Siết chuẩn kinh doanh dịch vụ cảng hàng không

Định hình rào cản kỹ thuật và năng lực tài chính cốt lõi

Ngành hàng không Việt Nam đang bước vào một giai đoạn quản trị mới với những yêu cầu khắt khe hơn nhằm tiệm cận các tiêu chuẩn an toàn và an ninh toàn cầu. Sự ra đời của Nghị định số 205/2026/NĐ-CP do Chính phủ vừa ban hành quy định về cảng hàng không và bãi cất, hạ cánh được xem là một bước đi chiến lược, thiết lập lại trật tự và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các đơn vị khai thác.

Không còn dừng lại ở những quy định mang tính khuyến khích, thể chế mới đã luật hóa hàng loạt điều kiện kinh doanh nghiêm ngặt đối với cả doanh nghiệp khai thác cảng lẫn các đơn vị cung ứng dịch vụ phụ trợ mặt đất.

Về mặt tài chính, nghị định đặt ra một rào cản dòng vốn rất rõ ràng để bảo đảm tính bền vững của các dự án hạ tầng quốc gia. Cụ thể, doanh nghiệp kinh doanh cảng hàng không phải duy trì mức vốn chủ sở hữu tối thiểu là 100 tỷ đồng. Đặc biệt, để bảo đảm an ninh quốc phòng và chủ quyền không lưu, tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài tại các doanh nghiệp này được khống chế nghiêm ngặt không vượt quá ngưỡng 30% vốn điều lệ, trừ các trường hợp có quy định khác từ điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh tiềm lực tài chính, yếu tố con người và quản trị vận hành được nâng tầm thành điều kiện tiên quyết. Các đơn vị bắt buộc phải kiện toàn bộ máy nhân sự chuyên trách, có đủ chứng chỉ đào tạo chuyên sâu về hệ thống quản lý an toàn và đáp ứng toàn bộ các quy định khắt khe của pháp luật chuyên ngành về an ninh hàng không.

Điểm mới đáng chú ý trong quy trình quản lý hành chính là sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Hàng không Việt Nam và Bộ Xây dựng trong việc thẩm định, cấp phép, với thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn tối đa chỉ còn từ 2 đến 5 ngày làm việc, thể hiện tinh thần cải cách thủ tục mạnh mẽ của Chính phủ.

Siết chặt kỷ cương thị trường và chuẩn hóa dịch vụ mặt đất

Một trong những điểm đột phá và mang tính răn đe cao nhất của Nghị định số 205/2026/NĐ-CP chính là việc quy định tường minh 5 trường hợp sẽ bị hủy bỏ giấy phép kinh doanh. Chế tài nghiêm khắc này sẽ áp dụng nếu doanh nghiệp để vốn chủ sở hữu sụt giảm dưới mức chuẩn liên tiếp trong 2 năm; gian lận thông tin khi lập hồ sơ; không xin được Giấy chứng nhận cảng hàng không sau một năm cấp phép hoặc không khắc phục các vi phạm an toàn trong vòng 30 ngày theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Việc thiết lập chế tài mạnh tay này giúp loại bỏ những doanh nghiệp năng lực kém, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho hành khách và chuỗi logistics hàng không.

Nhìn rộng hơn ra toàn bộ hệ sinh thái tại các sân bay, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ hàng không như khai thác nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa, kho bãi hay cung ứng xăng dầu cũng đối mặt với các tiêu chuẩn kỹ thuật mới. Nhóm doanh nghiệp này phải bảo đảm có vốn tối thiểu 30 tỷ đồng và trần sở hữu ngoại cũng giới hạn ở mức 30%. Để được vận hành, họ phải sở hữu hệ thống tài liệu quản trị toàn diện, từ phương án ứng phó khẩn nguy, chương trình an ninh, đến quy trình phòng chống dịch bệnh và hồ sơ bảo vệ môi trường.

Dưới góc nhìn của các chuyên gia vận hành, yêu cầu nhân sự phụ trách an toàn dịch vụ mặt đất phải có tối thiểu 5 năm kinh nghiệm thực tế là một bước đi căn cơ. Hàng không là ngành công nghiệp đặc thù, nơi một sai sót nhỏ ở khâu kỹ thuật mặt đất cũng có thể dẫn đến thảm họa nghiêm trọng.

Việc bắt buộc chuẩn hóa từ hạ tầng, trang thiết bị đến năng lực nhân sự sẽ tạo ra một bộ lọc chất lượng cao cho thị trường. Khi nghị định chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, các doanh nghiệp sẽ buộc phải tăng tốc tái cấu trúc, đầu tư bài bản để không bị đào thải, từ đó đưa hạ tầng hàng không Việt Nam phát triển bền vững và an toàn hơn.