Phát triển công nghiệp đường sắt: Cơ hội từ liên kết công nghệ và chuỗi cung ứng

Sáng 11/11, Tuần lễ Công nghiệp Đường sắt và Hạ tầng – Rail&Cons Industry Week 2026 khai mạc tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Đông Anh, Hà Nội, thu hút hơn 10 tập đoàn và hơn 100 thương hiệu, doanh nghiệp, nhà sản xuất trong nước và quốc tế.

Diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông, đặc biệt là dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội, sự kiện đặt ra nhiều vấn đề về khả năng làm chủ công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Hệ sinh thái công nghệ là nền tảng phát triển đường sắt hiện đại

Điểm đáng chú ý của Rail&Cons Industry Week 2026 là cách tiếp cận liên ngành khi kết hợp các triển lãm về đường sắt, máy móc công trình, thiết bị khai thác mỏ và công nghệ kỹ thuật xây dựng. Không gian trưng bày đa lĩnh vực phản ánh mối liên kết giữa các ngành công nghiệp trong quá trình đầu tư, xây dựng và vận hành hệ thống hạ tầng.

Thông qua hoạt động trưng bày, doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận các sản phẩm, công nghệ và giải pháp kỹ thuật, đồng thời tìm kiếm đối tác, trao đổi khả năng hợp tác và tham gia cung ứng cho các dự án. Đây cũng là điều kiện để các nhà sản xuất trong nước tiếp cận kinh nghiệm, công nghệ từ những doanh nghiệp quốc tế có năng lực trong lĩnh vực đường sắt và xây dựng hạ tầng.

Trong khuôn khổ sự kiện, chương trình hội thảo gồm 7 phiên tham luận và thảo luận chuyên sâu, tập trung vào những vấn đề đang đặt ra đối với ngành đường sắt Việt Nam. Các nội dung được đề cập gồm phát triển hệ sinh thái đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); công nghệ thi công cầu, hầm và cầu cạn; quản lý, triển khai dự án đường sắt đô thị; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và huy động vốn đầu tư.

Bên cạnh đó, vấn đề nội địa hóa chuỗi cung ứng, tích hợp hệ thống tín hiệu, viễn thông và hạ tầng dữ liệu cũng được đưa ra thảo luận. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng phát triển đồng bộ, bảo đảm hiệu quả khai thác và từng bước nâng cao tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong các dự án đường sắt.

Chương trình có sự tham gia của các chuyên gia quốc tế về tài chính, công nghệ và kỹ thuật đường sắt, cùng đại diện các tập đoàn, tổ chức, doanh nghiệp đến từ Việt Nam, Trung Quốc, Đức và nhiều quốc gia khác. Trong đó có đại diện Hiệp hội Nhà thầu Quốc tế Trung Quốc (CHINCA), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), PowerChina Railway, China Railway Sixth Group, DB Systemtechnik và DB Engineering & Consulting.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, nhấn mạnh phát triển hệ thống đường sắt hiện đại, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị và đường sắt kết nối vùng, không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông mà còn mở ra cơ hội hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ dữ liệu.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, một hệ thống đường sắt hiện đại cần được xây dựng trên nền tảng hệ sinh thái công nghệ và dữ liệu đồng bộ, bao gồm điều khiển tín hiệu, thông tin liên lạc, cảm biến, giám sát và bảo đảm an toàn vận hành.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và các nền tảng phân tích dữ liệu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát hạ tầng, dự báo sự cố, tối ưu hóa công tác bảo trì và hỗ trợ ra quyết định trong toàn bộ vòng đời dự án.

Tuy nhiên, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương cũng lưu ý, ứng dụng AI và dữ liệu trong lĩnh vực đường sắt phải đi đôi với bảo đảm độ tin cậy, an ninh mạng, an ninh dữ liệu và an toàn vận hành. Vì vậy, phát triển công nghiệp đường sắt hiện đại cần gắn với năng lực làm chủ công nghệ, quản trị dữ liệu và bảo đảm an ninh, an toàn ngay từ khâu thiết kế hệ thống.

