Sóng ngầm thử lòng doanh nghiệp Việt

Việc 109 doanh nghiệp niêm yết, đại diện cho 17,5% vốn hóa toàn thị trường, công bố lợi nhuận sau thuế chỉ tăng 4% so với cùng kỳ năm 2024 là một lời nhắc nhở rằng giai đoạn tăng trưởng dễ dàng đã qua. Trong các quý trước, nhiều ngành được hưởng lợi từ việc phục hồi sau đại dịch hoặc các cú sốc kinh tế, tạo ra mức nền so sánh thấp và dẫn đến tỷ lệ tăng trưởng phần trăm cao ngất ngưởng.

Giờ đây, khi nền kinh tế dần ổn định và đạt ngưỡng phục hồi nhất định, các doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực thực sự của việc tạo ra tăng trưởng bền vững dựa trên năng lực nội tại và hiệu quả hoạt động.

Ngành Ngân hàng, dù chỉ mới có 4/27 đại diện báo cáo, đã cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Trong khi PGB và KLB ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận hai hoặc ba con số (lần lượt 98,1% và 67,7%), thì TPB và NAB chỉ tăng khiêm tốn 4,6% và 5,4%. Điều này cho thấy sự chênh lệch lớn về quy mô và đặc thù kinh doanh.

Dự báo về sự phân hóa tiếp theo, với những ngân hàng như VIB, MBB, CTG có thể tiếp tục tăng trưởng nhờ tín dụng mạnh và giảm dự phòng, trong khi VCB, BID chịu áp lực do tín dụng tăng thấp và NIM (biên lãi ròng) thu hẹp, càng khẳng định bức tranh không đồng đều của ngành tài chính. Đây là dấu hiệu cho thấy cuộc cạnh tranh huy động và cho vay đang gay gắt hơn, đòi hỏi các ngân hàng phải tối ưu hóa quản trị rủi ro và chi phí hoạt động.

Giữa bối cảnh tăng trưởng chung thấp, vẫn có những điểm sáng đáng ghi nhận từ nhóm Phi tài chính. Các ngành như Thép (HPG), Thực phẩm (MSN, VOC), Chăn nuôi (DBC), Hàng không (HVN), Cao su (TRC) và Xuất khẩu (ANV, VGT, HAH) đều đạt được tăng trưởng lợi nhuận tích cực. Điều này cho thấy khả năng thích ứng và sức bật của một số lĩnh vực trước những biến động thị trường.

Đặc biệt, Công nghệ Thông tin (FPT) tiếp tục duy trì đà tăng ổn định gần 20% quý thứ 3 liên tiếp, khẳng định vị thế là "ngọn hải đăng" của nền kinh tế số Việt Nam, nơi công nghệ đang tạo ra giá trị bền vững bất chấp những thách thức chung.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm sáng, nhiều ngành sản xuất và tiêu dùng vẫn đang đối mặt với áp lực phục hồi. Các doanh nghiệp Dầu khí (BSR), Nhiệt điện (POW, HND, PPC), Hóa chất (DCM, LAS, BFC), và Cảng hàng không (ACV) cho thấy sự chậm trễ trong việc lấy lại đà tăng trưởng. Điều này có thể xuất phát từ chi phí đầu vào tăng, giá điện chưa được điều chỉnh, hoặc nhu cầu tiêu dùng phục hồi chưa thực sự mạnh mẽ.

Một yếu tố đáng lưu ý là sự tăng trưởng của nhóm Xuất khẩu. Theo báo cáo, lợi nhuận quý 2 của nhóm này chủ yếu nhờ yếu tố dồn đơn hàng để né thuế, đặc biệt là từ thị trường Mỹ. Đây là một con dao hai lưỡi.

Mặc dù mang lại hiệu quả ngắn hạn, nhưng rủi ro thuế quan hiện hữu, khi nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ có thể phải chịu mức thuế đối ứng lên tới 20%, sẽ gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận và triển vọng tăng trưởng trong các quý tiếp theo. Điều này buộc các doanh nghiệp xuất khẩu phải nhanh chóng tìm kiếm giải pháp đa dạng hóa thị trường, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và nâng cao giá trị gia tăng để giảm thiểu phụ thuộc.

Trên thị trường chứng khoán, Vn-Index đã có một hành trình ấn tượng, tăng 36% so với đáy 1 năm thiết lập ngày 9/4, và hiện đang tiệm cận vùng đỉnh lịch sử 1.500 điểm. Đà tăng này được hỗ trợ bởi thanh khoản cải thiện và dòng tiền khối ngoại quay trở lại mạnh mẽ. Tuy nhiên, hệ số P/E hiện tại đã tăng lên 14,6x, tương đương mức trung bình giai đoạn từ 2020 đến nay và cao hơn 35% so với đáy 1 năm (10,8x).

Sự chênh lệch giữa đà tăng của thị trường chứng khoán và tốc độ tăng trưởng lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp đang đặt ra một câu hỏi lớn về định giá. Khi P/E không còn ở vùng hấp dẫn, trong khi triển vọng tăng trưởng lợi nhuận quý 2 khó duy trì ở mức hai chữ số, nhà đầu tư cần hết sức thận trọng.

 Thị trường có thể đang phản ánh kỳ vọng vào sự phục hồi mạnh mẽ hơn trong tương lai, hoặc đơn thuần là hiệu ứng tâm lý. Tuy nhiên, nếu lợi nhuận thực tế không theo kịp kỳ vọng, áp lực điều chỉnh có thể xuất hiện.

Quý 2/2025 không chỉ là một quý kinh doanh đơn thuần mà là một phép thử về khả năng chống chịu và thích nghi của doanh nghiệp Việt Nam. Mức tăng trưởng lợi nhuận thấp nhất trong 8 quý cho thấy nền kinh tế đang bước vào giai đoạn tăng trưởng thực chất hơn, ít phụ thuộc vào yếu tố nền thấp. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường.

Đối với nhà đầu tư, đây là thời điểm để nhìn xa hơn những con số tăng trưởng đơn thuần. Việc phân tích sâu sắc từng ngành, từng doanh nghiệp, đặc biệt là khả năng quản trị rủi ro và tiềm năng phát triển bền vững, trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Chỉ khi các doanh nghiệp thực sự tạo ra giá trị bền vững và có khả năng chống chịu trước các biến động vĩ mô, thị trường chứng khoán mới có thể duy trì đà tăng trưởng một cách vững chắc, không chỉ dựa trên kỳ vọng mà còn dựa trên nền tảng của lợi nhuận thực chất. Bức tranh quý 2/2025 là lời nhắc nhở rằng, trong bối cảnh thị trường ngày càng phức tạp, sự khôn ngoan và tầm nhìn dài hạn sẽ là chìa khóa thành công.