Phát triển tài chính vi mô nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện
Hồng Giang
Ngân hàng Nhà nước đã cấp Giấy phép đăng ký cho 4 tổ chức tài chính vi mô với quy mô tổng tài sản trên 10 nghìn tỷ đồng, phục vụ khoảng 500.000 khách hàng.
Những bước phát triển đáng ghi nhận trong tài chính vi mô
Phát biểu tại tọa đàm “Tài chính vi mô cho thúc đẩy tài chính toàn diện – thực trạng và giải pháp” do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức vào ngày 17/5, Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đào Minh Tú cho biết, thực tiễn tại nhiều quốc gia đã minh chứng đóng góp của tài chính vi mô cho xóa đói, giảm nghèo và thúc đẩy tài chính toàn diện.
Theo Phó Thống đốc, tại Việt Nam, Chính phủ đã đưa ra Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 là cần tiếp tục có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức tài chính vi mô phát triển, tăng số lượng các tổ chức tài chính vi mô để gia tăng khả năng tiếp cận dịch vụ khách hàng, hỗ trợ việc triển khai Chiến lược quốc gia về tài chính toàn diện.
Bên cạnh đó, mục tiêu chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 cũng được đặt ra:
“Phát triển hệ thống các tổ chức, chương trình, dự án tài chính vi mô hoạt động an toàn, hiệu quả, bền vững, hướng tới mục tiêu phục vụ người nghèo, người thu nhập thấp, phụ nữ và doanh nghiệp siêu nhỏ với các sản phẩm, dịch vụ tài chính đa dạng, linh hoạt, phù hợp, góp phần thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đảm bảo an sinh xã hội và giảm nghèo bền vững”.
Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đào Minh Tú phát biểu tại Tọa đàm - Ảnh: VGP/HT
Theo Phó Thống đốc, để thực hiện mục tiêu này, Chiến lược đặt ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp. Cụ thể:
(i) Khuyến khích phát triển mô hình liên kết hoạt động của các ngân hàng thương mại với các tổ chức, chương trình, dự án tài chính vi mô;
(ii) Khuyến khích hợp tác giữa các tổ chức, chương trình, dự án tài chính vi mô và các tổ chức công nghệ tài chính;
(iii) Hỗ trợ các tổ chức, chương trình, dự án tài chính vi mô trong việc tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi;
(iv) Tăng cường xã hội hóa việc hỗ trợ, tham gia đóng góp nguồn lực tài chính trong cung ứng sản phẩm, dịch vụ tài chính vi mô.
Ông Đào Minh Tú cũng đánh giá, triển khai các nhiệm vụ, giải pháp trên, khu vực tài chính vi mô đã có những bước phát triển đáng ghi nhận.
Cụ thể, hiện có 4 tổ chức tài chính vi mô (TCTCVM) và 79 chương trình, dự án tài chính vi mô đã được NHNN cấp giấy phép đăng ký; số lượng khách hàng của 4 tổ chức tài chính vi mô đạt 500.000 khách hàng; tổng tài sản, vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu của 4 tổ chức này đạt lần lượt là 10.380 tỷ đồng, 1.060 tỷ đồng và 2.444 tỷ đồng.
Vẫn còn tồn tại khó khăn
Mặc dù vậy, Phó Thống đốc Đào Minh Tú cũng nhìn nhận, quy mô hoạt động của các tổ chức, chương trình, dự án tài chính vi mô còn khá nhỏ, chưa tương xứng với tiềm năng phát triển và đang gặp một số khó khăn. Việc tăng trưởng nguồn vốn còn hạn chế do chưa khuyến khích được mọi nguồn lực xã hội tham gia vào hoạt động tài chính vi mô. Một số quy định chưa phù hợp với thực tiễn, gây khó khăn trong quá trình hoạt động…
Cụ thể về những vướng mắc liên quan đến khuôn khổ pháp lý, ông Phạm Minh Tú chỉ ra 4 vướng mắc chính:
Thứ nhất, quy định về chủ sở hữu và thành viên sáng lập của tổ chức tài chính vi mô còn khá chặt (chủ sở hữu/thành viên sáng lập của tổ chức tài chính vi mô phải là tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; ngân hàng nước ngoài); chưa có quy định cho phép các tổ chức tài chính vi mô được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần nên chưa kêu gọi được đa dạng các nhà đầu tư tham gia tạo nguồn vốn cho hoạt động.
