Quảng Trị: Quyết tâm kiến tạo động lực phát triển từ những công trình trọng điểm

Hạ tầng là bệ đỡ cho sự bứt phá

Từ Khu bến cảng nước sâu Mỹ Thủy, tuyến đường ven biển kết nối Hành lang kinh tế Đông - Tây, Cảng hàng không Quảng Trị cho đến mô hình lúa hữu cơ, chuỗi giá trị cây sắn, cũng như nghiên cứu xây dựng Khu thương mại tự do…, tất cả đều cho thấy một tinh thần đổi mới tư duy phát triển, gắn kết hạ tầng, sản xuất và thương mại để tạo ra động lực tăng trưởng bền vững. Trong bức tranh ấy, có thể thấy rõ quyết tâm của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân nhằm đưa Quảng Trị trở thành điểm sáng trong khu vực Bắc Trung Bộ, nơi hội tụ của kết nối hạ tầng, kinh tế biển, thương mại biên giới và nông nghiệp sạch.

Hình ảnh hàng trăm công nhân và hàng chục máy móc, thiết bị ngày đêm hoạt động không ngừng nghỉ trên đại công trường Khu bến cảng Mỹ Thủy là minh chứng sống động cho quyết tâm đưa các công trình trọng điểm về đích đúng hẹn. Sau nhiều năm chuẩn bị, giờ đây, một cảng nước sâu có khả năng đón tàu trọng tải lớn đã hiện rõ hình hài, mở ra cơ hội kết nối thương mại quốc tế cho Quảng Trị. Với việc hoàn thành cầu bến số 1 vào cuối tháng 11/2025 và cầu bến số 2 trong quý I/2026, cảng Mỹ Thủy hứa hẹn sẽ trở thành cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng, giảm chi phí logistics, tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa trong vùng.

Cùng với đó, tuyến đường ven biển kết nối Hành lang kinh tế Đông - Tây cũng đang được gấp rút triển khai. Đây là tuyến huyết mạch không chỉ tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa từ cảng biển vào sâu nội địa, mà còn kết nối Quảng Trị với các tỉnh miền Trung và các nước trên tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây. Tiến độ đã đạt gần 40% giá trị khối lượng, với nhiều đoạn tuyến, cầu cống đang được hoàn thiện. Dự kiến, đến năm 2026, toàn tuyến sẽ hoàn thành, đưa vào sử dụng, góp phần hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ, liên vùng, liên quốc gia.

Trong khi đó, Dự án Cảng hàng không Quảng Trị cũng đang chạy đua với thời gian. Những hạng mục quan trọng như sân đỗ máy bay, đường công vụ đã hoàn thành, đường cất hạ cánh, đường lăn và nhà ga hành khách đang triển khai đồng bộ. Chính phủ yêu cầu địa phương và nhà đầu tư quyết tâm hoàn thành giai đoạn 1 chậm nhất vào tháng 7/2026, phấn đấu đưa sân bay vào khai thác sớm hơn vào dịp 30/4/2026. Khi đó, Quảng Trị sẽ sở hữu đầy đủ các loại hình giao thông: đường bộ cao tốc, đường sắt Bắc - Nam, cảng biển nước sâu và cảng hàng không, trở thành trung điểm kết nối hai hành lang kinh tế Đông - Tây, Bắc - Nam và kết nối trực tiếp với các thị trường quốc tế.

Những công trình hạ tầng này không chỉ đơn thuần là các dự án xây dựng, mà là nền tảng để tạo ra “đột phá kép”: vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại chỗ, vừa mở ra cơ hội liên kết vùng và quốc tế, biến Quảng Trị thành cửa ngõ giao thương mới của Việt Nam.

Phát triển hạ tầng là điều kiện cần, nhưng để đảm bảo sự phát triển bền vững, Quảng Trị còn phải tạo dựng nền sản xuất hiện đại, giá trị cao, gắn chặt với thị trường. Tại các vùng đồng bằng, doanh nghiệp đã phối hợp cùng chính quyền và người dân triển khai mô hình lúa hữu cơ, với quy trình canh tác nghiêm ngặt, thay thế dần phương thức truyền thống. Sản phẩm lúa hữu cơ không chỉ đảm bảo an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng, mà còn có giá trị xuất khẩu cao, mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp tỉnh nhà. Người dân nhờ vậy có thu nhập cao hơn, yên tâm sản xuất bởi đầu ra đã được doanh nghiệp bao tiêu. Đây là minh chứng cho mô hình “doanh nghiệp đồng hành cùng nông dân”, giúp thay đổi tập quán canh tác, đưa sản phẩm nông nghiệp Quảng Trị lên một tầm cao mới.

