Phát triển nhà ở xã hội: Cắt giảm ít nhất 50% thủ tục hành chính

Rút ngắn quy trình

Nhìn lại thời gian qua, Chính phủ đã có tới 22 nghị quyết, 12 chỉ thị và hàng loạt quyết định, công điện nhằm tháo gỡ khó khăn cho lĩnh vực nhà ở xã hội. Đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn hộ giai đoạn 2021–2030 dành cho người thu nhập thấp, công nhân, cán bộ, nhà khoa học… được xem là bước đi cụ thể hóa chiến lược này. Tính đến nay, hơn 696 dự án đã và đang được triển khai với quy mô hơn 637.000 căn; riêng 9 tháng đầu năm 2025, đã có hơn 50.000 căn hoàn thành, đạt hơn một nửa kế hoạch năm.

Con số ấy phản ánh rõ sự chuyển động của toàn hệ thống, nhưng cũng đồng thời chỉ ra giới hạn về năng lực triển khai. Khi các quy trình, thủ tục vẫn còn chồng chéo, phức tạp, thời gian phê duyệt kéo dài, thì chi phí xã hội tăng cao, làm chậm dòng chảy của nguồn lực. Trong bối cảnh ấy, yêu cầu rút ngắn quy trình, giảm thủ tục không đơn thuần là cải cách hành chính, mà là điều kiện tiên quyết để chính sách đi vào đời sống, để một “đề án triệu căn nhà” không dừng lại ở những văn bản hành chính.

Thủ tướng nhấn mạnh: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đặt rõ trọng tâm vào tính chủ động, trách nhiệm và năng lực thực thi ở cấp cơ sở. Từ góc nhìn đó, phát triển nhà ở xã hội không thể chỉ dựa vào ngân sách hay chỉ đạo từ Trung ương, mà cần được xem như một nhiệm vụ chính trị gắn liền với quyền lợi và uy tín của từng địa phương. Bởi ở đâu có quỹ đất sạch, quy trình gọn gàng, cơ chế minh bạch, ở đó nhà ở xã hội sẽ phát triển nhanh hơn, bền vững hơn.

Minh bạch hóa quy trình

Một trong những vấn đề lớn của chính sách nhà ở xã hội lâu nay là thiếu sự minh bạch và đồng bộ trong thực hiện. Không ít người dân, dù đủ điều kiện, vẫn gặp khó khi tiếp cận; trong khi có nơi, việc xét duyệt hoặc phân phối chưa bảo đảm đúng đối tượng. Thủ tướng yêu cầu tăng cường hậu kiểm, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông quốc gia để quản lý rõ “ai có nhu cầu, ai đã có nhà, ai chưa có nhà”, nhằm bảo đảm công bằng, ngăn ngừa trục lợi chính sách.

Cùng với đó, các đại biểu tại hội nghị cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc công khai tiêu chí lựa chọn chủ đầu tư và người thụ hưởng. Một cơ chế minh bạch không chỉ giúp tránh tiêu cực mà còn củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân – hai chủ thể quan trọng nhất của chính sách. Khi doanh nghiệp được trao quyền đầu tư rõ ràng, có cơ chế ưu tiên tiếp cận vốn tín dụng, quỹ đất, họ sẽ mạnh dạn hơn trong việc tham gia các dự án quy mô lớn. Và khi người dân được tiếp cận thông tin minh bạch, họ sẽ chủ động hơn trong việc đăng ký, giám sát và sử dụng chính sách đúng mục tiêu.

Nhà ở xã hội, theo cách tiếp cận mới, không chỉ là xây nhà giá rẻ, mà là kiến tạo môi trường sống văn minh, bền vững, hài hòa trong tổng thể đô thị và nông thôn. Thủ tướng yêu cầu quy hoạch các khu đô thị mới phải có nhiều phân khúc nhà ở, trong đó nhà ở xã hội dùng chung hạ tầng giao thông, điện, nước, trường học, y tế, văn hóa. Cách tiếp cận này vừa tiết kiệm quỹ đất, vừa đảm bảo người dân được hưởng thụ hạ tầng tương đương, tránh hình thành khoảng cách về chất lượng sống giữa các nhóm cư dân.

Cùng với việc hoàn thiện nghị quyết mới về phát triển nhà ở xã hội, Thủ tướng giao Bộ Xây dựng phối hợp với các bộ, ngành xây dựng sàn giao dịch, quỹ nhà ở quốc gia và cơ sở dữ liệu chung, coi đây là bước đột phá trong quản trị thị trường. Khi thông tin được liên thông, minh bạch, nhà ở xã hội sẽ không còn là lĩnh vực “xin – cho”, mà trở thành một thị trường có quy tắc, có cạnh tranh, có kiểm soát.