Philippines: Điểm đến tiềm năng cho giao thương

Thị trường tiềm năng cho doanh nghiệp nước ngoài

Philippines có quy mô dân số lớn lên đến hơn 117 triệu người (2026) với tốc độ tăng trưởng cao. GDP hàng năm của Philippines đạt khoảng 400 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt trên 3.500 USD.

Do sự phân hóa xã hội nên người tiêu dùng có nhu cầu tiêu dùng hàng hóa đa dạng. Thị trường nước này không đòi hỏi quá cao, quá khắt khe trong tiêu thụ các loại sản phẩm hàng hóa, dịch vụ. Hơn nữa, đất nước có lượng người đi xuất khẩu lao động nhiều, kiều hối gửi về nước hàng năm cao, trong khi xu hướng tiêu dùng hơn tiết kiệm.

Nhu cầu tiêu dùng trong nước đối với các sản phẩm hàng hóa lớn nhưng phụ thuộc nhiều vào hàng nhập khẩu. Theo hồ sơ thị trường của Bộ Công Thương Việt Nam, các mặt hàng nhập khẩu chính của nước này gồm các sản phẩm điện tử, điện thoại, khoáng sản, phương tiện giao thông, dụng cụ cơ khí, công nghiệp và sắt thép, cũng là những mặt hàng xuất khẩu mạnh của nhiều doanh nghiệp quốc tế.

Đáng chú ý, trong sáu tháng đầu năm 2026, Philippines đã nhập 2,75 triệu tấn gạo, mức cao nhất từng được ghi nhận trong cùng kỳ kể từ khi BPI bắt đầu thống kê vào năm 2019, tăng 20,1% so với cùng kỳ năm 2025. Theo ông De Mesa – Trợ lý bộ trưởng Nông nghiệp kiêm người phát ngôn Bộ Nông nghiệp, dù lượng gạo nhập khẩu tăng cao, sản xuất trong nước vẫn chịu nhiều sức ép, khiến thị trường cần được bổ sung nguồn cung để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng.

Xu hướng này cho thấy nhu cầu nhập khẩu của Philippines chưa hạ nhiệt, qua đó mở rộng dư địa cho các nhà cung ứng nước ngoài trong thời gian tới.

Hàng rào pháp lý phân cấp phức tạp tại Philippines

Dù tiềm năng là không thể phủ nhận, doanh nghiệp nước ngoài không nên nhìn nhận Philippines như một thị trường “dễ tính” theo tư duy “bán là xong”. Thực tế, hàng hóa khi cập cảng phải đối mặt với hệ thống hàng rào pháp lý phân cấp phức tạp. Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines (DTI) phân loại hàng nhập khẩu thành 4 nhóm định danh rõ ràng: tự do, quản lý, hạn chế và cấm. Điều này đồng nghĩa với việc cùng một danh mục sản phẩm, thủ tục tiếp cận và xin giấy phép có thể xoay chuyển hoàn toàn tùy thuộc vào bản chất điều tiết tại thời điểm đó.

Rủi ro lớn nhất đối với các nhà đầu tư và xuất khẩu chính là biên độ dịch chuyển chính sách quá nhanh, đặc biệt ở nhóm mặt hàng nhạy cảm như nông sản. Việc Philippines đột ngột áp dụng cơ chế thuế nhập khẩu điều chỉnh theo quý từ đầu năm 2026 đối với mặt hàng gạo là minh chứng rõ nét cho thấy khung pháp lý có thể đảo chiều lập tức theo biến động giá toàn cầu. Nếu doanh nghiệp chỉ nhìn vào số liệu nhu cầu mà bỏ qua bước quản trị rủi ro chính sách, kịch bản biên lợi nhuận sụt giảm, ách tắc thông quan và phát sinh chi phí lưu kho là điều khó tránh khỏi.

Ngoài rủi ro chính sách, nguy cơ lớn còn nằm ở chứng từ và thanh toán. Theo tổng quan về quy trình nhập khẩu hàng hóa vào Philippines, bộ hồ sơ thường bao gồm hóa đơn thương mại, vận đơn và các giấy phép hoặc giấy chứng nhận chuyên ngành tùy mặt hàng. Với một số lô hàng, doanh nghiệp còn phải nộp thêm giấy tờ phục vụ kiểm tra và xác minh hải quan. Vì vậy, việc ký kết hợp đồng vội vã qua các đối tác trung gian chưa được thẩm định năng lực pháp nhân có thể biến một lỗi chính tả nhỏ trên chứng từ thành nguyên nhân khiến hàng bị giam giữ tại cảng container, trực tiếp làm đứt gãy dòng tiền.

Để giao thương an toàn tại thị trường Philippines, các chuyên gia thương mại quốc tế đưa ra khuyến nghị cho các doanh nghiệp. Thứ nhất, không nên mặc định mọi mặt hàng đều được nhập dễ dàng, vì nhóm hàng có quản lý hoặc hạn chế sẽ cần giấy tờ bổ sung và có thể phải xin chấp thuận trước khi hàng cập cảng. Thứ hai, không nên giao hàng khi chưa có cơ chế bảo đảm thanh toán rõ ràng, nhất là với khách mới hoặc đơn hàng giá trị lớn. Thứ ba, không nên chỉ dựa vào cam kết thương mại miệng của đối tác mà phải đối chiếu bằng hồ sơ pháp lý, năng lực tài chính và lịch sử giao dịch thực tế.

Chiến lược thâm nhập tối ưu lúc này là phải chuyển từ thế “bị động đối phó” sang “chủ động phòng vệ”. Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình kiểm tra chéo với đơn vị logistics và đại lý nhập khẩu bản địa trước khi hàng rời cảng.

Ở góc độ phòng ngừa rủi ro tài chính, các chuyên gia Khối Quản trị rủi ro và Thanh toán quốc tế thuộc Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) khuyến nghị tuyệt đối không áp dụng phương thức thanh toán mở (Open Account) với khách hàng mới. Thay vào đó, phải sử dụng Thư tín dụng không thể hủy ngang hoặc yêu cầu tỷ lệ đặt cọc cao để khóa rủi ro ngay từ đầu.

Đặc biệt, theo nhận định từ đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA): “Trong thương mại với Philippines, đơn hàng thắng không phải là đơn hàng chốt nhanh nhất, mà là đơn hàng ít sai chứng từ nhất”. Nói cách khác, sự chỉn chu trong khâu xử lý dữ liệu và tuân thủ thủ tục hải quan chính là hàng rào phòng vệ hữu hiệu nhất đối với biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Từ nhu cầu nhập khẩu lớn, cơ cấu tiêu dùng đa dạng đến dư địa tăng trưởng rộng mở, Philippines tiếp tục trở thành địa bàn chiến lược đầy tiềm năng. Việc thành hay bại của doanh nghiệp nước ngoài khi thâm nhập thị trường được quyết định bởi năng lực quản trị rủi ro pháp lý, sự chuẩn xác về chứng từ và mức độ nhạy bén trước các bước chuyển dịch chính sách của nước sở tại. Chủ động thiết lập hệ thống phòng vệ kỹ thuật và tài chính chính là con đường duy nhất để tối ưu hóa lợi nhuận thực tế bền vững.