Sử dụng giống cây mọc nhanh để phát triển rừng gỗ lớn

Nguy cơ tiềm tàng từ giống cây tự ươm

Tỉnh Hòa Bình có tổng diện tích tự nhiên hơn 460.000 ha, trong đó hơn 330.000 ha đất lâm nghiệp. Lao động nông, lâm nghiệp chiếm hơn 71% tổng số lao động toàn tỉnh, sản xuất lâm nghiệp có nhiều tiềm năng phát triển.

Nếu những năm trước, người dân hoàn toàn phụ thuộc vào các dự án trồng rừng quốc gia thì hiện nay, nhiều gia đình đã tự trồng rừng kinh tế bằng chi phí của mình. Trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 1.000 trang trại trồng rừng quy mô vừa và nhỏ, cho thu nhập bình quân từ 5-60 triệu đồng/ ha/ chu kỳ. Một số vùng như Lạc Thủy, Mai Châu, Tân Lạc, Lạc Sơn … đã xác định được lợi thế của kinh tế rừng.

Tuy nhiên, trong sản xuất và trồng rừng, bà con chủ yếu trồng rừng nguyên liệu, chu kỳ kinh doanh từ 5 – 7 năm, cây keo nhân giống bằng hạt là đối tượng được ưa chuộng. Do điều kiện kinh tế còn hạn chế nên nhiều gia đình vẫn sử dụng cây tái sinh từ hạt giống của chu kỳ trước để trồng.

Điều này nói chung làm giảm chất lượng cây giống, do bố mẹ lựa chọn chủ yếu theo kinh nghiệm nên chất lượng không đảm bảo. Ngoài ra, rễ bề mặt của loài keo này thường bị đổ khi gió lớn. Cây già cỗi cao làm cho sự sinh trưởng và phát triển của cây lúc mới trồng nói chung chậm hơn so với cây Keo lai được chọn lọc từ các tiến bộ kỹ thuật khác.

Thực tế, đối với những vườn ươm có sự giám sát, quản lý của nơi xuất xứ thì cây giống trước khi đưa ra thị trường phải được thẩm định, tỷ lệ sống đạt hơn 90%. Cây giống ở vùng sản xuất nổi tỷ lệ sống thấp, cây sinh trưởng không đồng đều ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và chất lượng gỗ.

Nguyên nhân chính của việc này là do người dân còn e ngại, ham sử dụng cây giống giá rẻ. Nhiều cơ sở sản xuất giống hộ gia đình chưa tuân thủ các quy định về quy trình sản xuất giống. Đơn vị quản lý cấp cơ sở chưa chặt chẽ trong công tác kiểm tra, giám sát …

Tính hiệu khả quan từ trồng rừng gỗ lớn mọc nhanh

Trước thực tế đó, ngành lâm nghiệp tỉnh Hòa Bình đã có nhiều chủ trương nhằm thúc đẩy, bảo vệ và phát triển nghề rừng. Tập trung đầu tư, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, chú trọng phát triển lâm nghiệp thông qua các giống cây lớn nhanh.

Trong đó có mô hình ứng dụng đồng bộ tiến bộ kỹ thuật tại các khu rừng lớn sử dụng các giống keo lai (BV10, BV16, BV32) được nhân giống bằng phương pháp nhân giống. Nuôi cấy mô (keo lai mô). Mô hình do Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hòa Bình triển khai trên diện tích 38 ha tại huyện Tân Lạc và 42 ha tại huyện Lạc Thủy với chu kỳ kinh tế 1012 năm.

Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hòa Bình, rừng keo lớn nhanh được trồng với mật độ 1.330 cây / ha. Các cây trồng trong mô hình được áp dụng đồng bộ các kỹ thuật chọn địa điểm, phát dọn thực bì, làm đất, bón phân theo kỹ thuật đã được hướng dẫn.

Mô keo lai có ưu điểm là được lấy mẫu từ cây bố mẹ khỏe mạnh, có điều kiện sinh trưởng, phát triển tốt trên đồng ruộng và được công nhận cải tạo gen. Quá trình lây truyền. Cây có tán tròn, góc phân cành lớn, thân chính thẳng, không cong. Do nguồn giống được bảo quản trong phòng kỹ thuật nên cây con ít bị sâu bệnh, sinh trưởng và phát triển tốt khi gieo ngoài ruộng. Rút ngắn chu kỳ kinh tế 46 năm đối với gỗ làm nguyên liệu giấy, dăm gỗ, 812 năm đối với gỗ lớn, gỗ xẻ, gỗ dân dụng làm nội thất.

Sau 4 năm trồng thử nghiệm, giống keo mới được người dân đánh giá cao, khả năng phát triển nhanh hơn so với keo tai tượng trồng tại địa phương (giống phổ biến nhất). Tỷ lệ sống đạt 98%, cây sinh trưởng tốt với chiều cao trung bình 90-110cm /3 tháng.

Thành công bước đầu của các mô hình hợp tác từ những ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất, tăng năng suất, tăng hiệu quả kinh tế mà còn giúp nhân dân giảm số kỳ khai thác, chống xói mòn đất, môi trường, chống biến đổi khí hậu, giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp.

Phan Tran