Không chỉ dừng lại ở lúa hữu cơ, ở miền núi Quảng Trị, cây sắn cũng đã được nâng cao giá trị nhờ mô hình khép kín: sản xuất - thu mua - chế biến - xuất khẩu. Việc xây dựng nhà máy sắn ở vùng cao đã giúp bà con, trong đó phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, xóa bỏ tình trạng sản xuất manh mún, giảm thiểu rủi ro do thời tiết và giá cả. Những “câu lạc bộ sắn trăm triệu đồng” ở xã Lìa là minh chứng sống động cho sự thay đổi trong tư duy và đời sống của nông dân nơi đây.

Có thể nói, chính sự kết hợp giữa hạ tầng hiện đại và mô hình sản xuất tiên tiến, thân thiện với môi trường đã góp phần đưa kinh tế Quảng Trị phát triển theo hướng bền vững, đa dạng, vừa chú trọng công nghiệp, dịch vụ, vừa giữ vai trò quan trọng cho nông nghiệp và nông thôn.

Khát vọng xây dựng Khu thương mại tự do

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, Quảng Trị không dừng lại ở việc phát triển hạ tầng và nông nghiệp, mà còn mạnh dạn nghiên cứu mô hình Khu thương mại tự do (FTZ), một mô hình đã thành công tại nhiều quốc gia. Với vị trí chiến lược ở Bắc Trung Bộ, sở hữu ba cửa khẩu quốc tế và cảng biển nước sâu Mỹ Thủy, Quảng Trị có tiềm năng lớn để hình thành trung tâm logistics và thương mại xuyên biên giới.

Hội thảo khoa học “Mô hình Khu thương mại tự do tại một số quốc gia trên thế giới - bài học cho Quảng Trị” đã chỉ ra nhiều kinh nghiệm quý giá, đồng thời khẳng định tính khả thi của việc xây dựng FTZ tại địa phương. Các chuyên gia cho rằng, một Khu thương mại tự do tại Quảng Trị sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, thu hút đầu tư nước ngoài, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics và tạo việc làm cho người dân. Đây cũng là bước đi phù hợp với định hướng phát triển Quảng Trị thành trung tâm kết nối thương mại khu vực tiểu vùng sông Mê Kông và Đông Nam Á.

Việc nghiên cứu, đề xuất mô hình FTZ không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược, mà còn cho thấy khát vọng bứt phá, đưa Quảng Trị vượt ra ngoài giới hạn của một tỉnh nghèo, vươn tới vai trò cửa ngõ thương mại quốc tế.

Chiến lược phát triển kinh tế của Quảng Trị hiện nay được xây dựng trên ba trụ cột rõ ràng: hạ tầng trọng điểm, doanh nghiệp gắn bó với sản xuất nông nghiệp, và định hướng thương mại quốc tế thông qua mô hình Khu thương mại tự do. Ba trụ cột này vừa bổ sung, vừa hỗ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ sinh thái phát triển toàn diện.

Nếu hạ tầng tạo nền tảng cho kết nối và hội nhập, thì doanh nghiệp đóng vai trò cầu nối đưa tiến bộ kỹ thuật, công nghệ và thị trường đến với nông dân, trong khi đó Khu thương mại tự do chính là không gian thể chế đặc thù để khai thác tối đa tiềm năng vị trí địa chiến lược của Quảng Trị.

Từ sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, sự đồng hành của doanh nghiệp, sự đồng thuận của người dân, Quảng Trị đang từng bước hiện thực hóa khát vọng phát triển, biến những công trình, ý tưởng và mô hình hôm nay thành động lực tăng trưởng ngày mai. Tin tưởng rằng, với quyết tâm hiện tại, Quảng Trị sẽ sớm khẳng định vị thế mới trên bản đồ kinh tế Việt Nam và khu vực.