ án, vụ việc thuộc diện Ban PCTNTC tỉnh Thái Bình theo dõi, chỉ đạo.

5 tháng đầu năm, Ban PCTNTC tỉnh Thái Bình đã ban hành 6 văn bản, tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành 7 văn bản về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực để lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện kịp thời các quy định của Trung ương và kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương sau các phiên họp, cuộc họp.

Từ sau phiên họp thứ 7 của Ban PCTNTC tỉnh Thái Bình đến nay, các cấp, các ngành quán triệt, triển khai, tổ chức thực hiện nghiêm túc, kịp thời các quy định, chỉ đạo của Trung ương, Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Chỉ đạo tỉnh về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Chủ động thực hiện nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn, phòng ngừa, phát hiện, xử lý nghiêm tham nhũng, tiêu cực trên địa bàn.

Các thành viên Ban PCTNTC tỉnh Thái Bình chủ động, tích cực, trách nhiệm triển khai các nhiệm vụ theo Chương trình công tác năm 2024 của Ban Chỉ đạo tỉnh. Trong đó, nhiều nhiệm vụ thực hiện có hiệu quả và tạo được sức lan tỏa như: Công tác quán triệt, triển khai, cụ thể hóa quy định về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; việc rà soát, ban hành các quy định của tỉnh liên quan công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; việc chỉ đạo, xử lý vụ án, vụ việc thuộc diện Ban PCTNTC tỉnh Thái Bình theo dõi, chỉ đạo và các vụ án liên quan tham nhũng, tiêu cực được phát hiện, xử lý kịp thời.

Tăng cường công tác thanh tra chuyên ngành, thanh tra công vụ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả

Để kịp thời khắc phục những tồn tại, yếu kém trong công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh, nâng cao trách nhiệm quản lý nhà nước về đất đai của Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã, ngày 21/5/2024, UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 10/CT-UBND về việc chấn chỉnh, tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh Thái Bình.

Theo đó, xử lý nghiêm người đứng đầu các cơ quan, đơn vị buông lỏng quản lý để xảy ra tình trạng lấn chiếm đất đai, chuyển mục đích sử dụng đất trái phép, chuyển nhượng đất trồng lúa không đúng đối tượng, giao đất không đúng thẩm quyền tại địa bàn quản lý mà không có giải pháp xử lý, ngăn chặn triệt để, dứt điểm.

Ngày 26/6/2024, Tỉnh ủy Thái Bình đã ban hành chỉ thị số 31/CT-TU nhằm kiên quyết chấn chỉnh, khắc phục những hạn chế, yếu kém trong công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực quản lý đất đai.

Theo chỉ thị số 31/CT-TU, trong những năm qua, công tác quản lý đất đai tại địa phương được Tỉnh ủy, UBND tỉnh Thái Bình thường xuyên quan tâm, ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, quyết liệt.

Cấp ủy, chính quyền các cấp đã có nhiều nỗ lực, trách nhiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, đạt kết quả khá rõ nét và tương đối đồng bộ, toàn diện, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Tuy nhiên, công tác quản lý Nhà nước về đất đai ở một số địa phương vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém. Trong đó, việc quản lý, sử dụng đất lãng phí, không hiệu quả; tình trạng vi phạm, lấn chiếm hành lang giao thông, hành lang bảo vệ đê điều, công trình thủy lợi, sử dụng trái phép đất bãi bồi ven sông, ven biển... chưa được ngăn chặn, chấn chỉnh, xử lý dứt điểm.

Công tác quản lý biến động đất đai, thực hiện các quy định của pháp luật về đất đai còn nhiều hạn chế. Cá biệt, tại một số địa phương xảy ra các vụ việc làm trái quy định Nhà nước, của tỉnh về chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp, vi phạm pháp luật nghiêm trọng về quản lý, sử dụng đất đai, phải chuyển cơ quan điều tra, khởi tố…

Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém nêu trên có yếu tố khách quan, nhưng chủ yếu là do một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa sâu sát, quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo; có biểu hiện buông lỏng quản lý đất đai, thiếu trách nhiệm, chưa nắm vững các quy định của pháp luật để chủ động kiểm tra, giám sát, ngăn chặn vi phạm; không kiên quyết xử lý vi phạm ngay khi mới phát hiện, để dây dưa kéo dài, đùn đẩy lên cấp trên.

Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về đất đai và những văn bản pháp luật có liên quan chưa được quan tâm đúng mức. Năng lực, trình độ của một số cán bộ, công chức, viên chức làm công tác quản lý Nhà nước về đất đai, nhất là ở cơ sở còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ.

Theo khảo sát của Tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư, từ đầu năm 2024 đến nay, cơ quan điều tra công an các cấp tỉnh Thái Bình đã đấu tranh, phát hiện, tiến hành điều tra xác minh, khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với hàng chục lãnh đạo, cán bộ từ cấp huyện đến xã, thôn để tiếp tục điều tra, xử lý về những sai phạm liên quan công tác quản lý, sử dụng đất đai theo thẩm quyền được giao.

Tại huyện Hưng Hà, Liên quan đến vụ án Lạm quyền trong khi thi hành công vụ xảy ra tại xã Hồng An, huyện Hưng Hà. Đến nay Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt bị can để tạm giam đối với 11 người là cán bộ cấp huyện, xã, thôn. Những người này nguyên là Chủ tịch UBND huyện Hưng Hà; lãnh đạo, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện; lãnh đạo, cán bộ Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện; lãnh đạo, cán bộ từ cấp xã xuống đến cấp thôn ở xã Hồng An.

Huyện Kiến Xương: Đến nay Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Thái Bình cũng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can với 7 người là lãnh đạo UBND huyện, lãnh đạo, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, lãnh đạo Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai; lãnh đạo, cán bộ xã Minh Quang và 1 giám đốc doanh nghiệp.

Các bị can nói trên bị khởi tố, điều tra về nhóm tội danh gồm "Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ", "Lạm quyền trong khi thi hành công vụ" và "Nhận hối lộ" gây hậu quả thiệt hại lớn cho Nhà nước, cá nhân.

Tại huyện Tiền Hải:

Liên quan đến vụ việc vi phạm pháp luật về đất đai, đê điều và xây dựng của chủ đầm là ông Lương Văn Lương tại phía ngoài đê biển thôn Thiện Tường, xã Nam Thịnh (Tiền Hải), Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành công văn yêu cầu UBND huyện Tiền Hải chỉ đạo ngành chức năng huyện, UBND xã Nam Thịnh khẩn trương kiểm tra, rà soát các vi phạm về đất đai, xây dựng, đê điều, quản lý và bảo vệ rừng... để tiến hành xử phạt vi phạm hành chính; trường hợp vượt quá thẩm quyền khẩn trương củng cố hồ sơ, trình cấp thẩm quyền xử lý.

Ngày 24/7/2024 Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NNPTNT) tỉnh Thái Bình đã ban hành Công văn số 1093 về việc yêu cầu UBND huyện Tiền Hải chỉ đạo ngành chức năng liên quan, UBND xã Nam Thịnh khẩn trương rà soát, xử lý dứt điểm vụ việc vi phạm về đất đai, xây dựng, đê điều, quản lý và bảo vệ rừng... xảy ra phía bên ngoài đê biển số 5 tại thôn Thiện Tường, xã Nam Thịnh.

Nội dung Công văn số 1093, nêu rõ: “Hiện nay, trên tuyến đê biển số 5, thuộc địa bàn xã Nam Thịnh đã xảy ra vụ vi phạm pháp luật trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Cụ thể: tại vị trí tương ứng K11+600, đê biển số 5, xã Nam Thịnh đã xuất hiện đối tượng có hành vi vi phạm tự ý xây dựng nhiều hạng mục, công trình với quy mô lớn nằm trong hành lang bảo vệ đê biển. Các hành vi trên có dấu hiệu vi phạm trong nhiều lĩnh vực như: đất đai, xây dựng, đê điều, quản lý bảo vệ rừng...”.

* Bài viết thực hiện tuyên truyền, phổ biến về việc triển khai thực hiện Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.

Ghi chú:

(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập,  tập 7, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr.355-356.

(2) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, Nxb CTQG-ST,H.201, tr.6.

(3) C.Mác và Ph.Ănghen: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, H, 1995, t.4, tr.614-615.