Tăng tốc công nghệ chiến lược, tạo động lực mới cho tăng trưởng số

Hành động dựa trên kết quả định lượng

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng quyết liệt, Chính phủ đặt mục tiêu không chỉ thúc đẩy tăng trưởng số mà còn xây dựng nền tảng dài hạn cho năng lực tự chủ công nghệ quốc gia. Điểm đáng chú ý của phiên họp lần này là trọng tâm phát triển các công nghệ chiến lược và yêu cầu thúc đẩy thực chất mô hình hợp tác “3 nhà” gồm Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp nhằm khơi thông nguồn lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ.

Theo báo cáo tại phiên họp, đến đầu tháng 5/2026, cả nước đã hoàn thành 662 trên tổng số 1.136 nhiệm vụ liên quan đến chuyển đổi số, khoa học công nghệ và Đề án 06, tương đương 58,3% kế hoạch. Tiến độ này cho thấy nhiều chuyển biến tích cực so với giai đoạn trước, đặc biệt ở lĩnh vực hạ tầng số, dữ liệu dân cư và dịch vụ công trực tuyến.

Một trong những kết quả nổi bật là Chính phủ đã phê duyệt 10 nhóm công nghệ chiến lược trọng điểm cùng 30 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên phát triển. Đây được xem là nền tảng để Việt Nam định hình các lĩnh vực công nghệ có khả năng tạo đột phá trong giai đoạn tới, thay vì tiếp tục phát triển dàn trải.

Song song với đó, hoạt động nghiên cứu khoa học cũng ghi nhận sự cải thiện đáng kể khi số lượng công bố quốc tế tăng 11,3%. Các cơ quan chức năng đồng thời đã rà soát xong 2.441 tiêu chuẩn, quy chuẩn nhằm phục vụ tiến trình số hóa, đổi mới công nghệ và đồng bộ hạ tầng kỹ thuật quốc gia.

Đáng chú ý, doanh thu lĩnh vực công nghệ số trong riêng tháng 4/2026 ước đạt khoảng 24 tỷ USD, phản ánh tốc độ mở rộng nhanh của nền kinh tế số. Nhiều doanh nghiệp công nghệ trong nước đang đẩy mạnh đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và các nền tảng phục vụ chính phủ số.

Về hạ tầng viễn thông, Việt Nam tiếp tục duy trì nhóm quốc gia có tốc độ phát triển nhanh trong khu vực. Mạng 3G và 4G hiện phủ sóng trên 99% dân số, trong khi độ phủ 5G đã đạt 91,9% và hướng tới mục tiêu 97% vào cuối năm 2026.

Theo thống kê quốc tế được công bố tại phiên họp, tốc độ Internet di động của Việt Nam hiện xếp thứ 11 trên tổng số 104 quốc gia, còn Internet cố định đứng thứ 12 trên 154 quốc gia. Đây được xem là điều kiện quan trọng để thúc đẩy kinh tế số, thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu.

Dù vậy, Thủ tướng vẫn thẳng thắn chỉ ra nhiều tồn tại đáng lo ngại. Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là tình trạng chậm chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương. Nhiều hệ thống thông tin vẫn vận hành phân tán, thiếu kết nối, gây ảnh hưởng đến tiến trình xây dựng chính phủ số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Thúc đẩy mô hình “3 nhà”, mở đường cho thương mại hóa công nghệ

Ngoài ra, cơ chế chính sách cho nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo vẫn còn thiếu linh hoạt. Không ít dự án công nghệ gặp khó trong khâu đặt hàng, nghiệm thu hoặc tiếp cận nguồn lực tài chính, khiến tiến độ thương mại hóa sản phẩm chưa đạt kỳ vọng.

Một trong những định hướng được nhấn mạnh tại phiên họp là phải thúc đẩy thực chất mô hình hợp tác “3 nhà” gồm Nhà nước – viện trường – doanh nghiệp. Theo Chính phủ, đây là giải pháp then chốt để chuyển đổi phương thức nghiên cứu từ phân tán sang mô hình đặt hàng theo các bài toán lớn gắn với nhu cầu thị trường.