Thứ hai, quy định đối tượng khách hàng của các tổ chức tài chính vi mô chỉ là hộ nghèo, hộ cận nghèo và doanh nghiệp siêu nhỏ; trong khi các đối tượng khác như hộ công nhân, lao động, hộ có thu nhập thấp (chiếm tỷ trọng lớn trong dân số) rất cần tiếp cận dịch vụ tài chính vi mô thì không thuộc đối tượng khách hàng của tài chính vi mô.
Thứ ba, quy định về thủ tục vay vốn, xét duyệt cấp tín dụng, kiểm tra sử dụng tiền vay của tổ chức tài chính vi mô đang phải áp dụng giống các ngân hàng thương mại. Tổ chức tài chính vi mô không được huy động vốn bằng phát hành trái phiếu, không được mở tài khoản cho khách hàng.
Thứ tư, việc chuyển đổi các chương trình, dự án tài chính vi mô thành các tổ chức tài chính vi mô chính thức còn chậm do vướng mắc trong quy định về thời hạn thực hiện chuyển đổi và các trường hợp phải chuyển đổi thành tổ chức tài chính vi mô...
Thúc đẩy phát triển hoạt động tài chính vi mô
Tại buổi tọa đàm, các chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà quản lý đi sâu, tập trung thảo luận, đánh giá một cách đầy đủ, toàn diện thực tiễn hoạt động của một số tổ chức, chương trình, dự án tài chính vi mô cũng như thực trạng tiếp cận tài chính của các khách hàng tài chính vi mô; đồng thời rà soát, phân tích hành lang pháp lý cũng như các kinh nghiệm quốc tế.
Tọa đàm với chủ đề: “Tài chính vi mô cho thúc đẩy tài chính toàn diện – thực trạng và giải pháp” - Ảnh: VGP
Ông Phạm Minh Tú, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược ngân hàng - NHNN nhấn mạnh tài chính vi mô là một công cụ hữu hiệu thúc đẩy tài chính toàn diện.
Mạng lưới hoạt động tài chính vi mô gần dân, phục vụ tốt/nhanh chóng nhu cầu của những người nghèo, người có thu nhập thấp, người yếu thế, phụ nữ, người dân sống ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ góp phần gia tăng tỷ lệ người dân tiếp cận và sử dụng dịch vụ tài chính tại Việt Nam.
Đồng thời, tài chính vi mô cũng luôn làm tốt, có hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục, chia sẻ những kiến thức tài chính và kỹ năng sử dụng tiền hiệu quả nhất cho các thành viên/khách hàng.
Để có thể phát huy vai trò là một trụ cột thúc đẩy tài chính toàn diện tại Việt Nam, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tổ chức và hoạt động của các tổ chức tài chính vi mô.
Trong đó cần tập trung vào một số nội dung như thống nhất quy định về khách hàng tài chính vi mô phù hợp với quy định tại Luật sửa đổi Luật các tổ chức tín dụng (TCTD); sửa đổi quy định về thành viên góp vốn theo hướng không bắt buộc phải có một tổ chức chính trị, chính trị xã hội...; tăng cường quản lý nhà nước đối với các hoạt động của tài chính vi mô nhất là các chương trình dự án khá đa dạng tại các tỉnh, thành phố hiện nay…
Bên cạnh đó, không ngừng nâng cao năng lực hoạt động của các tổ chức tài chính vi mô, các chương trình, dự án tài chính vi mô như: Tăng nguồn vốn từ vốn chủ sở hữu, nhà đầu tư trong nước và trái phiếu/huy động nguồn vốn từ nhà đầu tư nước ngoài; nâng cao năng lực quản trị rủi ro; đầu tư ứng dụng công nghệ vào các quy trình hoạt động để nâng cao hiệu quả, rút ngắn thời gian, tiết giảm chi phí…
Theo đó, các chuyên gia khác cũng cho rằng cần tăng cường các hoạt động giáo dục, truyền thông về hiểu biết tài chính cho khách hàng và người dân để giúp họ quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn tài chính, góp phần cải thiện thu nhập, hướng tới mục tiêu tài chính bền vững.
Đồng thời, tiếp tục khuyến khích phát triển mô hình liên kết hoạt động của các ngân hàng thương mại với các tổ chức, chương trình, dự án tài chính vi mô thông qua hình thức cung cấp vốn tín dụng.
