Đường sắt mở ra kỷ nguyên mới về kết nối

Mở đường cho những chuyến tàu xuyên biên giới

Trong bức tranh quy hoạch hạ tầng giao thông những năm đầu thập niên 2020, đường sắt từng là một mảnh ghép có phần trầm lắng hơn so với hàng không hay đường bộ cao tốc. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, những chỉ đạo quyết liệt từ Thường trực Chính phủ đã thổi một luồng sinh khí mới vào ngành vận tải đặc thù này.

Tâm điểm của sự chú ý đang đổ dồn vào tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hành lang kinh tế huyết mạch kết nối vùng biên viễn với cửa ngõ ra biển lớn. Đây không chỉ là một dự án giao thông đơn thuần mà còn là biểu tượng của sự hợp tác quốc tế, đòi hỏi những bước đi chuẩn xác từ việc ký hiệp định nối ray đến xây dựng cầu đường sắt qua biên giới.

Sự quyết liệt được thể hiện qua những mốc thời gian tính bằng tháng. Việc yêu cầu hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi và thẩm định hồ sơ vào giữa năm 2026 cho thấy Chính phủ không còn chấp nhận tư duy chờ đợi.

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo lần này là sự gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực. Một dự án hiện đại không thể vận hành bởi những tư duy cũ hay đội ngũ thiếu hụt kỹ năng.

Việc triển khai đề án đào tạo nhân lực đường sắt đến năm 2035 chính là sự chuẩn bị căn cơ, đảm bảo rằng khi những đường ray được trải dài, người Việt Nam hoàn toàn làm chủ được công nghệ và quy trình vận hành.

Bên cạnh đó, bài toán giải phóng mặt bằng vốn luôn là hòn đá tảng đối với mọi dự án hạ tầng đã được đặt lên bàn nghị sự với một cơ chế phối hợp chưa từng có. Việc yêu cầu các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam chủ động di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật theo cơ chế đặc thù cho thấy tầm nhìn xuyên suốt mọi nguồn lực phải tập trung tối đa để đưa dự án về đích đúng tiến độ.

Sự minh bạch trong định mức, đơn giá và quản lý chi phí được nhấn mạnh như một rào cản ngăn chặn thất thoát, đảm bảo mỗi đồng vốn đầu tư đều tạo ra giá trị thực chất cho quốc gia.

Tầm vóc trục Bắc Nam và giấc mơ đường sắt đô thị

Nếu tuyến Lào Cai - Hải Phòng là bài toán về kết nối giao thương vùng miền, thì siêu dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam lại là câu chuyện về tầm vóc và tương lai của dân tộc. Đây là lúc chúng ta phải đứng trước những lựa chọn mang tính lịch sử về công nghệ chạy trên ray truyền thống, bằng từ trường hay trong ống từ trường.

Quyết định này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí đầu tư mà còn định hình diện mạo giao thông Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới. Chính phủ đã đặt ra yêu cầu khắt khe trong việc lựa chọn tư vấn quốc tế để đảm bảo tính khách quan, khoa học, tránh mọi biểu hiện của tư duy nhiệm kỳ hay lợi ích nhóm.

Trong khi đó, tại hai đầu tàu kinh tế là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, các dự án đường sắt đô thị đang chuyển mình mạnh mẽ để giải cứu những đô thị đang nghẹt thở vì ùn tắc. Yêu cầu về tính liên thông, đồng bộ giữa các tuyến Metro không chỉ đơn thuần là kỹ thuật, mà là sự kiến tạo một hệ sinh thái giao thông thông minh.

Đặc biệt, việc đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành cho thấy sự nhạy bén trong quy hoạch đa phương thức, biến sân bay này thành một trung tâm trung chuyển thực thụ của khu vực.

Sức nóng của các công trình đường sắt hiện nay phản ánh một tư duy mới: đầu tư cho đường sắt là đầu tư cho tương lai bền vững. Đó là phương thức vận tải xanh, hiệu suất cao và có khả năng thay đổi hoàn toàn cấu trúc không gian phát triển kinh tế xã hội.

Khi các vướng mắc về thể chế được tháo gỡ, khi nguồn vốn được khơi thông và lòng dân đồng thuận, những đường ray sắt sẽ không còn là những nét vẽ trên bản đồ quy hoạch mà trở thành những mạch máu nóng hổi, dẫn lối cho khát vọng hùng cường của đất nước.

Mỗi chuyến tàu trong tương lai không chỉ chở hành khách và hàng hóa, mà còn chở theo niềm tin về một Việt Nam hiện đại, nơi mà khoảng cách địa lý không còn là rào cản cho sự phát triển đồng đều giữa các vùng miền.

Sự quyết liệt của Chính phủ hôm nay chính là tiền đề để những chuyến tàu tốc độ cao lăn bánh trên những cánh đồng, nối liền những ước mơ của triệu người dân Việt.