Trong nhiều năm, hoạt động nghiên cứu khoa học tại Việt Nam bị đánh giá là thiếu liên kết với doanh nghiệp và khả năng thương mại hóa còn thấp. Nhiều đề tài dừng ở quy mô phòng thí nghiệm nhưng không tạo ra sản phẩm có giá trị ứng dụng thực tiễn.

Chính vì vậy, Chính phủ yêu cầu các bộ ngành phải xây dựng cơ chế phối hợp thực chất hơn giữa khu vực công, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nhiệm vụ hướng dẫn các bộ ngành xác định “bài toán lớn” trong phát triển công nghệ chiến lược, đồng thời rà soát khả năng dùng chung các phòng thí nghiệm trọng điểm trên phạm vi cả nước.

Đi cùng với mô hình này là yêu cầu xây dựng cơ chế tài chính đặc thù theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Đây được xem là thay đổi đáng chú ý trong tư duy quản lý khoa học công nghệ khi thay vì kiểm soát cứng quy trình chi tiêu như trước, cơ chế mới sẽ chú trọng nhiều hơn tới kết quả đầu ra.

Theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và nghiệm thu sản phẩm khoa học công nghệ dựa trên hiệu quả thực tế, dự kiến hoàn thành trong tháng 7/2026. Bộ Tài chính đồng thời được giao xây dựng cơ chế chi riêng cho các sản phẩm công nghệ chiến lược và sản phẩm thử nghiệm.

Nhiều chuyên gia đánh giá đây là bước chuyển cần thiết bởi nghiên cứu công nghệ cao luôn đi kèm rủi ro thất bại. Nếu vẫn áp dụng cơ chế tài chính truyền thống quá nặng về thủ tục, doanh nghiệp và viện nghiên cứu sẽ khó tạo ra các sản phẩm có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Chính phủ cũng đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ Đề án 06 nhằm xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia phục vụ quản trị và cung cấp dịch vụ công.

Bên cạnh nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, Chính phủ cũng đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ Đề án 06 nhằm xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia phục vụ quản trị và cung cấp dịch vụ công.

Đến nay, cả nước đã cấp hơn 27,7 triệu căn cước công dân theo mẫu mới và kích hoạt hơn 70,2 triệu tài khoản định danh điện tử. Nền tảng VNeID hiện tích hợp khoảng 50 tiện ích, trong đó có hơn 20,2 triệu giấy phép lái xe, 7,4 triệu đăng ký xe và 26,4 triệu thẻ bảo hiểm y tế.

Hệ thống dữ liệu dân cư cũng đã hỗ trợ xác thực hơn 156 triệu hồ sơ khách hàng ngân hàng, góp phần thúc đẩy quá trình số hóa lĩnh vực tài chính và giảm nguy cơ gian lận.

Trong lĩnh vực giáo dục số, nền tảng “Bình dân học vụ số” đã thu hút hơn 1,6 triệu học viên tham gia. Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng nhằm phổ cập kỹ năng số trong bối cảnh lực lượng lao động đang chịu áp lực thích nghi nhanh với công nghệ mới.

Để tăng tốc tiến trình này, Thủ tướng yêu cầu phải đưa Trung tâm Dữ liệu quốc gia vào khai thác hiệu quả ngay trong tháng 6/2026. Hệ thống này sẽ đóng vai trò hạ tầng lõi phục vụ kết nối, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu giữa các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Song song với phát triển dữ liệu, Chính phủ cũng yêu cầu khẩn trương xử lý tình trạng “lõm sóng”, “lõm điện” tại nhiều khu vực. Bộ Công Thương và Bộ Quốc phòng được giao nhiệm vụ phối hợp hoàn thành việc khắc phục trên phạm vi toàn quốc nhằm bảo đảm hạ tầng phục vụ chuyển đổi số

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện kinh doanh. Theo chỉ đạo, tất cả bộ ngành và địa phương phải hoàn thành việc rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính ngay trong tháng 5/2026.

Thủ tưởng Chính phủ nhấn mạnh, từ năm 2026, kết quả triển khai Đề án 06 và chuyển đổi số sẽ trở thành tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.