Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là lựa chọn bắt buộc

Là con đường duy nhất để phát triển đất nước

Sau khi nghe báo cáo Chuyên đề về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết, cập nhật kiến thức Chuyên đề nằm trong kế hoạch, chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Đây là hoạt động cụ thể, khẳng định quyết tâm cao nhất của lãnh đạo Đảng, Nhà nước thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Để lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện thành công Nghị quyết này, chính các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư tiên phong trong cập nhật kiến thức với lĩnh vực mới, khó và thay đổi liên tục này.

Theo Tổng Bí thư, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là lựa chọn bắt buộc, là con đường duy nhất để đưa đất nước phát triển và nâng cao đời sống cho nhân dân. Và tới đây phải triển khai thật mạnh để đạt hai mục tiêu cao nhất: Quản trị xã hội tốt hơn và phải đi vào sản xuất, tăng năng suất lao động. Tuy nhiên, từ trước tới nay, chủ yếu ứng dụng vào việc quản trị xã hội, chưa quan tâm đúng mức tới việc đưa vào quá trình sản xuất để tăng năng suất lao động. Trong thực tế, các doanh nghiệp tư nhân rất nhanh nhạy trong việc tiếp cận những vấn đề này và tổ chức triển khai rất linh hoạt, hiệu quả, góp phần nâng cao khả năng quản trị doanh nghiệp, quản lý dữ liệu và tăng năng suất, chất lượng sản phẩm; do vậy, cần phải bám sát thực tiễn để mở rộng cách tiếp cận.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, báo cáo Chuyên đề về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là rất quan trọng, góp phần nhận thức đầy đủ, sâu sắc về Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.

Tổng Bí thư đề nghị Chính phủ tiếp thu các ý kiến của các đồng chí trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư để tiếp tục hoàn thiện báo cáo phục vụ Hội nghị Trung ương 11 khóa XIII theo đúng kế hoạch. Trong đó, báo cáo cần chú trọng cập nhật những xu hướng mới trên thế giới về khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; đồng thời chỉ ra những vấn đề cụ thể, những giải pháp để triển khai thực hiện nhằm khắc phục hạn chế, tránh việc nêu chung chung, nhằm thống nhất trong nhận thức và hành động để tạo sức mạnh của cả hệ thống chính trị.

Tổng Bí thư giao Văn phòng Trung ương, cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp thu ý kiến tại cuộc họp, bổ sung, hoàn thiện các chương trình, kế hoạch để tham mưu triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.

Khoa học công nghệ là động lực phát triển chính

Ngày 1/4, trong chuyến thăm và làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN), Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng cũng khẳng định rằng khoa học công nghệ là yếu tố chủ chốt để phát triển quốc gia. Theo đó, Bộ KHCN có trách nhiệm rất lớn và cần quyết tâm cao để thực hiện nhiệm vụ được giao.

Sau khi hợp nhất, Bộ KHCN sẽ đảm nhận các chức năng quản lý nhà nước về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, và nhiều lĩnh vực khác như công nghệ cao, công nghệ chiến lược, an toàn bức xạ, viễn thông, công nghiệp thông tin và công nghệ số. Bộ cũng sẽ tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và cải thiện các dịch vụ công trực tuyến.

Trong cuộc họp, Thứ trưởng Bộ KHCN Phạm Đức Long đã trình bày các nhiệm vụ trọng tâm của Bộ trong năm 2025, bao gồm phát triển AI và hạ tầng 5G. Bộ cũng sẽ thúc đẩy chuyển đổi số trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, đồng thời hoàn thiện các nền tảng số và tiêu chí đánh giá mức độ chuyển đổi số.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đánh giá cao sự chuẩn bị của Bộ KHCN trong việc báo cáo các nhiệm vụ trọng tâm, nhấn mạnh rằng trong quá trình đổi mới suốt 40 năm qua, đất nước đã đạt được nhiều thành tựu to lớn. Phó Thủ tướng khẳng định, để đạt được mục tiêu phát triển đến năm 2030 và 2045, động lực chính sẽ là khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đại hội XIII của Đảng đã xác định khoa học công nghệ là đột phá quan trọng, và Việt Nam tiếp tục coi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu để phát triển đất nước, tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh thành tựu đạt được, Phó Thủ tướng cũng chỉ ra sáu thách thức lớn, bao gồm khoảng cách về trình độ khoa học công nghệ giữa Việt Nam và các nước phát triển, sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ thống pháp lý chưa đồng bộ. Những yếu tố này cần được giải quyết để tạo ra bước đột phá cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phó Thủ tướng cũng phân tích năm xu hướng lớn đang ảnh hưởng mạnh mẽ đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bao gồm sự gia tăng đầu tư vào lĩnh vực này, sự phát triển nhanh chóng của AI và AI tạo sinh, và sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh Bộ KHCN cần tiếp tục nỗ lực để hoàn thành sứ mệnh của mình, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và chính trị. Trách nhiệm của Bộ KHCN và ngành KHCN là rất lớn, đòi hỏi quyết tâm và hành động mạnh mẽ để đáp ứng kỳ vọng của Đảng và Nhà nước. Trên cơ sở kết quả đạt được, cùng với những phân tích, dự báo tình tình, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh một số định hướng và nhiệm vụ trọng tâm mà Bộ KHCN cần tập trung thực hiện trong thời gian tới.

