Sửa đổi Luật để kiểm soát và cấm thuốc lá thế hệ mới

Báo cáo của Bộ Y tế cho thấy, sau hơn 10 năm thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực. Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu trong nam giới trưởng thành giảm, đồng thời tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể cả ở các hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc.

Tuy nhiên, Việt Nam hiện vẫn có có khoảng 15,8 triệu người đang hút thuốc lá. Tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành là 20,8%, trong đó nam giới chiếm 41,1%, nữ giới 0,6%. Nước ta vẫn nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới, cho thấy gánh nặng bệnh tật liên quan đến thuốc lá vẫn rất lớn.

Đặc biệt, sự xuất hiện và việc gia tăng tỷ lệ sử dụng thuốc lá mới (chủ yếu là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng) đang khiến nguy cơ nghiện nicotine lan rộng, đặc biệt trong giới trẻ.

Các sản phẩm này được thiết kế đa dạng, sử dụng nhiều hương liệu hấp dẫn, dễ tiếp cận, đặc biệt với thanh thiếu niên. Không chỉ chứa nicotine gây nghiện, nhiều sản phẩm còn có các thành phần chưa được kiểm soát đầy đủ về mức độ an toàn đối với sức khỏe.

Thuốc lá điện tử sử dụng nhiều hương liệu, hóa chất nên có thể bị lợi dụng để sử dụng mà túy thông qua việc phối trộn. Người sử dụng có thể tư ý tăng tỷ lệ nicotine quá mức hoặc thêm ma túy và các chất gây nghiện khác vào để sử dụng mà khó bị phát hiện.

Thông tin từ Bộ Y tế cho hay, một số khảo sát trong cộng đồng sử dụng thuốc lá điện tử đã cho thấy mối liên quan rõ ràng giữa sử dụng thuốc lá điện tử với các tệ nạn xã hội khác như ma túy, hút shisha và các chất gây nghiện khác. Một số trường hợp ngộ độc do pha trộn ma túy vào dung dịch thuốc lá điện tử đã được ghi nhận ở Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai và Trung tâm Giám định ma túy, Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an. Những hệ lụy này ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, môi trường, lối sống, hành vi của giới trẻ.

Tại Việt Nam, số trường hợp ngộ độc do sử dụng thuốc lá điện tử đã được ghi nhận ở nhiều tỉnh, thành phố. Đáng chú ý, hầu hết các trường hợp xảy ra ở lứa tuổi thanh, thiếu niên, trong đó có cả nữ giới.

Dù được quảng bá với nhiều thông điệp "ít hại hơn", các bằng chứng khoa học cho thấy thuốc lá điện tử và thuốc lá mới vẫn phát sinh nhiều chất độc hại. Khí dung từ các sản phẩm này có thể chứa: Nicotine gây nghiện Kim loại nặng Các hợp chất hữu cơ bay hơi Một số chất có khả năng gây ung thư

Đặc biệt, nicotine có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên, làm suy giảm khả năng học tập, kiểm soát hành vi và tăng nguy cơ lệ thuộc chất gây nghiện trong tương lai.

Trên thực tế tại Việt Nam, nhiều cơ sở khám chữa bệnh đã ghi nhận nhiều ca cấp cứu liên quan đến ngộ độc thuốc lá điện tử, trong đó có trường hợp liên quan đến việc trộn ma túy tổng hợp vào dung dịch sử dụng.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Dự án Luật là định hướng quản lý chặt, thậm chí: Cấm sản xuất, kinh doanh, quảng cáo và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng Cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán để hạn chế kích thích tiêu dùng

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán nhằm giảm mức độ tiếp cận và hạn chế tác động quảng bá gián tiếp tới người tiêu dùng.

Các chuyên gia cho rằng, việc luật hóa các quy định này là cần thiết để bảo đảm hiệu lực lâu dài, tránh tình trạng buôn bán, quảng cáo trá hình hoặc chuyển dịch sang các hình thức kinh doanh khó kiểm soát.

Nếu được thông qua, đây sẽ là bước đi mạnh mẽ nhằm ngăn chặn sớm các sản phẩm gây nghiện mới trước khi bùng phát rộng trong cộng đồng.