Phú Thọ tái định vị mô hình tăng trưởng, hướng tới cực công nghiệp mới phía Bắc

Từ quy mô mới đến yêu cầu về chất lượng tăng trưởng

Với quy mô kinh tế gần 16 tỷ USD, dân số khoảng 4 triệu người và vị trí cửa ngõ kết nối vùng Trung du và miền núi phía Bắc với Hà Nội, đồng bằng sông Hồng, Phú Thọ đang sở hữu những điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng chuyển từ lợi thế chi phí sang chất lượng thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực, mục tiêu tăng trưởng hai con số chỉ là bước khởi đầu. Điều quyết định là khả năng chuyển hóa tốc độ tăng trưởng thành năng lực cạnh tranh dài hạn.

Những kết quả kinh tế sáu tháng đầu năm 2026 cho thấy Phú Thọ đang tạo dựng nền tảng tích cực cho mục tiêu này. GRDP tăng 10,18%, đưa địa phương trở thành một trong chín tỉnh, thành phố có tốc độ tăng trưởng trên 10%, đứng thứ 7 cả nước và dẫn đầu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Đây không chỉ là con số phản ánh đà phục hồi của nền kinh tế mà còn cho thấy quá trình chuyển dịch cơ cấu đang diễn ra theo hướng tích cực hơn, với vai trò ngày càng rõ của công nghiệp chế biến, chế tạo và khu vực dịch vụ.

Đằng sau mức tăng trưởng này là sự cộng hưởng của nhiều động lực. Khu vực công nghiệp tiếp tục đóng vai trò đầu tàu khi chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 25,1% so với cùng kỳ. Hoạt động thương mại, dịch vụ duy trì sức cầu ổn định với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 11,4%, trong khi du lịch ghi nhận gần 10,54 triệu lượt khách, mang về doanh thu hơn 10,7 nghìn tỷ đồng. Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 22,04 tỷ USD, tăng 10,9%, phản ánh năng lực sản xuất và hội nhập của khu vực doanh nghiệp tiếp tục được cải thiện.

Bên cạnh đó, thu ngân sách nhà nước ước đạt trên 34,88 nghìn tỷ đồng, tăng 19,2% và hoàn thành hơn 60% dự toán năm. Đây là nguồn lực quan trọng để địa phương tiếp tục đầu tư hạ tầng và thực hiện các chương trình phát triển trong giai đoạn tới.

Nếu công nghiệp là động lực trực tiếp của tăng trưởng thì cải cách thể chế đang trở thành yếu tố tạo sức hấp dẫn mới đối với nhà đầu tư. Sáu tháng đầu năm, Phú Thọ thu hút hơn 1,77 tỷ USD vốn FDI, cao gấp gần năm lần cùng kỳ và vượt kế hoạch năm. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 67,2 nghìn tỷ đồng; hơn 2.800 doanh nghiệp thành lập mới và 665 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp trên địa bàn lên hơn 41.300. Những con số này cho thấy niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư của địa phương đang được củng cố.

Sức hấp dẫn này không chỉ đến từ quy mô thị trường sau sáp nhập mà còn gắn với những cải thiện về chất lượng điều hành. Phú Thọ hiện nằm trong nhóm 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế tốt nhất cả nước. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tiếp nhận hồ sơ trực tuyến giúp giảm khoảng 50% thời gian xử lý, trong khi cơ chế thí điểm "luồng xanh" cắt giảm một nửa thời gian giải quyết thủ tục hành chính và giảm khoảng 28% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh nhiều địa phương cạnh tranh bằng ưu đãi đầu tư, việc giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả quản trị công đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng hơn đối với dòng vốn chất lượng cao.

Song song với cải cách hành chính, chuyển đổi số cũng đang tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới. Quy mô kinh tế số hiện chiếm khoảng 22,71% GRDP, đứng thứ ba cả nước; giá trị xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp số đạt hơn 7 tỷ USD. Những kết quả này cho thấy quá trình chuyển dịch từ lợi thế lao động sang lợi thế công nghệ đã bắt đầu hình thành, mở ra dư địa thu hút các dự án có giá trị gia tăng cao trong thời gian tới.

Phú Thọ: Không còn là tăng trưởng nhanh mà là tăng trưởng bền vững

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, Phú Thọ vẫn đứng trước không ít thách thức nếu muốn trở thành trung tâm công nghiệp mới của khu vực.

Theo đánh giá tại cuộc làm việc với Chính phủ, hạ tầng logistics, khu công nghiệp và khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế lớn vẫn là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ. Cùng với đó là những tồn tại trong công tác giải phóng mặt bằng, xử lý các dự án chậm tiến độ, huy động nguồn lực xã hội và tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây đều là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp nhận các dự án công nghệ cao và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.

Định hướng phát triển mà Chính phủ đặt ra cho Phú Thọ cũng cho thấy yêu cầu chuyển đổi rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Thay vì tiếp tục thu hút các dự án thâm dụng lao động, địa phương được định hướng phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, giá trị gia tăng cao, tập trung vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), chip, bán dẫn, logistics, năng lượng xanh và kinh tế tầm thấp. Đây là những ngành đang dẫn dắt xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới trong dài hạn.

Song song với phát triển công nghiệp, Phú Thọ cũng hướng tới xây dựng hệ sinh thái kinh tế đồng bộ hơn, từ phát triển logistics, bất động sản công nghiệp, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê đến thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn và khai thác hiệu quả giá trị văn hóa, di sản để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng. Việc đa dạng hóa các trụ cột tăng trưởng sẽ góp phần nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài.

Với nền tảng quy mô kinh tế lớn hơn sau sáp nhập, tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm dẫn đầu cả nước cùng những chuyển biến tích cực về môi trường đầu tư và cải cách thể chế, Phú Thọ đang đứng trước cơ hội hình thành một cực tăng trưởng mới của phía Bắc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương cần tiếp tục chuyển trọng tâm từ tăng trưởng theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng tăng trưởng, giải quyết hiệu quả các điểm nghẽn về hạ tầng, logistics và nguồn nhân lực, qua đó tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp và đổi mới sáng tạo của quốc gia.