Thứ nhất, sớm kiện toàn bộ máy tổ chức. Bộ phải coi đây là cơ hội để tái cấu trúc lại ngành, lĩnh vực; sàng lọc bộ máy và sắp xếp lại nhân lực.

Thứ hai, quán triệt sâu sắc và triển khai quyết liệt các chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 193 của Quốc hội và Nghị quyết 03 của Chính phủ. Đây là kim chỉ nam để cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch hành động khả thi, với lộ trình và trách nhiệm rõ ràng.

Bộ phải nâng cao nhận thức, tạo xung lực mới trong toàn xã hội về vai trò của KHCN, ĐMST và CĐS; đặt người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, nhà khoa học làm nhân tố then chốt, và Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, dẫn dắt, thúc đẩy.

"Phải cụ thể hoá việc này ngay trong Bộ, cần có một chương trình cụ thể để theo dõi, cập nhật, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ của Nghị quyết 57", Phó Thủ tướng đề nghị.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh Chương trình về AI rất quan trọng và phải tập trung làm ngay.

Thứ ba, đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, xoá bỏ mọi tư tưởng, quan niệm, rào cản đang cản trở sự phát triển; quyết tâm loại bỏ tư duy "không quản được thì cấm" và đề cao tính linh hoạt của thể chế, đưa thể chế thành một lợi thế cạnh tranh trong phát triển KHCN, ĐMST và CĐS.

Thứ tư, đẩy mạnh phát triển hạ tầng số và công nghệ chiến lược. Trong đó, sớm thúc đẩy hoàn thành 2 tuyến cáp quang biển và triển khai mạng 5G toàn quốc, xây dựng các trung tâm dữ liệu lớn, và phát triển các công nghệ mũi nhọn như AI, IoT, blockchain, bán dẫn... Hạ tầng số phải được đầu tư đồng bộ, hiện đại, làm nền tảng cho kinh tế số, xã hội số và Chính phủ số.

Thứ năm, tập trung nghiên cứu khoa học công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là cho các ngành công nghệ chiến lược. Đặc biệt, đẩy mạnh liên kết "ba nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học – Nhà đầu tư), lấy ứng dụng thực tiễn làm thước đo hiệu quả nghiên cứu.

Thứ sáu, thúc đẩy ĐMST và CĐS trong doanh nghiệp gắn với nâng cao vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong phát triển lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS. Tăng cường liên kết giữa khu vực kinh tế trong nước với khu vực FDI để tiếp nhận chuyển giao công nghệ.

"Làm thế nào để khuyến khích được công nghệ mới, công nghệ cao, nâng cao được năng lực của doanh nghiệp Việt Nam mà vẫn thu hút đc doanh nghiệp FDI chất lượng cao; rút ngắn khoảng cách giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI, đưa nước ta tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu", Phó Thủ tướng cho rằng khi thiết kế chính sách phải hết sức lưu ý việc này.

Thứ bảy, tăng cường hợp tác quốc tế, khai thác tối đa nguồn lực từ các nước tiên tiến, các tổ chức quốc tế và các tập đoàn công nghệ lớn để nâng cao năng lực nội tại của Việt Nam.

Thứ tám, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên nền tảng số, xây dựng các CSDL quốc gia đồng bộ, bảo đảm an ninh mạng và an toàn dữ liệu.

Liên quan các kiến nghị, đề xuất của Bộ, Phó Thủ tướng sơ bộ đồng ý và giao các bộ, ngành liên quan xem xét, giải quyết theo thẩm quyền trong thời gian sớm nhất, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến cơ chế chính sách, đầu tư hạ tầng, kết nối cơ sở dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực.

Tin tưởng với bộ máy mới, tinh thần đoàn kết, đổi mới, Bộ KH&CN sẽ hoàn thành những nhiệm vụ vô cùng quan trọng, đưa KHCN xứng đáng vai trò mà Đảng, Nhà nước kỳ vọng. Chính phủ sẽ luôn đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để Bộ hoàn thành sứ mệnh của mình.