Tạo trụ đỡ phát triển kinh tế tư nhân

Đó là những chia sẻ của các chuyên gia tại tọa đàm với chủ đề "Giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân" sáng 20/3 do Báo Người Lao Động tổ chức.

Động lực quan trọng nhất trong tăng trưởng kinh tế

Cùng với tiến trình đổi mới, khu vực kinh tế tư nhân nước ta đã không ngừng phát triển và có đóng góp to lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam, hơn lúc nào hết, cần được khơi dậy, cởi bỏ các rào cản để phát triển mạnh mẽ, hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước...

Kể từ khi thực hiện công cuộc đổi mới nền kinh tế (1986) đến nay, quan điểm của Đảng ta về khu vực kinh tế tư nhân luôn nhất quán và xuyên suốt: từ chỗ không được công nhận đến công nhận nhưng chưa coi trọng, sau đó là được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, nhất là cho tăng trưởng và phát triển bền vững đất nước.

Điều này được thể hiện rõ nét trong văn kiện các đại hội của Đảng, nhất là Nghị quyết số 10-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII (2017) về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng (2020) và gần đây nhất là Nghị quyết số 41-NQ/TW của Bộ Chính trị khoá XIII (2023) về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới. 

Tính đến năm 2024, tổng số doanh nghiệp đang hoạt động của khu vực này đạt khoảng 900.000 doanh nghiệp; đã xuất hiện một số tập đoàn tư nhân lớn như Vingroup, Massan, Sun Group, Vietjet, Thaco…

Cùng với kinh tế tập thể và hơn 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50,4% GDP, khoảng 30% nguồn thu ngân sách nhà nước và thu hút khoảng 85% lao động. Khu vực kinh tế tư nhân còn góp phần quan trọng vào việc xóa đói, giảm nghèo, giảm chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, giữa thành thị và nông thôn.

Gỡ rào cản, tạo bệ phóng phát triển kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, nhưng vẫn gặp nhiều rào cản. Các chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng chỉ khuyến khích là chưa đủ, cần chính sách thực tế, giảm gánh nặng chi phí và tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển…

Chia sẻ kinh nghiệm từ quốc tế, GS. TS Vũ Minh Khương, giảng viên Trường Chính sách công Lý Quang Diệu - Đại học Quốc gia Singapore (tham dự qua hình thức trực tuyến từ Singapore) cho rằng, để phát triển khu vực kinh tế tư nhân, cần tập trung vào một số điểm chính. Đó là cần có tầm nhìn chiến lược dài hạn từ nay đến năm 2030 - 2045, nhằm tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân phát triển bền vững. Hiện nay, việc quản lý chủ yếu thiên về kiểm soát tuân thủ quy định, trong khi nhiều quy định này chưa thực sự tạo động lực cho tăng trưởng trong tương lai.

Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, để kinh tế thị trường phát triển, lực lượng kinh tế tư nhân phải trở thành nền tảng. Vai trò của nhà nước cần theo hướng mở đường, dẫn dắt và quan trọng nhất là xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi để doanh nghiệp (DN) tư nhân phát triển.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Intimex, kiến nghị Nhà nước cần có chính sách cho các doanh nghiệp đầu ngành.

Theo ông Nam, vừa qua, các tổng công ty nhà nước dù mạnh nhưng rất khó khi chuyển sang cơ chế thị trường, không giữ được cán bộ giỏi do chính sách tiền lương hạn chế, dẫn đến khó phát triển. Công ty cổ phần Tập đoàn Intimex cũng gặp khó khăn trong việc trả lương cho nhà khoa học vì khó chứng minh hiệu quả công việc so với các nhóm lao động khác. Công ty cổ phần Tập đoàn Intimex cũng phải "lách" để có thể thực hiện được việc này.

Trong khi đó, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM, cho rằng để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, doanh nghiệp cần cảm nhận rõ ràng sự hỗ trợ thực tế từ các cấp chính quyền, chứ không chỉ dừng lại trên giấy tờ.

Theo bà Chi, vừa qua, Thủ tướng đã chỉ đạo cắt giảm 30% thủ tục hành chính, nhưng trên thực tế, trong các dự thảo của một số bộ, ngành vẫn xuất hiện những quy định làm tăng chi phí, gia tăng thủ tục cho doanh nghiệp. Chính sách đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân. Việc thực thi chính sách cần được thực hiện một cách đồng bộ, đi vào thực tế sản xuất, kinh doanh và đời sống của doanh nghiệp.

Riêng tại TP.HCM, hiện có khoảng 400.000 hộ kinh doanh cá thể, trong đó có hơn 20.000 hộ đang hoạt động rất hiệu quả và phát triển bền vững trong hàng chục năm qua. Nếu các hộ kinh doanh này được hỗ trợ, dẫn dắt và tạo điều kiện để chuyển lên thành doanh nghiệp, cùng với việc xây dựng các cơ chế kết nối riêng, TP.HCM sẽ có được một lực lượng doanh nghiệp rất hùng hậu.

Đối với các địa phương khác, nơi lực lượng hộ kinh doanh cá thể không lớn mạnh như TP.HCM, có thể tập trung vào việc xây dựng các hợp tác xã và tổ hợp tác để giảm bớt tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, đồng thời thúc đẩy sự tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Mặt khác, ông Lê Trí Thông, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, Tổng giám đốc Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ), cho rằng Việt Nam có thể xây dựng các quỹ đầu tư chung giữa khu vực công và tư.

“Việc triển khai công - tư nên được thực hiện theo cơ chế thị trường, với các quyết định đầu tư dựa trên tính thị trường. Trong kỷ nguyên vươn mình, sự kết nối trong hệ điều hành là rất quan trọng để kết nối giữa doanh nghiệp và chính sách, giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp”, ông Thông nhận định.

Đồng thời, cần tạo ra các cơ chế để các doanh nghiệp này có thể chia sẻ và hợp tác nhằm hình thành một hệ sinh thái doanh nghiệp tư nhân phát triển bền vững.

Mô hình của Hàn Quốc trước năm 1997 là một ví dụ điển hình. Khi đó, họ tập trung phát triển các chaebol, tạo ra các "nắm đấm thép" để thu hút nguồn lực, phát triển tập trung vào doanh nghiệp nhà nước. Theo ông Thông, đây là chiến lược đáng để Việt Nam tham khảo và điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh trong nước.