Doanh nghiệp Việt cần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị

Bên cạnh yêu cầu về công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước là những vấn đề được đặt ra trong quá trình hình thành ngành công nghiệp đường sắt.

Chia sẻ tại lễ khai mạc, ông Trần Đình Tùng, Chủ tịch Hội Kỹ sư Xây dựng Việt Nam (VSCE), nhấn mạnh: Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển ngành công nghiệp đường sắt và hạ tầng hiện đại, song yêu cầu đặt ra không chỉ dừng ở việc xây dựng các công trình quy mô lớn mà còn phải từng bước làm chủ công nghệ, năng lực vận hành, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị.

Theo ông Trần Đình Tùng, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, cơ sở đào tạo, nhà đầu tư, doanh nghiệp và đội ngũ kỹ sư. Trên cơ sở đó, Rail&Cons được kỳ vọng trở thành nền tảng kết nối và hợp tác dài hạn, thúc đẩy trao đổi về chính sách, đầu tư, công nghệ, đào tạo nhân lực, công nghiệp hỗ trợ và đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý, tại sự kiện, VSCE giới thiệu Ủy ban Đường sắt và Hạ tầng (RIC), đầu mối thúc đẩy hợp tác chuyên môn, nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, Hệ sinh thái Đường sắt và Hạ tầng (Rail&Cons Platform) cũng được ra mắt, hướng tới kết nối chính sách, đầu tư, thị trường, nguồn nhân lực, doanh nghiệp và chuỗi cung ứng.

Hai sáng kiến này được kỳ vọng góp phần chuyển hóa các cơ hội hợp tác thành chương trình nghiên cứu, ứng dụng và phát triển năng lực thực tiễn, tạo nền tảng cho ngành công nghiệp đường sắt và hạ tầng Việt Nam phát triển bền vững.

Ngoài triển lãm và hội thảo, Rail&Cons Industry Week 2026 còn tổ chức kết nối giao thương B2B, vòng chung kết cuộc thi Startup-Cons Innovation Challenge và trình diễn công nghệ. Các hoạt động hướng tới việc giúp doanh nghiệp giới thiệu năng lực, tiếp cận nhu cầu của chủ đầu tư, đơn vị vận hành và tìm kiếm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng.

Với sự kết hợp giữa triển lãm chuyên ngành, hội thảo kỹ thuật và kết nối giao thương, Rail&Cons Industry Week 2026 không chỉ tạo không gian trao đổi công nghệ mà còn đặt trọng tâm vào liên kết giữa các chủ thể trong ngành. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư đường sắt và hạ tầng ngày càng lớn, việc hình thành hệ sinh thái hợp tác, nâng cao năng lực sản xuất, thi công và làm chủ công nghệ sẽ là những yếu tố quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của lĩnh vực này.

Rail&Cons Industry Week 2026 diễn ra từ ngày 11 đến 13/11 do Camel Events phối hợp với Hội Kỹ sư xây dựng Việt Nam (VSCE) tổ chức. Song hành với Rail&Cons Industry Week 2026 là các triển lãm kỹ thuật chuyên ngành: Triển lãm Công nghệ Đường sắt Cao tốc, Đường sắt Đô thị và Kỹ thuật Công trình Xây dựng Quốc tế Việt Nam 2026 (Vietnam International High-Speed Rail & MetroTrans and Engineering Technology Expo - VRME 2026); Triển lãm Máy Công trình, Thiết bị Khai thác Mỏ và Vật liệu Xây dựng Hạ tầng, Phương tiện Thi công Quốc tế Việt Nam (Vietnam International Construction, Mining, Building Material Machinery and Engineering Vehicle Exhibition - CONMAC Vietnam 2026); và Triển lãm Kỹ thuật Công trình Trung Quốc tại Việt Nam (China Engineering & Technology Expo in Vietnam - CET 2026).