Sửa đổi Luật Thủ đô: Khát vọng về thể chế tầm vóc thế kỷ

Khơi thông điểm nghẽn bằng tư duy trao quyền thực chất

Sự phát triển của một đô thị đặc biệt như Hà Nội không thể mãi bị bó hẹp trong những tấm áo cơ chế vốn đã trở nên chật chội. Việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không đơn thuần là sự điều chỉnh các điều khoản kỹ thuật, mà là một cuộc cách mạng về tư duy lập pháp.

Nhìn lại thực tiễn triển khai quy hoạch chung trong hơn 10 năm qua, chúng ta thấy rõ những hạn chế mang tính cấu trúc từ tầm nhìn thiếu linh hoạt đến sự lệch pha giữa quy hoạch và hạ tầng. Để giải quyết triệt để, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần được xây dựng trên nguyên tắc địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

Trọng tâm của sự đổi mới chính là việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền một cách thực chất. Hà Nội cần được trao quyền tự chủ tối đa trong các lĩnh vực đầu tư, tài chính và quản trị đô thị, ngoại trừ những vấn đề cốt cốt lõi như quốc phòng, an ninh hay đối ngoại.

Thực tế từ các siêu dự án như Vành đai 4 hay trục phát triển sông Hồng đã chứng minh nếu không có thẩm quyền đủ mạnh, quy trình thủ tục hành chính sẽ trở thành rào cản làm chậm nhịp đập phát triển.

Việc thể chế hóa các chính sách đặc thù từ Nghị quyết 258/2025/QH15 vào luật chung sẽ tạo ra hành lang pháp lý ổn định, giúp Thủ đô chủ động khai thác nguồn lực đất đai và tài chính, thay vì phải chờ đợi các cơ chế xin cho đơn lẻ.

Một điểm nhấn quan trọng trong cách tiếp cận mới là việc biến Hà Nội thành một phòng thí nghiệm về thể chế cho cả nước. Đây là tư duy đầy táo bạo nhưng hết sức logic. Khi Thủ đô dám thử nghiệm những chính sách mới, những mô hình quản lý chưa có tiền lệ, đó sẽ là tiền đề để nhân rộng ra các địa phương khác nếu thành công.

Tuy nhiên, đi đôi với quyền năng lớn là trách nhiệm giải trình cao. Một hệ thống kiểm soát rủi ro, công khai và minh bạch phải được thiết lập song hành để đảm bảo rằng mọi sự thử nghiệm đều nằm trong tầm kiểm soát và hướng tới lợi ích chung của cộng đồng.

Tầm nhìn một thế kỷ và bài toán tăng trưởng bền vững

Xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ để giải quyết những áp lực hạ tầng trước mắt như ùn tắc giao thông hay ngập lụt, mà phải hướng tới tầm nhìn 100 năm. Một đạo luật có sức sống trường tồn phải là một đạo luật mở, có độ tĩnh về nguyên tắc nhưng đủ độ động về thực thi.

Thay vì sa đà vào những quy định quá chi tiết, dễ dẫn đến nguy cơ sớm lạc hậu trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và kinh tế số, luật cần tập trung vào các khung chính sách mang tính dẫn dắt.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số mà Hà Nội đang hướng tới đòi hỏi những nguồn lực tài chính khổng lồ. Luật mới cần kiến tạo các cơ chế thu hút vốn đột phá, từ việc đa dạng hóa nguồn ngân sách đến việc khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất đai theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.

Khi khung pháp lý đủ mạnh, Hà Nội mới có thể hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nơi hội tụ của các dòng vốn đầu tư chất lượng cao và nhân tài toàn cầu.

Sửa Luật Thủ đô là cơ hội để chúng ta định vị lại vị thế của trái tim cả nước. Nếu xem Luật Thủ đô năm 2012 là nền tảng, thì bản sửa đổi năm 2026 phải là bệ phóng. Sự đồng thuận từ các nhà khoa học, nhà quản lý và các cơ quan lập pháp về việc đổi mới cách tiếp cận chính là tín hiệu tích cực nhất.

Chúng ta không chỉ sửa một văn bản luật, mà đang cùng nhau vẽ nên hình hài của một Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại trong tương lai. Đó là một Thủ đô không chỉ lớn về quy mô mà còn mạnh về nội lực thể chế, đủ sức đương đầu với những thách thức của biến đổi khí hậu và áp lực đô thị hóa toàn cầu.